Ο άγιος Παχώμιος ήταν ακόμη νέος όταν η καρδιά του φλογίστηκε από την αγάπη του Θεού και ήθελε να γίνει μοναχός. Άκουσε τότε για κάποιον αναχωρητή, ο οποίος λεγόταν Παλάμων και ζούσε στη μόνωση, και πήγε σε αυτόν θέλοντας να ζήσει μαζί του. Φτάνοντας στο κελλί του, που ήταν κοντά στην έρημο, άρχισε να χτυπά την πόρτα. Ο γέροντας άνοιξε λίγο και τον ρώτησε: «Τι θέλεις και ποιον ζητάς;» –γιατί από την πολύκαιρη άσκηση στη μόνωση είχε γίνει αυστηρός. Ο Παχώμιος του αποκρίθηκε: «Ο Θεός με έστειλε σ’ εσένα, για να με κάνεις μοναχό». Είπε τότε ο γέροντας: «Δεν μπορείς να γίνεις μοναχός. Το έργο του μοναχού δεν είναι μικρό πράγμα· γι’ αυτό και πολλοί που ήρθαν εδώ, λύγισαν και δεν έμειναν».

Ο Παχώμιος απάντησε: «Δεν είναι ίδιες οι διαθέσεις όλων των ανθρώπων. Δέξου με και ο χρόνος θα σε πείσει». «Σου είπα ότι δεν μπορείς», επέμενε ο γέροντας. «Πήγαινε αλλού να ασκηθείς για κάποιο διάστημα και μετά έλα, και θα σε δεχτώ. Γιατί εγώ που ζω εδώ, κάνω σκληρή άσκηση και με τη χάρη του Θεού τίποτε άλλο δεν τρώω, εκτός από ψωμί και αλάτι. Από λάδι και κρασί απέχω εντελώς. Αγρυπνώ τη μισή νύχτα με προσευχές και μελέτη των λόγων του Θεού, μερικές φορές μάλιστα και όλη τη νύχτα».

Τα άκουσε αυτά ο Παχώμιος και από την αυστηρότητα των λόγων ένιωσε σεβασμό. Αποφάσισε λοιπόν με την ψυχή του ότι με τη χάρη του Θεού θα υπομείνει γενναία κάθε κόπο και είπε στον γέροντα: «Έχω πίστη στον Κύριο ότι θα μου δώσει δύναμη και υπομονή, ώστε να αξιωθώ με τις όσιες ευχές σου να τελειώσω εδώ τη ζωή μου». Τότε ο άγιος Παλάμων, βλέποντας με διορατικά μάτια την πίστη και την προθυμία του Παχωμίου να σωθεί, άνοιξε την πόρτα, τον πήρε μέσα και του φόρεσε το σχήμα των μοναχών.

Από τότε πλέον ζούσαν οι δύο μαζί, αφοσιωμένοι στην άσκηση και στις προσευχές. Το εργόχειρό τους ήταν να γνέθουν κατσικότριχες και να υφαίνουν σακκιά. Κοπίαζαν στην εργασία τους, όπως λέει ο απόστολος (Α’ Κορ. 4:12), όχι για τη δική τους καλοπέραση, ούτε για να μαζεύουν χρήματα, αλλά για να τρέφουν φτωχούς. Και βλέποντας ο Παλάμων την υπακοή του Παχωμίου σε όλα και την προκοπή του στην άσκηση, χαιρόταν πολύ και δόξαζε τον Θεό.

Ο μέγας Παλάμων, ο διδάσκαλος του οσίου Παχωμίου, όταν είχε πλέον γεράσει, υπέφερε από τη σπλήνα του εξαιτίας των υπερβολικών ασκήσεων και είχε όλο το σώμα του ασθενικό. Γιατί άλλοτε έτρωγε, χωρίς να πίνει νερό, και άλλοτε έπινε νερό, χωρίς να τρώει καθόλου.

Μερικοί αδελφοί που τον επισκέφτηκαν, τον παρακάλεσαν να μη βασανίζει τόσο το σώμα του, αλλά να το φροντίσει λίγο, για να μην του προξενεί πόνους από την πολλή καταπόνηση· με δυσκολία λοιπόν πείστηκε για λίγες μέρες να φάει τα κατάλληλα για την αρρώστια. Όταν όμως διαπίστωσε ότι ο πόνος επέμενε πιο δυνατός, άφησε εκείνες τις τροφές λέγοντας: «Αν οι μάρτυρες του Χριστού, που τους έκαναν κομμάτια και τους έκοβαν το κεφάλι και τους έκαιγαν, έμεναν ως τον θάνατο σταθεροί στην πίστη τους στον Θεό, πώς εγώ θα ζημιώσω τον εαυτό μου υποχωρώντας σε έναν ασήμαντο πόνο και πώς θα δειλιάσω από τον φόβο πρόσκαιρης ταλαιπωρίας; Αν και πείστηκα να φάω από αυτά που θεωρούνται ότι ανακουφίζουν το σώμα, δεν ωφελήθηκα καθόλου. Θα επιστρέψω λοιπόν στην προηγούμενη άσκηση, στην οποία, όπως έχω βεβαιωθεί, υπάρχει κάθε ανάπαυση και με την οποία και θα γιατρευτώ. Γιατί δεν κάνω την άσκηση από ανθρώπινα κίνητρα, αλλά αγωνίζομαι για τον Θεό».

Έτσι λοιπόν ο γέροντας, ενώ ασκούνταν με ανδρεία, μετά από έναν μήνα αρρώστησε, και στην αρρώστια αυτή ήρθε να τον πάρει ο Κύριος. Πήρε μόνος του μια σεμνοπρεπή στάση, ενώ ήταν παρών και ο Παχώμιος, και αναπαύτηκε ύστερα από καλά γεράματα.

Από το βιβλίο: ΕΥΕΡΓΕΤΙΝΟΣ, τόμος Α’, Υπόθεση ΚΣτ’ (26), σελ. 238, και τόμος Γ’, Υπόθεση ΙΔ’ (14), σελ. 119. Εκδόσεις Το Περιβόλι της Παναγίας, Θεσσαλονίκη 2001 και 2006.

Ο μέγας Παλάμων, ο διδάσκαλος του οσίου Παχωμίου