Μαρτυρία και διδαχή

Ο χαρακτήρας της Ορθοδοξίας
Ο χαρακτήρας της Ορθοδοξίας

Η Ορθοδοξία δεν είναι μια επιμέρους χριστιανική ομολογία, αλλά έχει καθολικό και διαχρονικό χαρακτήρα. Είναι η αλήθεια της Εκκλησίας. Η αλήθεια της Ορθοδοξίας είναι το δεδομένο της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο· είναι η δωρεά της θείας οικονομίας, που δημιουργεί στους πιστούς μιαν αντίστοιχη υποχρέωση και μιαν αντίστοιχη ευθύνη: την υποχρέωση και την ευθύνη για ειρήνη και ενότητα μεταξύ τους.

Το 842 μετά τη δίνη της εικονομαχίας, η ειρήνη και η ενότητα της Εκκλησίας αποκαταστάθηκαν στη ζωή των μελών της.

Η ενότητα χαρακτηρίζει τη φύση της Εκκλησίας. Και όταν δεν έχουμε την ενότητα, δε ζούμε ως μέλη της Εκκλησίας.

Η Εκκλησία δεν αποτελεί ανθρώπινο σωματείο, όπου η ενότητα μπορεί να είναι χρήσιμη, όχι όμως και τελείως απαραίτητη. Η Εκκλησία είναι σώμα Χριστού. Και το σώμα του Χριστού δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς ενότητα. Ένας είναι ο Χριστός, μία η Εκκλησία του. Στο σύμβολο της πίστεως ομολογούμε πίστη «εις μίαν, αγίαν, καθολικήν και αποστολικήν Εκκλησίαν». Οι πολλές εκκλησίες, ή μάλλον οι πολλές χριστιανικές ομολογίες, είναι κατασκευάσματα ανθρώπων και όχι του Θεού.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι μία από τις πολλές Εκκλησίες, αλλά η μία και αδιαίρετη Εκκλησία του Χριστού. Και είναι η μία και αδιαίρετη Εκκλησία του Χριστού, όχι γιατί έτσι το θέλουν οι Ορθόδοξοι, αλλά γιατί έτσι προκύπτει από την κοινή χριστιανική παράδοση: «Οι Προφήται ως είδον, οι Απόστολοι ως εδίδαξαν, η Εκκλησία ως παρέλαβεν, οι Διδάσκαλοι ως εδογμάτισαν, η Οικουμένη ως συμπεφρόνηκεν… ούτω φρονούμεν, ούτω λαλούμεν, ούτω κηρύσσομεν… Αύτη η πίστις των Αποστόλων, αύτη η πίστις των Πατέρων, αύτη η πίστις των Ορθοδόξων, αύτη η πίστις την Οικουμένην εστήριξεν» (Συνοδικόν Ζ’ Οικ. Συνόδου).

Η Ορθοδοξία στήριξε την Οικουμένη, γιατί ήταν πάντοτε οικουμενική. Και δεν μπορεί να παραμένει ως Ορθοδοξία, αν δεν παραμένει και οικουμενική. Η Ορθοδοξία δεν είναι μισαλλοδοξία· δεν είναι συντηρητισμός· δεν είναι κατεστημένο· δεν είναι εθνικισμός.

Η Ορθοδοξία δεν είναι ιδεολογία, αλλά αλήθεια και ζωή. Σέβεται την ιδιαιτερότητα των ανθρώπων, τη γλώσσα, τις παραδόσεις, τα έθιμά τους. Όπως ο Χριστός με την ενανθρώπησή του προσέλαβε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, έτσι και η Εκκλησία του Χριστού, η Ορθόδοξη Εκκλησία, προσλαμβάνει καθετί το ανθρώπινο μέσα στην ιστορία. Αλλά και όπως ο Χριστός δεν προσέλαβε την αμαρτία, γιατί αυτή αποτελεί παρά φύση κατάσταση για τον άνθρωπο, έτσι και η Εκκλησία, ή καλύτερα όσοι θέλουμε ν’ ανήκουμε στην Εκκλησία, στο ακατάλυτο και αδιαίρετο σώμα του Χριστού, δεν πρέπει ν’ αφήνουμε να κυριαρχούν στη ζωή και τη σκέψη μας καταστάσεις αμαρτίας. Η ελευθερία που χαρίζει ο Χριστός δεν πρέπει να χρησιμοποιείται «εις αφορμήν τη σαρκί», αλλά να εκδηλώνεται με πνεύμα αγάπης και διακονίας (Γαλ. 5:13). Η ελευθερία αυτή δεν είναι ασυδοσία, αλλά πρόσκληση ν’ απαλλαγούμε ολοκληρωτικά από την πηγή της αμαρτίας και της διαιρέσεως, που είναι ο εγωισμός μας –ο ατομικός, ο οικογενειακός, ο εθνικός, ο ομολογιακός, ή ο οποιοσδήποτε άλλος εγωισμός μας– και να βρούμε την καθολικότητα της φύσεώς μας εν Χριστώ.

Ο στόχος, προς τον οποίο μας κατευθύνει διαρκώς η Εκκλησία, είναι η καταπολέμηση του εγωισμού με τις διάφορες μορφές του. Στον ίδιο στόχο αποβλέπει και η μετάνοια, που αποτελεί για το Χριστιανό έργο ζωής.

Η Ορθοδοξία δεν είναι καμιά αντικειμενοποιημένη αξία, που μπορεί να τη χρησιμοποιεί κανείς σύμφωνα με τις ορέξεις και τις επιθυμίες του. Δεν είναι κτήμα κανενός που νομίζει οτι την κατέχει. Δεν μπορεί να κατέχει κανείς την Ορθοδοξία. Μπορεί μόνο να κατέχεται από αυτήν. Δεν μπορεί να την εντάσσει κανείς στα σχέδιά του, για να κατακρίνει ή να πολεμάει τους άλλους, για να φανατίζει ή να φανατίζεται. Η αληθινή Ορθοδοξία, και όχι οι παραποιήσεις της, δεν εντάσσεται πουθενά, αλλά καλεί όλους σε καθολική ένταξη.

Όταν λοιπόν αισθανόμαστε ως μέλη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ως μέλη του σώματος του Χριστού, τότε και οι διαιρέσεις του χριστιανικού κόσμου δεν μπορούν να μας είναι αδιάφορες. Ο πόνος για τις διαιρέσεις αυτές είναι και δικός μας πόνος. Και η φροντίδα για την άρση τους πρέπει να είναι φροντίδα όλων μας. Για να βοηθήσουμε όμως τους Χριστιανούς των άλλων ομολογιών, δε χρειάζεται να κάνουμε συμβιβασμούς στην πίστη μας. Με τέτοιους συμβιβασμούς προδίνουμε και τον εαυτό μας κι εκείνους, γιατί κι εκείνοι χρειάζονται ανόθευτη τη χριστιανική αλήθεια. Για να βοηθήσουμε τους Χριστιανούς των άλλων ομολογιών, ιδιαίτερα τώρα που οι περιστάσεις μας φέρνουν πολύ πιο κοντά τους, χρειάζεται να στραφούμε στις ίδιες τις ρίζες μας, που είναι και δικές τους ρίζες, χρειάζεται να γνωρίσουμε καλύτερα την Ορθοδοξία μας και να ζήσουμε την καθολική και οικουμενική αλήθεια της.

Με τη διάθεση αυτή είχε πριν από καιρό διαδοθεί το σύνθημα «επιστροφή στους Πατέρες». Αυτό δε θεωρήθηκε απόλυτα ικανοποιητικό, γιατί μπορούσε να ερμηνευτεί και ως οπισθοδρομικό. Γι’ αυτό αντιπροβλήθηκε το σύνθημα «μπροστά με τους Πατέρες». Με τα συνθήματα όμως αυτά δε διατυπώνεται σωστά η θέση της Ορθοδοξίας. Η θέση της Ορθοδοξίας είναι: «Επόμενοι τοις αγίοις Πατράσιν» (1). Έπομαι δε σημαίνει ούτε επιστρέφω ούτε βαδίζω μπροστά. Έπομαι σημαίνει ακολουθώ. Και όποιος ακολουθεί δεν προσδιορίζει μόνος του την πορεία του, αλλά εντάσσεται στην πορεία αυτού ή αυτών που ακολουθεί. «Επόμενοι τοις αγίοις Πατράσι» λοιπόν σημαίνει: ακολουθώντας τους αγίους Πατέρες. Όχι επιστρέφοντας στο παρελθόν της ιστορικής παρουσίας τους, ούτε μεταφέροντάς τους ως αρχαιολογικούς θησαυρούς στο παρόν και το μέλλον. «Επόμενοι τοις αγίοις Πατράσι» σημαίνει: αποδεχόμενοι τη ζωντανή παρουσία των αγίων Πατέρων ως μελών του ενιαίου σώματος του Χριστού, στο οποίο κι εμείς ανήκουμε, και οδηγούμενοι από τη ζωή και τη διδασκαλία τους, από το ήθος και το φρόνημά τους. Αυτό είναι το μόνιμο χρέος των Ορθοδόξων.

 

(1) Με τη φράση αυτή εισάγεται ο όρος της Συνόδου της Χαλκηδόνος. Βλ. Mansi, τόμ. VII, 116.

 

Πηγή: Γεωργίου Μαντζαρίδη, Ορθόδοξη Πνευματική Ζωή, εκδ. ΠΟΥΡΝΑΡΑ ,σελ. 15 (αποσπάσματα)

 

Ο χαρακτήρας της Ορθοδοξίας

This site is protected by wp-copyrightpro.com

Ορθόδοξη πίστη και ζωή στο email σας. Λάβετε πρώτοι όλες τις τελευταίες αναρτήσεις της Κοινωνίας Ορθοδοξίας:
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter! Θα λάβετε email επιβεβαίωσης σε λίγα λεπτά. Παρακαλούμε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο μέσα του για να επιβεβαιώσετε την εγγραφή. Εάν το email δεν εμφανιστεί στο γραμματοκιβώτιό σας, παρακαλούμε ελέγξτε τον φάκελο του spam.
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter!
Λυπούμαστε, υπήρξε ένα σφάλμα. Παρακαλούμε, ελέγξτε το email σας.