– Γέροντα Παΐσιε, τι πνευματικές συμβουλές δίνετε στους μαθητές σας;
Πριν γίνω ιερέας και Πνευματικός, τους πλέον γνωστούς εκ των λαϊκών, τους προέτρεπα να προσεύχονται πολύ, να διαβάζουν το Ψαλτήριο, να κάνουν μετάνοιες, να νηστεύουν, να συμφιλιώνονται μεταξύ τους και να εξομολογούνται στον Πνευματικό της Σκήτης. Τα πνευματικά μου παιδιά όμως, ήμουν υποχρεωμένος να τα διδάσκω περισσότερο με τα έργα και λιγότερο με τα λόγια μου. Όταν μ’ έβλεπαν να τρέχω στην προσευχή, να νηστεύω, να σιωπώ και να συμπεριφέρομαι μαζί τους με πραότητα, αναγκάζονταν και οι ίδιοι να κάνουν τα ίδια και ανώτερα έργα από μένα. Όταν χειροτονήθηκα, ήμουν υποχρεωμένος να προσπαθώ να τους ωφελήσω και με τα λόγια, διότι δεν ανταποκρινόμουν με την ζωή μου. Μόνο με την χάρη του Θεού προσπαθούσα να τους ειρηνεύσω όλους και να επιστρέψουν στα κελλιά τους ψυχικά αναπαυμένοι.
– Ποια ποιμαντική μέριμνα σας φαίνεται δυσκολότερη, των λαϊκών ή των μοναχών;
– Είναι δυσκολότερη η ποιμαντική καθοδήγηση των μοναχών και ιερέων από ό,τι των λαϊκών, επειδή αυτοί έχουν δώσει υποσχέσεις στον Θεό. Έχουν μεγάλη ευθύνη, διότι γνωρίζουν τον λόγο του Θεού και τους ιερούς Κανόνες κι όμως δεν εκτελούν τα καθήκοντά τους συνειδητά. Δηλαδή αμαρτάνουν με την θέλησή τους κι έχουν επίγνωση του κακού. Ενώ οι λαϊκοί έχουν λιγότερη ευθύνη και πολλοί απ’ αυτούς σφάλλουν από άγνοια. Εδώ εκπληρώνεται ο λόγος του Ευαγγελίου που λέει ότι «σ’ αυτόν που του δίνεται πολύ, πολύ θα του ζητηθεί και σ’ αυτόν που του δίνεται λίγο, λίγο θα του ζητηθεί» (Λουκ. 12:47-48).
– Τι κανόνα μετανοίας βάζετε στους λαϊκούς, στους γονείς που έχουν παιδιά και στους νέους που πρόκειται να νυμφευθούν;
– Στους λαϊκούς βάζω κανόνα ανάλογα με τις περιστάσεις και την κατάσταση που βρίσκονται. Γι’ αυτούς που έχουν πολλά παιδιά, ο μεγαλύτερος κανόνας τους είναι να μεγαλώσουν τα παιδιά τους με φόβο Θεού και να μη τα σκοτώνουν με τις εκτρώσεις ή κάνουν άλλες σκανδαλώδεις πράξεις.
Αυτοί που δεν έχουν δυνατότητες, δεν είναι υποχρεωμένοι να κάνουν ελεημοσύνη. Αν είναι φτωχοί, να μη κλέβουν και να ζουν κοντά στην Εκκλησία.
Τους νέους τους συμβουλεύω να διατηρούν την σωφροσύνη και τιμή τους πριν και μετά από τον γάμο τους και να αποκτούν παιδιά, όσα τους δώσει ο Θεός. Να μη κάνουν εκτρώσεις, να μην αποφεύγουν την τεκνογονία με τεχνικά ή άλλα ιατρικά μέσα, να έχουν ένα Πνευματικό για εξομολόγηση και να εφαρμόζουν τους νόμους της Εκκλησίας περί νηστείας, εγκρατείας και λιτότητας.
– Πώς είναι δυνατόν να καταπολεμηθεί η βδελυκτή αμαρτία της ακολασίας και πορνείας;
– Η ακολασία στους λαϊκούς έχει φθάσει στο κατακόρυφο. Αυτή, μαζί με την απιστία προς τον Θεό, γρήγορα οδηγούν στο τέλος του κόσμου. Η ακολασία κυριαρχεί στην γη, επειδή οι άνθρωποι δεν κρατούν τις νηστείες και απομακρύνθηκαν από τον Θεό. Όταν ελαττωθεί η πίστη, έρχεται στην θέση της η πορνεία, η μέθη, ο φόνος και κάθε κακία. Όλα αυτά είναι δυνατόν να καταπολεμηθούν με την καθαρή εξομολόγηση, την αποφασιστική διακοπή της αμαρτίας, την νηστεία, την προσευχή, και μ’ ένα λόγο με την λυτρωτική χάρη του Αγίου Πνεύματος.
– Τι κανόνα βάζετε σ’ αυτούς που αρνήθηκαν την πίστη τους στον αληθινό Θεό και κατόπιν επέστρεψαν εν μετανοία;
– Αυτούς που δεν πιστεύουν στον Θεό, ούτε εξομολογούνται, δεν τους δέχομαι ούτε εγώ. Αν όμως μετανοήσουν ειλικρινά, τους βάζω πρώτα να πουν το Σύμβολο της Πίστεως τρεις φορές. Κατόπιν τους φέρνω στην εκκλησία να προσκυνήσουν τις άγιες Εικόνες και τα Λείψανα των Αγίων μας. Μετά τους εξομολογώ, τους βάζω κανόνα κατά την δύναμή τους και, αν στο μέλλον αγαπήσουν την Εκκλησία, προσκυνούν και υπακούουν στους νόμους της, τους δίνω την ευλογία και την άδεια να κοινωνήσουν τον Χριστό. Αυτό εξαρτάται από την πίστη και τη μετάνοιά τους. Αν ακόμη έχουν αμφιβολίες για την πίστη, τους δίνω να διαβάσουν κατάλληλα βιβλία για να ενισχυθούν.
Από το βιβλίο: π. Κων. Κόμαν, Αρχιμ. π. Ιωαννικίου Μπάλαν, Ο Γέροντας Παΐσιος Ολάρου, Πνευματικός του Γέροντος Κλεόπα Ηλίε (1897-1990). Μετάφραση-επιμέλεια υπό αδελφών Ι. Μ. Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους. Άγιον Όρος 1990.
