Η συλλειτουργία με αγγέλους δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στους Βίους των αγίων. Για παράδειγμα ο όσιος Ευθύμιος τακτικά έβλεπε φοβερούς αγγέλους να λειτουργούν μαζί του και να τον υπηρετούν σαν διάκονοι. Παρόμοια συνέβαινε και με τον άγιο Σπυρίδωνα, όπως λέει και το τροπάριό του.
Ο νεομάρτυρας όσιος Ιάκωβος (της 1ης Νοεμβρίου) αποκάλυψε σε μαθητή του ένα όραμα που είδε στις Καρυές του Αγίου Όρους: «Αφού ετελείωσε την προσκομιδήν ο ιερεύς, και εσκέπασε τα άγια καλύμματα, πολύ φως περιεσκέπασε τα θεία δώρα… άμα δε ήλθεν ο καιρός της μεγάλης εισόδου, και ευγήκεν ο ιερεύς με τα άγια, ήρχετο το φως έμπροσθεν και εσκέπαζε τον λαόν· και όταν εγύρισεν ο ιερεύς εις το άγιον βήμα και έβαλε τα άγια εις την αγίαν τράπεζα, το φως εκείνο την περιεκύκλωσεν, ως τον γύρον της Σελήνης· εις δε την μέσην εκείνου του γύρου ευρίσκετο ο ιερεύς και τα άγια δώρα, και έξωθεν του κύκλου οι άγιοι Άγγελοι με πολλήν ευλάβειαν, και δεν ετόλμων να πλησιάσουν διόλου».
Οπτασιάσθηκε ξανά ο όσιος τον Ιησού σαν βρέφος, του οποίου το αίμα χύθηκε στο Άγιο Ποτήριο όταν ο πρεσβύτερος τεμάχισε τον Άγιο Άρτο. «Και όταν ετελείωσεν η λειτουργία πάλιν είδε το βρέφος ακέραιον ομού με τους Αγγέλους αναβαίνον εις τον ουρανόν» (Κ. Δουκάκη, Μέγας Συναξαριστής, Υάκινθος, Εν Αθήναις, 1895 σελ. 35).
Επίσης άγγελος κάποτε έβγαλε από ανυπέρβλητη δυσκολία και θλίψη τον απλούστατο άγιο των χρόνων μας παπα-Νικόλα Πλανά. Για μισό αιώνα λειτουργούσε καθημερινά, αφού ποτέ δεν αρρώστησε. Μια μέρα όμως είχε προχωρήσει αρκετά ο όρθρος και πρόσφορο δεν είχε βρεθεί ακόμη.
«Εξαπέλυσε δύο από την συνοδείαν του, να πάνε στους φούρνους, στις νοικοκυρές που ήξερε πως πάντα είχαν πρόσφορα, κοίταξε στα ντουλάπια του Ιερού, μήπως είχε αφήσει άλλος ιερεύς κανένα πρόσφορο, τίποτα. Εις όλα αποτυχία. Έπειτα από τέτοια συνέχεια λειτουργιών, να γίνει διακοπή!… Εστενοχωρήθη μέχρι δακρύων… Όπου τον βλέπουν να βγαίνει στην Αγία Πύλη κρατώντας ένα πρόσφορο (την σφραγίδα μόνον, όχι ολόκληρο) φρέσκο-φρέσκο. Το πρόσφορο αυτό το βρήκε επάνω στην Αγία Τράπεζα. Συγκινημένος από χαρά, λέγει: “Κοιτάξετε, παιδιά μου, τι σημείο μου έκανε ο Θεός”… Όπως βλέπουμε εις τους βίους των Αγίων, ότι Άγγελος Κυρίου εξυπηρετούσε τους ασκητάς εν τη ερήμω, με αποκαλύψεις και υπερφυσικάς βοηθείας, που τους προσέφερε, έτσι και στον π. Νικόλαο» (Μάρθας Μοναχής, Ο παπα-Νικόλαος Πλανάς, Έκδ. Αστέρος, Αθήναι, 1984, σελ. 43).
Στο Λαυσαϊκό (κεφ. 18 [ή 20]) ο άγιος Μακάριος ο Αλεξανδρέας εξομολογείται ότι όταν τελούσε τη θεία Ευχαριστία και την ώρα που τη μετέδιδε στους αδελφούς, κοινωνούσε όλους τους άλλους πλην του Μάρκου τους ασκητή. Αυτός ήταν νέος, εξαιρετικά πράος, αγνός περισσότερο από οποιονδήποτε, και γνώστης από στήθους της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης. Τον κοινωνούσε λοιπόν κατευθείαν άγγελος μέσα από το θυσιαστήριο. Ο όσιος Μακάριος έβλεπε μόνο τον καρπό του χεριού εκείνου.
Η περίπου σύγχρονη «Κατ’ Αίγυπτον των Μοναχών ιστορία» διασώζει ότι ο Πιαμμωνάς, στο έπακρο ενάρετος και ταπεινός πρεσβύτερος, κάποτε που προσέφερε την αναίμακτη Θυσία αντίκρισε άγγελο στα δεξιά της Αγίας Τράπεζας. Σημείωνε σε βιβλίο τα ονόματα όσων προσέρχονταν και μεταλάβαιναν. Αντίθετα, σβήσθηκαν τα ονόματα μερικών που δεν είχαν εκκλησιασθεί· και σε δεκατρείς ημέρες πέθαναν. Τον κληρικό τον βασάνιζαν τόσο τα ακάθαρτα πνεύματα, που μια φορά δεν μπορούσε από την αδυναμία να σταθεί μπροστά στο θυσιαστήριο για να ιερουργήσει. Μα άγγελος τον έπιασε από το χέρι, τον ενίσχυσε και το έβαλε ακμαίο στην Αγία Τράπεζα (κεφ. 25).
Παρεμφερώς ο άγιος Νήφων Κωνσταντιανής οραματίσθηκε αγγέλους να στεφανώνουν όσους κοινωνούσαν προετοιμασμένοι, ενώ αποστρέφονταν τους αμαρτωλούς που προσέρχονταν ανάξια. Προηγουμένως και λίγο πριν βγουν τα άγια στη Μεγάλη Είσοδο είδε «ξαφνικά ν’ ανοίγει ο ουρανός και να ξεχύνει μιαν άφατη ευωδία. Άγγελοι κατέβαιναν ψάλλοντας ύμνους και δοξολογίες στον Αμνό και Χριστό και Υιό του Θεού. Αμέσως φάνηκε ένα πάναγνο και γλυκύτατο στην όψη βρέφος. Το έφεραν Χερουβείμ πάνω στις παλάμες τους και το απόθεσαν στο άγιο δισκάριο, όπου βρίσκονταν τα τίμια δώρα. Γύρω του μαζεύθηκαν πλήθος λευκοφόροι, που καταυγάζονταν απ’ τη δική του λαμπερή ομορφιά. Πλησίασε ο ιερέας να πάρει τα άγια για να βγει στη μεγάλη είσοδο. Τα ύψωσε και τα τοποθέτησε πάνω στο κεφάλι του. Προπορεύονταν δύο Χερουβείμ και δύο Σεραφείμ και ακολουθούσαν άπειροι άλλοι άγγελοι ψάλλοντας με αγαλλίαση άρρητες μελωδίες. Μόλις ο λειτουργός απόθεσε τα άγια στην αγία Τράπεζα, τη σκέπασαν με τις δυο φτερούγες τους. Τα δύο Χερουβείμ στέκονταν δεξιά του ιερέα και τα δύο Σεραφείμ αριστερά του» (Ένας ασκητής επίσκοπος, ελεύθερη απόδοση αρχιμ. Χριστόδουλος, Έκδ. Ι. Μ. Παρακλήτου, Ωρωπός 1992, σελ. 143-144).
Ιερομόναχος Ιουστίνος
