Αγιολόγιο - Εορτολόγιο

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς
Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

Δευτέρα Κυριακή των Νηστειών σήμερα, και η Εκκλησία μας, όπως ξέρουμε, αφιερώνει αυτή την Κυριακή στη μνήμη του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.

Είπαμε και άλλη φορά ότι η Εκκλησία δεν έβαλε τυχαία τη μνήμη του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά τη Β’ Κυριακή των Νηστειών. Θεωρείται σαν μια δεύτερη Κυριακή της Ορθοδοξίας η, όπως λέει κάποιος θεολόγος και έχει δίκιο, μπορεί να θεωρηθεί ως Κυριακή της Ορθοπραξίας.

Τον ΙΔ’ αιώνα που έζησε ο άγιος Γρηγόριος, δημιουργήθηκαν πολλά θέματα, που αφορούσαν στην ορθόδοξη ζωή και διδασκαλία, στα οποία ο άγιος Γρηγόριος πρωτοστάτησε παρουσιάζοντας την πίστη της Εκκλησίας. Τελικά συνήλθαν δύο σύνοδοι στην Κωνσταντινούπολη, που απεφάσισαν υπέρ των απόψεων του αγίου Γρηγορίου. Και γι’ αυτό μετά τον θάνατό του όρισε η Εκκλησία να γιορτάζεται η μνήμη του τη Β’ Κυριακή των Νηστειών, και να θεωρείται ως μια δεύτερη Κυριακή, όπως είπαμε, της Ορθοδοξίας.

Τότε υπήρχε μεγάλη σύγχυση. Ακόμη και άνθρωποι που θεωρούνταν ευσεβείς χριστιανοί στο Βυζάντιο, στην Πόλη, ήταν εναντίον του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και έγραψαν αρκετά εναντίον του. Δεν ήταν μόνο ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός. Και θα έλεγε κανείς ότι πολύ μπερδεύονταν τα πράγματα και πολλή σύγχυση είχε δημιουργηθεί, καθώς ήταν ισχυροί αυτοί οι οποίοι υποστήριζαν τα αντίθετα από τον άγιο Γρηγόριο, και οι οποίοι φυσικά υποστήριζαν το ψεύδος. Η αλήθεια ήταν με το μέρος του αγίου Γρηγορίου.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

Όπως και να είχε το πράγμα, όταν τελικά η Εκκλησία κάθισε να αποφασίσει σχετικά με το όλο θέμα, φωτίσθηκε από το Άγιο Πνεύμα και είπε την αλήθεια. Αυτό έγινε και άλλες φορές· και πιο μπροστά και μετά, αλλά και μέχρι σήμερα γίνεται. Πολλές φορές δημιουργούνται συγχύσεις και μπερδέματα, και άλλος λέει το ένα, άλλος λέει το άλλο, αλλά όταν η Εκκλησία αποφαίνεται, όπως και να έχει το πράγμα, η Εκκλησία θα πει την αλήθεια.

Έτσι, μέσα στην Εκκλησία ο κάθε χριστιανός αισθάνεται ασφαλής, μπορεί να αισθάνεται ασφαλής. Μέσα στην Εκκλησία δεν θα πέσει έξω και δεν θα πλανηθεί. Είπαμε πολλές φορές ότι το να είσαι θρησκευτικός άνθρωπος δεν είναι δύσκολο. Λίγο-πολύ όλοι οι άνθρωποι θρησκεύουν, λίγο-πολύ όλοι οι άνθρωποι είναι χριστιανοί, τουλάχιστον εδώ στην Ελλάδα. Το θέμα είναι να μην πλανάσαι, το θέμα είναι να μην πέφτεις έξω και να μην πιστεύεις σε θρησκευτικά πράγματα που είναι όμως ψευδή και όχι αληθινά και να μην άγεσαι και φέρεσαι από πλάνες. Όχι απλώς από πλάνες των χιλιαστών ή από πλάνες γενικά των αιρετικών. Ακόμη και μέσα, ας πούμε, γενικότερα στη θεωρητική ορθόδοξη πίστη μπορεί κανείς να πλανάται. Αν όμως έχει κανείς εμπιστοσύνη στην Εκκλησία και αν κατά βάθος ζητάει την αλήθεια, ο Θεός τελικά δεν θα τον αφήσει να πλανηθεί.

Μέσα στην Εκκλησία βρίσκει κανείς την αλήθεια και είναι εν ασφαλεία, όπως ακριβώς έγινε και τότε, στην εποχή του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Αυτά τα οποία έλεγε ο άγιος Γρηγόριος, από μια πλευρά ήταν πρωτάκουστα, ενώ ήταν αυτά τα ίδια που ανέκαθεν δίδασκε η Εκκλησία, αυτά τα ίδια που ανέκαθεν δίδασκαν όλοι οι Πατέρες της Εκκλησίας. Επειδή όμως παρουσιάσθηκε το όλο θέμα κατά έναν καινούργιο τρόπο, ήταν σαν να έλεγε πρωτάκουστα πράγματα. Μάλιστα θεωρήθηκε ότι ο άγιος Γρηγόριος εισάγει καινά δαιμόνια.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς δεν έμαθε τα πνευματικά γράμματα και τα πνευματικά πράγματα σε σχολές ή απλώς σε συζητήσεις και σε βιβλία, αλλά έμαθε και βίωσε την αλήθεια τη χριστιανική, την ορθόδοξη αλήθεια, στην άσκηση, στη μόνωση, στην ερημία, εκεί στο Άγιο Όρος, όπου πήγε να μονάσει. Δεν ζητούσε ο άγιος Γρηγόριος ούτε θέσεις ούτε αξιώματα ούτε να προβάλει τον εαυτό του ούτε να κάνει το θέλημά του ή να κάνει καμιά βασιλεία δική του. Παραδόθηκε στον Θεό, παραδόθηκε στην Εκκλησία, παραδόθηκε στο πνεύμα, στη ζωή και στη διδασκαλία των Πατέρων, και ήταν φυσικό να δεχθεί όλη την αλήθεια και να ζήσει όλη την αλήθεια κατά γνήσιο και αληθινό τρόπο. Μετά, δεν λυπήθηκε καθόλου τον εαυτό του, δεν εφείσθη κόπου και χρόνου, όπως λέμε, αλλά αγωνίσθηκε υπέρ αυτής της αληθείας, όταν είδε ότι νοθεύεται. Γιατί, όταν νοθεύεται η αλήθεια του Χριστού, όπου κι αν είναι κανείς, πρέπει να βγει και να την υπερασπισθεί, και μάλιστα, όταν ο Θεός δείχνει ότι από σένα θέλει την υπεράσπιση αυτή, πρέπει να την υπερασπισθείς, όπως έκανε ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.

Και μολονότι, όπως είπαμε, όλα αυτά τα οποία ζούσε και δίδασκε ο άγιος Γρηγόριος, φαίνονταν εκεί στη Βασιλεύουσα παράξενα και πρωτάκουστα, όταν κάθισαν κάτω να μελετήσουν, να συζητήσουν και να αποφασίσουν υπεύθυνα οι άνθρωποι της Εκκλησίας, οι επίσκοποι, αποφάνθηκαν ότι η διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου είναι η διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Και δεν τη δέχθηκαν απλώς ως μια θεωρητική διδασκαλία αλλά ως πράξη, ως ζωή.

Έτσι, οι ορθόδοξοι χριστιανοί που γιορτάσαμε την Κυριακή της Ορθοδοξίας, καλούμαστε σήμερα να γιορτάσουμε την Κυριακή της Ορθοπραξίας. Θεωρητικά δεν είναι πολύ δύσκολο να δέχεται κανείς τα ορθά, τα σωστά. Τι γίνεται στην πράξη; Θα παρακαλούσα προπαντός σήμερα, στις ημέρες μας δηλαδή, να το προσέξουμε αυτό. Πάρα πολλοί γραμματιζούμενοι, θεολόγοι και μη, από θεωρητικής απόψεως λένε σπουδαία πράγματα και δέχονται τα πιο πνευματικά πράγματα. Στην πράξη όμως καθένας κάνει τη ζωή του, καθένας κάνει και τις αμαρτίες του. Και είναι σαν μια αρρώστια αυτό. Δεν είναι όμως έτσι. Η Εκκλησία και φέτος με την Κυριακή της Ορθοδοξίας μας υπενθύμισε ότι καλούμαστε να πιστεύουμε ορθώς, και σήμερα, Κυριακή της Ορθοπραξίας, μας θυμίζει ότι καλούμαστε και να πράττουμε ορθώς. Διότι ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς πρώτα έπραξε, βίωσε την αλήθεια και μετά έγραψε, δίδαξε, κήρυξε και αγωνίσθηκε γι’ αυτήν.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

Όλη η διδασκαλία του θα λέγαμε ότι καταλήγει σ’ αυτό· έρχεται η άκτιστος ενέργεια του Θεού μέσα στον άνθρωπο, και ενώνεται ο άνθρωπος με τον Θεό. Όχι απλώς ο άνθρωπος βοηθιέται από τον Θεό, αλλά ο Θεός έρχεται μέσα στον άνθρωπο, και ενώνεται ο άνθρωπος με τον Θεό και γεμίζει ο άνθρωπος από το φως του Θεού, από τη Χάρι του Θεού.

Αυτά ο άγιος Γρηγόριος τα έζησε και βοήθησε πολλούς άλλους να τα ζήσουν. Και όλα αυτά παραδόθηκαν ως ζωή και υπάρχουν μέσα στην Εκκλησία και έφθασαν μέχρις ημών. Η Εκκλησία δεν αποφάσισε υπέρ αυτών κατά θεωρητικό τρόπο, αλλά ακριβώς αυτά ήταν ζωή της. Και δεν είναι αυτά θεωρητική θεολογία, αλλά είναι, ας πούμε, πρακτική θεολογία.

Και σήμερα η Εκκλησία, με τις πρεσβείες του αγίου Γρηγορίου μας καλεί να σκεφθούμε όχι απλώς, αν τα ξέρουμε σωστά, αν τα μάθαμε σωστά, αν πρεσβεύουμε σωστά, αν πιστεύουμε σωστά, αλλά αν ζούμε κατά ορθόδοξο τρόπο. Όχι απλώς αν πιστεύουμε κατά ορθόδοξο τρόπο, αλλά αν ζούμε. Και ζει κατά ορθόδοξο τρόπο εκείνος ο οποίος μιμείται τη ζωή των αγίων, οι οποίοι μιμήθηκαν τη ζωή του Χριστού. Και πιο συγκεκριμένα σήμερα εμείς καλούμαστε να μιμηθούμε τη ζωή όλων των αγίων αλλά ειδικότερα τη ζωή του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.

Έτσι θα γιορτάσουμε τη Β’ Κυριακή των Νηστειών σωστά και έτσι θα τιμήσουμε τον άγιο, αλλά θα τιμήσουμε και τον εαυτό μας. Γιατί τελικά, όταν μιμούμαστε τους αγίους, όταν ενωνόμαστε με τον Χριστό, όταν βάζουμε μέσα μας τον Χριστό, όταν χριστοποιείται η ζωή μας, τότε τιμάται και η δική μας η ύπαρξη, τιμάται και ο εαυτός μας, γιατί ο Θεός μας έκανε, για να είμαστε τιμημένοι στον αιώνα, και είμαστε τιμημένοι, όταν έχουμε μέσα μας Εκείνον.

 

 

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, «Θέλεις να αγιάσεις;», Πανόραμα Θεσσαλονίκης, 1999, σελ. 314-9.

 

 

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

Ορθόδοξη πίστη και ζωή στο email σας. Λάβετε πρώτοι όλες τις τελευταίες αναρτήσεις της Κοινωνίας Ορθοδοξίας:
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter! Θα λάβετε email επιβεβαίωσης σε λίγα λεπτά. Παρακαλούμε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο μέσα του για να επιβεβαιώσετε την εγγραφή. Εάν το email δεν εμφανιστεί στο γραμματοκιβώτιό σας, παρακαλούμε ελέγξτε τον φάκελο του spam.
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter!
Λυπούμαστε, υπήρξε ένα σφάλμα. Παρακαλούμε, ελέγξτε το email σας.