Οι μακάριοι αυτοί κατά σάρκα αδελφοί προέρχονταν από ευσεβή οικογένεια του χωριού Πιτσιδιά, στην επισκοπή Γορτύνης της Κρήτης. Μετά τον θάνατο του πατέρα τους, ο Παρθένιος εισήλθε στο μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου των Απεζανών (1856) και τον επόμενο χρόνο τον μιμήθηκε ο αδελφός του. Μη βρίσκοντας όμως εκεί την ησυχία που αναζητούσαν, μετά από δύο χρόνια έγιναν μοναχοί στη μονή της Οδηγήτριας. Έλαβαν ως διακόνημα να φροντίζουν ένα εξωκλήσιο στο Μάρτσαλλο που δεχόταν πολλούς προσκυνητές.
Μετά την επανάσταση του 1866, οι Τούρκοι προέβησαν σε αιματηρά αντίποινα, θανατώνοντας μοναχούς και λεηλατώντας μοναστήρια, αλλά παρόλα αυτά οι δύο ασκητές προσκαρτερούσαν στο Μάρτσαλλο ενώ ο Ευμένιος χειροτονήθηκε πρεσβύτερος. Οι μοναχοί της Μονής Οδηγήτριας, όντας λιγοστοί, ζητούσαν συχνά υπηρεσίες από τους δύο αδελφούς ταράσσοντας έτσι την ησυχία τους, και για τον λόγο αυτό οι δύο αδελφοί αποφάσισαν να αναχωρήσουν σε αναζήτηση τόπου κατάλληλου για ερημητήριο.
Αφού εμπιστεύθηκε την υπόθεση στην Θεοτόκο, ο Παρθένιος τράβηξε για την απόκρημνη ακτή ανατολικά των Καλών Λιμένων (βλ. Πράξ. 27:8) και μετά από περιπλανήσεις έφθασε στην ερειπωμένη Μονή Κουδουμά. Η Θεοτόκος εμφανίσθηκε σε ενύπνιο και του συνέστησε να εγκατασταθεί εκεί και υποσχέθηκε να τον βοηθήσει. Εγκατέλειψαν λοιπόν το Μάρτσαλλο, αφήνοντας επιστολή που εξηγούσε τους λόγους της αναχώρησής τους (1878). Εγκαταστάθηκαν προσωρινά σε υγρό σπήλαιο και μετέβαιναν καθημερινά στο μοναστήρι για τα απαραίτητα έργα. Με πολλούς κόπους ανακαίνισαν το Καθολικό της Κοιμήσεως, όπου βρήκαν θαυματουργή εικόνα της Θεομήτορος.
Σύντομα έγιναν γνωστοί στους κατοίκους της περιοχής και ο Ευμένιος δεχόταν τις εξομολογήσεις των πιστών που προσέτρεχαν από παντού, ενώ με τις προσευχές τους πλήθος ιάσεις έλαβαν χώρα. Πολλοί προσκυνητές συγκινημένοι από την αγιότητα και την ταπεινοφροσύνη των δύο αδελφών ζητούσαν να διάγουν μοναχικό βίο υπό την καθοδήγησή τους. Η Μονή οργανώθηκε σε κοινόβιο και το Καθολικό διευρύνθηκε για να μπορούν να εκκλησιάζονται οι λαϊκοί (1897).
Παραμένοντας απλός μοναχός, ο άγιος Παρθένιος ορίστηκε ηγούμενος και έχαιρε σεβασμού και τιμής από όλους. Μετά από πολλά χρόνια ασκητικών μόχθων και θυσιών για τον ανακαινισμό της Μονής αρρώστησε, αλλά αρνήθηκε να υπακούσει στους γιατρούς που του συνιστούσαν να φάει κρέας, για να μην δώσει το κακό παράδειγμα στους αδελφούς. Γνωρίζοντας εκ των προτέρων την ημέρα της εκδημίας του, μετέδωσε στους μοναχούς τις τελευταίες παραινέσεις του και εκοιμήθη εν ειρήνη στις 5 Σεπτεμβρίου του 1905.
Κατά την ανακομιδή των λειψάνων του δύο χρόνια αργότερα, ουράνια ευωδία πλημμύρισε την εκκλησία. Ο αδελφός του Ευμένιος τον διαδέχθηκε και μετά από δεκαέξι χρόνια ηγουμενίας εκοιμήθη εν Κυρίω στις 20 Σεπτεμβρίου 1920. Η τιμή των δύο αγίων Πατέρων απλώθηκε αυθόρμητα στον λαό και έκτοτε η Μονή έγινε ένα από τα πλέον πολυσύχναστα προσκυνήματα της Κρήτης.
Από το βιβλίο: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, υπό Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου. Τόμος ενδέκατος, Ιούλιος. Ίνδικτος, Αθήναι 2008, σελ. 104.
