Τέκνον Τιμόθεε, «νήφε εν πάσι»
Σήμερα, αγαπητοί μου, ακούγονται δύο σάλπιγγες, μία του αποστόλου και η άλλη του ευαγγελίου· η μία είναι η φωνή του Παύλου και η άλλη η φωνή του Προδρόμου την οποία διέσωσε ο ευαγγελιστής Μάρκος. Εδώ θα σαλπίσουμε με τη σάλπιγγα του αποστόλου Παύλου· που, όπως ακούσατε, απευθύνει ορισμένες συμβουλές και προτροπές στο πνευματικό του τέκνο τον Τιμόθεο αλλά και σε κάθε Χριστιανό (Β’ Τιμ. 4:5-8).
Πού ήταν τότε ο Παύλος όταν έγραφε αυτά; Στη φυλακή. Γιατί; τι έκανε; έκανε κανένα έγκλημα; Ναι. Και ποιο το έγκλημά του; Κήρυττε το ευαγγέλιο, την Αλήθεια (με άλφα κεφαλαίο). Γιατί αδέρφια μου, σε εποχή που οι άνθρωποι έχουν φύγει απ’ το δρόμο του Θεού, όπως τότε επί Νέρωνος, το να διαδίδεις τον Χριστιανισμό είναι έγκλημα. Γι’ αυτό τον συνέλαβαν, τον έριξαν στις φυλακές της Ρώμης, κ’ εκεί από ώρα σε ώρα περίμενε να τον εκτελέσουν.
Τις παραμονές λοιπόν της εκτελέσεως έγραψε την επιστολή αυτή στον Τιμόθεο, που βρισκόταν μακριά του. Ο Τιμόθεος είναι ο πρώτος επίσκοπος Εφέσου, που δυστυχώς, όπως και τόσες άλλες πόλεις της Μικράς Ασίας, χάθηκαν. Για τις αμαρτίες μας αυτές οι «λυχνίες» της Αποκαλύψεως (βλ. Απ. 1:12-13, 20, 2:1) έσβησαν. Του γράφει λοιπόν και μεταξύ άλλων συμβουλών, τον προτρέπει· Τέκνον Τιμόθεε, παιδί μου Τιμόθεε, «νήφε εν πάσι» (Β’ Τιμ. 4:5).
Τι θα πει «Νήφε εν πάσι»; Έχε τα μάτια σου ανοιχτά, δεκατέσσερα, τετρακόσα. Ζεις σε κοινωνία διεφθαρμένη, που χρησιμοποιεί και μαχαίρι και δημίους και κάθε άλλο μέσο για να σφραγίσει το στόμα εργατών του ευαγγελίου. Σε μια τέτοια εποχή, «νήφε εν πάσι».
Δεν ήταν ο Τιμόθεος απλός Χριστιανός· ήταν κληρικός, επίσκοπος, ποιμένας. Κι αν κάθε Χριστιανός πρέπει να προσέχει, πολύ περισσότερο ένας πατέρας, μια μάνα, ένας προϊστάμενος, ένας στρατηγός, ένας βασιλιάς, προπαντός ένας επίσκοπος, πρέπει να αγρυπνεί. Κοιμάται παρακαλώ ο τσοπάνος όταν τη νύχτα γύρω απ’ το μαντρί ουρλιάζουν λύκοι; κοιμάται ο καπετάνιος όταν τα κύματα απειλούν να πνίξουν το πλοίο; κοιμάται η μάνα όταν το παιδί της χαροπαλεύει; κοιμάται ο γιατρός όταν ο ασθενής κινδυνεύει; κοιμάται ο αξιωματικός όταν από ώρα σε ώρα επίκειται αιφνιδιασμός του εχθρού; Μένουν άγρυπνοι όπως ο πολυόμματος Άργος ο Πανόπτης της μυθολογίας. Έτσι έπρεπε να είναι και ο επίσκοπος Τιμόθεος· αυτό του λέει σε γλώσσα ελληνική ο απόστολος Παύλος: Τέκνον Τιμόθεε, «νήφε εν πάσι»· να είσαι ξυπνητός, άγρυπνος μέρα-νύχτα στην έπαλξη του καθήκοντος της αποστολής.
Αλλ’, αγαπητοί μου, οι δύο αυτές λέξεις, «Νήφε εν πάσι», δεν απευθύνονται μόνο στον Τιμόθεο, δεν γράφτηκε η επιστολή αυτή μόνο γι’ αυτόν· γράφτηκε για κάθε ιερέα, κήρυκα, επίσκοπο, κάθε άνθρωπο με ευθύνη, για κάθε Χριστιανό και Χριστιανή. Η φωνή αυτή διαβαίνει τους αιώνες και φτάνει σ’ εμάς. Σ’ εμένα και σ’ εσένα, αδελφέ μου, απευθύνεται η προτροπή αυτή, τώρα μάλιστα στο μεταίχμιο του χρόνου, και λέει· Τέκνον, «νήφε εν πάσι». Πρέπει λοιπόν κ’ εμείς να είμαστε ξύπνιοι, άγρυπνοι.
Ζούμε σε εποχή, που εγώ τουλάχιστον την χαρακτηρίζω ως την χειρότερη της ιστορίας, εποχή Αρμαγεδώνος (Απ. 16:16). Δεν μιλώ σε αθέους, ανθρώπους έξω από τη μάνδρα του Χριστού· μιλώ σε πιστά τέκνα της Εκκλησίας, που αποτελούν το «μικρόν ποίμνιον» (Λουκ. 12:32). Προς όλους εμάς απευθύνεται η προτροπή, αυτό το σήμα που στέλνει ο απόστολος Παύλος σαν στρατηγός του πνευματικού αγώνος. «Νήφε εν πάσι», λέει στον καθένα μας, διότι κινδυνεύουμε.
Κινδυνεύουμε σωματικώς· και το σώμα είναι καλλιτέχνημα, δώρο Θεού. Αφ’ ότου λ.χ. εφευρέθηκε το αυτοκίνητο – ευλογημένη η εποχή που οι άνθρωποι πήγαιναν με τα πόδια και τα γαϊδουράκια –, από τότε μέχρι σήμερα πόσα εκατομμύρια έχουν φονευθεί σε τροχαία δυστυχήματα! Στάζουν οι δρόμοι από τα αίματα. Βγαίνεις το πρωί απ’ το σπίτι και δεν ξέρεις αν το βράδυ σε φέρουν νεκρό ή τραυματισμένο. Κινδυνεύουμε από τα μέσα συγκοινωνίας. Κινδυνεύουμε ακόμη από ασθένειες που σαρώνουν· και θα γίνει η προφητεία του Κοσμά του Αιτωλού, ότι θα βαδίζεις χιλιόμετρα για να συναντήσεις άνθρωπο να του πεις καλημέρα.
Κινδυνεύουμε σωματικώς, αλλά προπαντός κινδυνεύουμε ψυχικώς και πνευματικώς. Στους πνευματικούς και ψυχικούς κυρίως κινδύνους αναφέρεται η προτροπή «Νήφε εν πάσι».
Είμαστε σε εποχή σαν εκείνη για την οποία ο απόστολος Παύλος – λίγο παραπάνω – λέει, ότι «ενστήσονται καιροί χαλεποί» (Β’ Τιμ. 3:1), θα ‘ρθουν χρόνια δύσκολα, που οι άνθρωποι θα βουλώσουν τ’ αυτιά τους να μην ακούνε το Ευαγγέλιο του Χριστού. Αν σήμερα μιλήσεις για έρωτες, χρηματιστήριο, πολιτική κι άλλα τέτοια, σ’ ακούνε με αυτιά ορθάνοιχτα· αν όμως ανοίξεις το Ευαγγέλιο, αν τους διαβάσεις συναξάρια και βίους αγίων, θα τους δεις να χασμουριούνται. Αρέσκονται σε λόγια που διεγείρουν τις αισθήσεις για απολαύσεις σαρκικές.
Θα «επισωρεύσουν», λέει, «διδασκάλους» πλάνης (ε.α. 4:3), θα παρουσιαστούν ψευδοπροφήτες. Και όντως παρουσιάστηκαν. Τους βλέπεις και εξωτερικώς είναι άψογοι, ευγενέστατοι, μέλι στάζει η γλώσσα τους, αλλά κάτω απ’ το μέλι κρύβεται το φαρμάκι της αιρέσεως. Εννοώ τους «μάρτυρες του Ιεχωβά», τους χιλιαστές. Προτιμότερο να σε δαγκώσει οχιά παρά να σε πλησιάσει ένας τέτοιος ψευδοπροφήτης, που θα προσπαθήσει να σε αποπλανήσει. Γι’ αυτό «νήφε εν πάσι», πρόσεχε να μη χάσεις την πίστη σου, πρόσεχε την Ορθόδοξη πίστη ως κόρην οφθαλμού, πρόσεχέ την σαν τα μάτια σου.
«Νήφε εν πάσι» ακόμα, διότι κινδυνεύεις και από το οικιακό σου περιβάλλον· από τον άντρα ή τη γυναίκα σου αν είναι άπιστοι, από τα παιδιά σου αν πήραν δρόμο κακό, από τους δικούς σου. Πολλές φορές το κακό που γίνεται δεν το κάνουν εχθροί αλλά συγγενείς και φίλοι. Γι’ αυτό ο Χριστός είπε – και ο λόγος του είναι αιώνιος – ότι «εχθροί του ανθρώπου οι οικιακοί αυτού» (Ματθ. 10:36).
«Νήφε εν πάσι», πρόσεχε από τους ψευδοπροφήτες, από ανθρώπους του σπιτιού σου· «νήφε εν πάσι» ακόμα, για να μη σε παρασύρει το ρεύμα της μόδας. Όπως το χειμώνα τα ποτάμια πλημμυρίζουν και παρασύρουν κορμούς και βράχους, έτσι είναι ρεύμα και οι νέες ιδέες που παρασύρουν τον κόσμο. Δεν εννοώ τις καλές ιδέες, εννοώ τις μοντέρνες ιδέες και τη μοντέρνα ζωή. Σιγά-σιγά η αγνή ζωή με τις παραδόσεις των πατέρων και των προγόνων μας, η ορθόδοξη χριστιανική ζωή, πάει πλέον· έρχεται μια μοντέρνα ζωή, που δεν θέλει ν’ ακούει ούτε για νηστείες ούτε για εορτές και πανηγύρεις χριστιανικές· περιφρονεί τα όσια και ιερά του γένους μας.
Κινδυνεύουμε λοιπόν από όλα αυτά. Αλλά ο μεγαλύτερος κίνδυνος, αδελφοί μου, είναι από τον αόρατο εχθρό, από τις σκοτεινές δυνάμεις «του αέρος» (Εφ. 2:2)· κινδυνεύουμε από τον διάβολο, ο οποίος ιδίως στην εποχή μας έχει κηρύξει πανστρατιά. Πολλά μηχανήματα έχει, αλλά το κυριότερο είναι η αναβολή. Όταν πρόκειται να κάνεις το καλό, σου λέει «Αύριο, αύριο»· όταν πρόκειται να κάνεις το κακό, σου λέει «Τώρα αμέσως!». Το αύριο όμως δεν είναι δικό μας, είναι του Θεού· δικό μας είναι το σήμερα. Ο διάβολος στρώνει το δρόμο για την κόλαση με «θα…»· ο ένας λέει «Θα εξομολογηθώ» και ουδέποτε εξομολογείται, ο άλλος «Θα κοινωνήσω» και ουδέποτε κοινωνεί, ο άλλος «Θα συγχωρήσω» και ουδέποτε συγχωρεί. Ο σατανάς μάς παρασύρει να σπαταλούμε το χρόνο ο ένας στο καφενείο, άλλος σε φλυαρίες και κατακρίσεις, άλλος σε θεάματα, άλλος σε ταξίδια και τουρισμό, άλλος σε χαρτοπαίγνια και καζίνο. Πώς να μείνει χρόνος μετά για μελέτη, ενδοσκόπηση, ανάταση;
Ένας ηθοποιός, για να εισπράξει χρήματα, κάλεσε όλους στο γήπεδο. Έμπηξε στη γη ένα κοντάρι, κάρφωσε στην κορυφή του μια βελόνα, και μετά, καλπάζοντας έφιππος, πλησίασε το κοντάρι και – φανταστείτε τη δυσκολία – πέρασε μια κλωστή στην τρύπα της βελόνας! Όλοι χειροκρότησαν, ο βασιλιάς όμως τον κάλεσε και του λέει· – Πόσο καιρό κοπίασες για να το πετύχεις αυτό; – Δώδεκα χρόνια. Διατάζει λοιπόν· – Σ’ αυτά τα χρόνια μπορούσε να κάνει πολλά σπουδαιότερα πράγματα, κι αυτός τα σπατάλησε· γι’ αυτό κλείστε τον στη φυλακή.
Αδελφοί μου, μην πάθουμε κ’ εμείς το πάθημα αυτό. Ας ακούσουμε τη φωνή του Παύλου «Νήφε εν πάσι», τη φωνή του Προδρόμου «Μετανοείτε» (Ματθ. 3:2) διότι «κάθε δέντρο άκαρπο κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά» (ε.α. 7:19), και τη φωνή της Εκκλησίας μας «Τον υπόλοιπον χρόνον της ζωής ημών εν ειρήνη και μετανοία εκτελέσαι παρά του Κυρίου αιτησώμεθα»· αμήν.
Από το φυλλάδιο ΚΥΡΙΑΚΗ, αριθμός 1833, 5 Ιανουαρίου 2014, Φλώρινα
Ομιλία στον Ι. Ναό Αγίας Τριάδος Ν. Φιλαδελφείας Αθηνών την Κυριακή 30-12-1962.
«Νήφε εν πάσι» – Κυριακή προ των Φώτων
