Την προηγούμενη Κυριακή σάς παρουσίασα τον Χριστό να προσέρχεται προς το βάπτισμα· ακολούθως σας μίλησα για τον Βαπτιστή· εν συνεχεία μίλησα και για τον λόγο τον οποίο είπε με δυνατή φωνή από τον ουρανό ο Θεός και Πατήρ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού· «Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα». Και αφού έφθασα μέχρις αυτή τη μαρτυρία, κατέβηκα από το βήμα, διότι η ώρα μου έκοψε την πορεία του λόγου. Επιθυμώ, λοιπόν, σήμερα να συνεχίσω εκείνο που τότε λόγω της πιέσεως του χρόνου αναγκάσθηκα να διακόψω.

«Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα». Είναι αυτός ο οποίος μαζί μ’ εμένα έστειλε επάνω Του το Άγιον Πνεύμα, και πάλι είναι αυτός ο οποίος δέχθηκε το Πνεύμα το οποίο έστειλε. Είναι αυτός ο οποίος γεννήθηκε από μένα προ πάντων των αιώνων· γεννήθηκε, δεν κτίσθηκε, γεννήθηκε, δεν διορίσθηκε, είναι Υιός που γεννήθηκε εξ εμού μόνου, μονογενής, μονογενώς. Γεννήθηκε όπως μόνος εγώ ξέρω, και όπως μόνος αυτός γνωρίζει καλά.

Αυτός είναι ο τέλειος τύπος της τελειότητός μου. Αυτός είναι ο οποίος σφραγίζει τη θεότητά μου στον εαυτό του. Αυτός είναι ο οποίος εξεικονίζει σαφώς την υπόστασή μου. Είναι δικός μου Υιός, όχι ξένος· είναι δικός μου Υιός, ο οποίος ακτινοβόλησε από την δική μου ουσία ασωμάτως, αρεύστως, αχρόνως και δεν προέκυψε από άλλη υπόσταση· είναι Υιός μου φύσει, όχι χάριτι· είναι Υιός μου, συναΐδιος μ’ εμένα, όχι νεώτερος, όχι δεύτερος, δεν εμφανίσθηκε ύστερα από μένα· είναι Υιός δικός μου, ομοούσιός μου, όχι αλλοούσιος· ομοούσιός μου ως φως εκ φωτός, ως ζωή εκ ζωής, ως πηγή εκ πηγής, ως αλήθεια εξ αληθείας, ως δύναμις εκ δυνάμεως, ως Θεός εκ Θεού· εγώ τον γέννησα, αυτός έχει γεννηθεί· ανάμεσα σ’ εμένα και σ’ αυτόν δεν παρεμβάλλεται τίποτε.

Εγώ τον γέννησα, όπως ήταν πρέπον να τον γεννήσω, εφ’ όσον είμαι Θεός· αυτός έχει γεννηθεί, όπως του ήταν πρέπον να γεννηθεί, εφ’ όσον είναι Θεός Λόγος. Το όνομα της γεννήσεως είναι ανθρώπινο, αλλά το υπερχρόνιο γεννηθέν είναι μυστικό. Ο χρόνος δεν γνωρίζει το μυστήριο της εξ εμού γεννήσεως του Θεού Λόγου, διότι τότε δεν υπήρχε ακόμη ο χρόνος. Οι άγγελοι δεν την γνωρίζουν, διότι δημιουργήθηκαν ύστερα από αυτήν.

Τα Χερουβίμ και τα Σεραφίμ, τα πολυόμματα και πολυπρόσωπα, καλύπτουν τα πρόσωπά τους με τα φτερά τους σαν να ήταν χέρια και απαύστως βοούν· Άγιος, Άγιος, Άγιος, Κύριος Σαβαώθ (Ησ. 6:3)· δεν λένε, Άγιος, αγιώτερος, αγιώτατος· δεν κατασκευάζουν κατώτερη και λίγο ανώτερη και ξανά ανώτερη βαθμίδα θεότητος· δεν τέμνουν την μία ουσία σε άνισες αρχές εξουσίας· δεν δογματίζουν όσα δεν βλέπουν· υμνούν αυτόν που λατρεύουν, δεν πολυπραγμονούν· προσκυνούν, δεν εξετάζουν την ταυτότητα της Τριάδος· προσφέρουν ίση υμνολογία σε μένα και στον Υιό μου και βίος τους είναι ο χωρίς περιέργεια ύμνος· και ζωή τους είναι η απράγμων μελωδία.

Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού ο οποίος τους δημιούργησε, δεν ερευνούν την ουσία του δημιουργού· οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του με τη θέα τους και όχι μιλώντας.

Οι προφήτες δεν έχουν κατορθώσει να αντιληφθούν τον ακατάληπτο· διότι ολόκληρη η φύση των ανθρώπων είναι αδύναμη να τον κατανοήσει. Ο νους δεν έχει τη δυνατότητα να χωρέσει τον αχώρητο· ο λόγος δεν μπορεί να περιγράψει τον ενανθρωπήσαντα Θεό· μόνον η πίστη κατανοεί τον αθέατο· μόνον η πίστη πλησιάζει τον απροσπέλαστο, όσο βέβαια επιτρέπεται και όσο αυτό είναι δυνατόν.

«Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα». Αυτός είναι συνεργός μου και όχι υπηρέτης μου· αυτός δημιούργησε τον ουρανό και τη γη· αυτός, αφού κύρτωσε τον κύκλο του στερεώματος προς τα άνω και τον λείανε στο κάτω μέρος, τον άπλωσε· αυτός καταστόλισε με τα άστρα, σαν να ήταν μάτια, την πλευρά του στερεώματος που βλέπουμε· αυτός δημιούργησε τον ήλιο ως ηγεμόνα και στρατηγό της ημέρας· αυτός συνήψε στο νυκτερινό σκοτάδι τη λαμπρότητα της σελήνης, για να διώχνει την κατήφεια της νυκτός· αυτός έχυσε επάνω στον κόσμο το απαλό αεράκι που το εισπνέουν άνετα όσοι ζουν σ’ αυτόν, και με ευκολία σχίζεται από τα πρόσωπα των βαδιζόντων, και ξανά πάλι χωρίς δυσκολία επανασυνδέεται πίσω από την πλάτη τους.

Αυτός τοποθέτησε μέσα στα σπλάχνα της γης τη δυνατότητα να εξάγει καρπούς, φυτεύοντας την προσταγή του σαν να ήταν σπέρμα, και στεφάνωσε την επιφάνειά της με μύρια φυτά και άνθη· αυτός έβαλε τη λεπτή άμμο σαν συμπαγές σύνορο μεταξύ ξηράς και θαλάσσης, την οποία βλέποντας η θάλασσα παραμένει μέσα στα όριά της και δεν τολμά να την υπερβεί ούτε να πλεονεκτήσει διεκδικώντας χώρο από τη γειτονική στεριά.

Αυτός επινόησε τις αλλαγές των εποχών και τις εναλλαγές των καιρών και τις αδιάλειπτες διαδοχές των χρόνων. Αυτός δημιούργησε την ορατή και την αόρατη κτίση, χωρίς να χρειαστεί ως συνεργό του το χρόνο, χωρίς να υποταχθεί στον κόπο και στον κάματο· τα έφτιαξε όλα μόνον με τη θέλησή του και με ευκολία· διότι έκανε ένα νεύμα και το νεύμα αυτό έγινε ουσία των όντων· σκέφθηκε μόνον και η σκέψη του έγινε πράγμα υλοποιημένο· απεκάλεσε τα μη όντα ως όντα και όλα σαν να προϋπήρχαν και σαν δούλα ταχύτατα ανταποκρίθηκαν στην δεσποτική κλήση.

Αυτός είναι προς τον οποίο είπα συσκεπτόμενος μαζί του: «Ποιήσωμεν άνθρωπον κατ’ εικόνα ημετέραν και καθ’ ομοίωσιν» (Γεν. 1:26)· αυτός είναι ο οποίος έπλασε μαζί μου τον άνθρωπο και ο οποίος έγινε άνθρωπος χάριν του ανθρώπου, χωρίς όμως να μεταβληθεί σε άνθρωπο· έγινε άνθρωπος, αλλά δεν μεταβλήθηκε σ’ αυτό που έγινε· έγινε άνθρωπος λαμβάνοντας την ανθρώπινη φύση στην τελειότερη εκδοχή της κι όχι αποβάλλοντας την αστραπή της θεότητας· έγινε άνθρωπος, αλλά έμεινε Θεός.

Από το βιβλίο: «ΕΟΡΤΟΔΡΟΜΙΟΝ. Πατερικοί Λόγοι σε Δεσποτικές και Θεομητορικές εορτές». Ενωμένη Ρωμηοσύνη. Σειρά: Πατερικός άμβων 1, Θεσσαλονίκη 2020, σελ. 244.

«Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα»