Καταγόμενος από το χωρίο Γρανίτσα των Αγράφων, ο άγιος Μιχαήλ (*) ανατράφηκε με αγάπη για τον Θεό και τις εντολές Του. Λίγο μετά τον θάνατο του πατέρα του, νυμφεύτηκε και εγκαταστάθηκε στη Θεσαλονίκη ασκώντας το επάγγελμα του αρτοποιού. Από τα χρήματα που έβγαζε, κρατούσε μόλις τα απαραίτητα για την επιβίωσή του, μοίραζε τα υπόλοιπα σε ελεημοσύνες, και σε κάθε ανάπαυλα της εργασίας πήγαινε στην εκκλησία για να παρακολουθήσει τις ιερές Ακολουθίες. Ολοένα μεγάλωνε μέσα του ο πόθος για τον Θεό και επιθυμούσε να ασπασθεί τον μοναχικό βίο, οι δικοί του όμως τον εμπόδιζαν, θυμίζοντάς του ότι έπρεπε να φροντίσει τη μητέρα του και τη σύζυγό του.
Την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, ενώ ασπαζόταν το τίμιο Ξύλο, αποφάσισε να ακολουθήσει και εκείνος τον Χριστό έως θανάτου. Τρεις ημέρες αργότερα, μόλις είχε επιστρέψει στο εργαστήριο του μετά τον Εσπερινό, όταν ήρθε ένα τουρκόπουλο να αγοράσει ψωμί. Ο Μιχαήλ το ρώτησε τότε σε αυστηρό τόνο ποια ήταν η πίστη του και αν καταλάβαινε αυτά που πίστευε. Καθώς έτυχε να περνά ένας διδάσκαλος του μουσουλμανικού νόμου, το τουρκόπουλο τον φώναξε σε βοήθεια. Η συζήτηση φούντωσε προσελκύοντας πλήθος πλεραστικών, οι οποίοι τελικά άρπαξαν τον τολμητία χριστιανό και τον οδήγησαν ενώπιον του δικαστή, κατηγορώντας τον Μιχαήλ για βλασφημία κατά του Μωάμεθ. Παρ’ ότι αγράμματος, ο άγιος εξέθεσε με παρρησία τα μυστήρια της Πίστεως ως προς την Αγία Τριάδα και την Ενανθρώπηση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Ο δικαστής τον απειλούσε ότι θα τον καταδικάσει να καεί ζωντανός για τη βλασφημία του, και ο άγιος αναφώνησε: «Πιστεύω στον Κύριό μου Ιησού Χριστό που είναι Θεός, Υιός Θεού, Δημιουργός του κόσμου και Σωτήρας μου, και είμαι έτοιμος να υποστώ τα πάνδεινα από αγάπη για Εκείνον. Πάρτε λοιπόν τα χρήματά μου και αγοράστε ξύλα για να με κάψετε ζωντανό, γιατί δε θέλω να προσφέρω θυσία στο Θεό μου με δικά σας ξύλα!»
Στη φυλακή, εν αναμονή της θανατώσεως, δέχτηκε τους χριστιανούς που τον επισκέφτηκαν για να τον ενθαρρύνουν, με μεγάλη χαρά, με πρόσωπο μεταμορφωμένο από την θεία χάρη, και τους αποκάλυψε ότι ο Χριστός του είχε εμφανιστεί για να τον απαλλάξει από κάθε φόβο για τα μαρτύρια.
Την Πέμπτη της Διακαινησίμου (21 Μαρτίου 1544), τον έβγαλαν από τη φυλακή για μια ύστατη ανάκριση· ο δικαστής του ξαναδιάβασε τα πρακτικά της ομολογίας πίστεώς του και τον κάλεσε να ασπασθεί την μουσουλμανική πίστη, υποσχόμενος πλεονεκτήματα και τιμές. Ο άγιος του αποκρίθηκε: «Τι θα κέρδιζα με αυτά τα χρήματα και τις τιμές που μου υπόσχεσαι; Άντε, ας μη χάνουμε χρόνο, γιατί βιάζομαι να προσφερθώ θυσία στο Θεό μου, να καώ σαν άρτος εκλογής, πρόσφορο στο θυσιαστήριο της Αγίας Τριάδος!» Τα λόγια αυτά συγκίνησαν τόσο τον δικαστή ώστε αναλύθηκε σε δάκρυα. Συνήλθε όμως γρήγορα και απήγγειλε την καταδίκη.
Ολόκληρη η πόλη συνωστιζόταν στην διαδρομή μέχρι τον τόπο της θανάτωσης, κοντά στον ναό της Υπαπαντής, άλλοι κατά μήκος της οδού, άλλοι πάνω σε στέγες ή σαν πουλιά στα δέντρα, οι μουσουλμάνοι με φωνές μίσους, οι χριστιανοί προσευχόμενοι σιωπηλά για να λάβει ο μάρτυς το στεφάνι της νίκης.
Όταν η συνοδεία έφτασε μπροστά στην πυρά, άλειψαν τον άγιο με θειάφι, ώστε μόλις άναψαν τη φωτιά, το σώμα του μάρτυρος λαμπάδιασε σαν δαυλός, ή μάλλον σαν κερί ευλαβικό, και δοξολογώντας σιωπηλά τον Θεό ο άγιος Μιχαήλ παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο.
(*) Από σύγχυση με τον άγιο Μιχαήλ τον Μαυροειδή εξ Ανδριανουπόλεως [17 Φεβρ.], επονομάσθηκε Μαυρουδής.
Από το βιβλίο: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, υπό Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου. Τόμος έκτος, Φεβρουάριος. Εκδόσεις Ορμύλια, σελ. 218.
