Πέτρος: Σου ζητώ να με διδάξεις αν πρέπει να προσέχουμε τα όνειρα.
Γρηγόριος: Πρέπει να ξέρουμε ότι οι εικόνες των ονείρων εμφανίζονται στην ψυχή κατά έξι τρόπους. Τα όνειρα δηλαδή άλλοτε δημιουργούνται όταν η κοιλιά είναι γεμάτη ή άδεια, άλλοτε από τους λογισμούς, άλλοτε από απάτη, άλλοτε από τους λογισμούς μαζί με απάτη, άλλοτε από αποκάλυψη και άλλοτε από τους λογισμούς μαζί με αποκάλυψη. Τα δύο πρώτα από αυτά συνδέονται μ’ εμάς, όπως όλοι γνωρίζουμε από την πείρα, ενώ τα άλλα τέσσερα τα βρίσκουμε γραμμένα στα βιβλία της αγίας Γραφής.
Αν δηλαδή τα όνειρα δεν κινδύνευαν από την απάτη του αόρατου εχθρού, δεν θα τόνιζε κάποιος σοφός το εξής: «Τα όνειρα έκαναν πολλούς να πλανηθούν, οι οποίοι και χάθηκαν με το να ελπίζουν σε αυτά» (Σ. Σειρ. 34:7). Επίσης μας προστάζει μήτε με μαντείες να ασχολούμαστε μήτε να προσέχουμε τα όνειρα (πρβ. Σ. Σειρ. 34:5-6).
Ο ίδιος σοφός, γνωρίζοντας ότι μερικές φορές τα όνειρα προέρχονται από τους λογισμούς μαζί με απάτη, μας διδάσκει λέγοντας: «Οι πολλές μέριμνες φέρνουν όνειρα» (πρβ. Εκκλ. 5:2).
Για το ότι μερικές φορές τα όνειρα δημιουργούνται από αποκάλυψη, μάρτυρας είναι ο Ιωσήφ, ο οποίος είδε σε όνειρο τον εαυτό του να γίνεται ανώτερος από τους αδελφούς του, και έπειτα το είδε αυτό και στην πραγματικότητα (Γεν. 37:5-11, 42:6-9). Επίσης, στον Ιωσήφ, τον μνηστήρα της Παρθένου, μέσω ονείρου έδωσε εντολή ο άγγελος να πάρει το παιδί και να φύγει στην Αίγυπτο (Ματθ. 2:13).
Το ότι κάποιες φορές τα όνειρα δημιουργούνται από τους λογισμούς μαζί με αποκάλυψη, μας το διδάσκει ο προφήτης Δανιήλ. Αυτός δηλαδή, όταν ερμήνευε το όνειρο που είδε ο Ναβουχοδονόσορ, άρχισε, σαν από ρίζα, από τον λογισμό, λέγοντας: «Εσύ, βασιλιά, ξαπλωμένος στο κρεβάτι σου, άρχισες να συλλογίζεσαι τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον». Έπειτα πρόσθεσε: «Εκείνος που φανερώνει τα μυστήρια, σου φανέρωσε τα μέλλοντα» (Δαν. 2:29). Και στη συνέχεια είπε: «Να, είδες μπροστά σου να στέκεται ένα άγαλμα» (Δαν. 2:31), και διηγήθηκε όλο το όνειρο. Ο Δανιήλ δηλαδή γνωστοποίησε με σιγουριά και την εκπλήρωση του ονείρου, όπως επίσης και από ποιoν λογισμό και ποια αποκάλυψη γεννήθηκε αυτό.
Επειδή λοιπόν τα όνειρα είναι ενδεχόμενο να προέρχονται από τόσες διαφορετικές αιτίες, δεν πρέπει κανείς να τα πιστεύει, αφού δεν είναι εύκολο να εξακριβώνει από πού έρχονται. Οι άγιοι άνθρωποι όμως ξεχωρίζουν τις απάτες από τις αποκαλύψεις κατά τη θέαση αυτών των ονείρων μέσω μιας εντελώς εσωτερικής διάκρισης, με την οποία καταλαβαίνουν τι δέχονται από το αγαθό Πνεύμα και τι παθαίνουν από το πνεύμα της πλάνης.
Αν λοιπόν ο νους τα εξετάζει αυτά με προφύλαξη, το πνεύμα που παραπλανά δεν θα τον βυθίσει σε πολλές απάτες. Γιατί πολλές φορές του προλέγει πολλά αληθινά, ώστε στο τέλος με μία οποιαδήποτε πλάνη να μπορέσει να παγιδεύσει την ψυχή. Αυτό συνέβη πρόσφατα σε κάποιον δικό μας που πρόσεχε πάρα πολύ τα όνειρα. Σε όνειρο δηλαδή του δόθηκε η υπόσχεση ότι θα έχει ζωή μεγάλης διάρκειας· αυτός λοιπόν, αφού μάζεψε πολλά χρήματα, επειδή θα ζούσε πολλά χρόνια, ξαφνικά πέθανε, αφήνοντας εδώ άθικτα τα χρήματά του, χωρίς να κάνει με αυτά κάποια αγαθοεργία ώστε να πάρει κάτι μαζί του.
Από το βιβλίο: ΕΥΕΡΓΕΤΙΝΟΣ, τόμος Δ’, Υπόθεση Κ’ (20), σελ. 211. Εκδόσεις Το Περιβόλι της Παναγίας, Θεσσαλονίκη 2010.
