Για τους πατέρες της Εκκλησίας ήταν αδιανόητο αυτό που εμείς έχουμε πάρα πολύ εύκολο σήμερα. Δηλαδή, το ότι χωρίς να έχουμε εμπειρία πνευματική – όχι απλώς να έχουμε πείρα στη ζωή, όχι μόνο να έχουμε μια κάποια ηλικία, αλλά να έχουμε πείρα πνευματική – αναλαμβάνουμε να βοηθήσουμε πνευματικά τους άλλους. Για μας, θα έλεγε κανείς, είναι αδιανόητο το αντίθετο, δηλαδή το να μην αναλάβει κάποιος πνευματικό έργο, απλώς και μόνο γιατί το θέλει, το σκέφθηκε ο ίδιος, έχει διάθεση να πάει να βοηθήσει τάχα να καθαρθούν και να αγιασθούν οι άλλοι. Για τους πατέρες αυτό είναι αδιανόητο, όσο κι αν μας φαίνεται παράξενο.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος το λέει καθαρά: Πρώτα θα φωτισθείς, και έπειτα θα φωτίσεις· πρώτα θα αγιασθείς, και έπειτα θα βοηθήσεις να αγιασθούν άλλοι· πρώτα θα καθαρθείς από τα πάθη, και έπειτα θα φροντίσεις να καθαρθούν και άλλοι.

Η προσευχή είναι η ανώτερη πράξη του ανθρώπου. Είναι ανώτερη από κάθε άλλη αρετή, διότι ενώνει την ψυχή με τον ίδιο τον Θεό. Δεν κάνουν όμως όλοι μια τέτοια προσευχή, δεν τη νιώθουν όλοι έτσι την προσευχή. Και είναι ενδεχόμενο να ψελλίζει κανείς προσευχή, αλλά να μένει ακατέργαστη η ψυχή του. Σ’ αυτή την περίπτωση δεν ξέρουμε πόσο τη δέχεται ο Θεός. Βεβηλώνει κανείς την προσευχή του, όταν προσεύχεται αλλά δεν έχει αποτελέσματα η προσευχή, και μένει ακατέργαστη η ψυχή, δεν επηρεάζεται από τη χάρη του Θεού.

Λέγοντας ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος «μνημονευτέον Θεού μάλλον ή αναπνευστέον», εννοεί όχι απλώς να ενθυμείται τον Θεό κανείς και να ψελλίζει προσευχή, αλλά η όλη στάση της ψυχής να είναι τέτοια, ώστε η ψυχή να είναι ενώπιον του Θεού: και καθώς ομιλεί κανείς και καθώς συναναστρέφεται και καθώς αντιμετωπίζει αναπόφευκτες δυσκολίες και διάφορα θέματα.

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου (†), “Πνευματικά Μηνύματα 2022”, σελ. 36 και “Πνευματικά Μηνύματα 2023”, σελ. 36.

Λόγια του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου