Μας καλεί σήμερα η Παναγία να γιορτάσουμε αυτό το φοβερό μυστήριο της Κοιμήσεώς της. Κατ’ αρχήν, αν επιτρέπεται να πω, να γιορτάσουμε με την έννοια ότι εκείνη με την όλη ανταπόκρισή της, με την όλη αγιότητά της, με την όλη ζωή της, η οποία ολοκληρώθηκε με την κοίμησή της και τη μετάστασή της, μας έφερε ουσιαστικά και πραγματικά κοντά στον Θεό, μας φανέρωσε τον αληθινό Θεό. Τι άλλο θέλει το πλάσμα αυτό που είναι στη γη από το να συνειδητοποιήσει πλήρως και βαθιά μέσα του ότι υπάρχει πράγματι ο αληθινός Θεός, που είναι ο Ιησούς Χριστός, τον οποίο μας φανέρωσε η Παναγία με το να του δώσει την ανθρώπινη φύση από τη σάρκα της, και να είναι εις τον αιώνα τον άπαντα ο Κύριος χειροπιαστός; Αυτό να νιώσεις, και να σε διαπεράσει ηλεκτρικό ρεύμα, τρόπον τινά, σύγκορμα: ότι φανερώθηκε ο αληθινός Θεός και είναι όλος δικός μας και ότι η Παναγία το έκανε αυτό.

Η Παναγία, όπως είναι εκείνη η οποία μας έφερε τον Θεό στη γη, μας φανέρωσε τον Θεό και είναι η κλίμακα που μας ανεβάζει στον ουρανό, έτσι με τις πρεσβείες της μας βοηθάει να προχωρούμε στον δρόμο του Θεού και να ευαρεστούμε στην Αγία Τριάδα. Επομένως, να προσευχόμαστε, να ψάλλουμε στην Παναγία, να την τιμούμε, ιδιαίτερα κάθε φορά που έχουμε κάποια γιορτή της. Είναι αυτή που μας έφερε τον ουρανό στη γη· είναι αυτή που μας ανεβάζει από τη γη στον ουρανό. Αλλά και να παρακαλούμε την Παναγία. Έτσι ζεσταίνεται, ανοίγει η ψυχή μας και δέχεται τα θεϊκά πράγματα, ενώ αλλιώς, είναι κλειστή και παγωμένη. Να παρακαλέσουμε, λοιπόν, ιδιαίτερα σήμερα την Παναγία, καθώς εορτάζουμε την Κοίμησή της, να πρεσβεύσει να μας ελεήσει ο Θεός, να μας δώσει μετάνοια, ταπείνωση, αρετή, να μας βοηθήσει να κάνουμε το θέλημά του, να γίνουμε δικοί του, να γίνουμε αληθινοί χριστιανοί.

Από τα βιβλία: π. Συμεών Κραγιοπούλου (†), “Πνευματικά Μηνύματα 2019”, σελ. 248 και “Πνευματικά Μηνύματα 2018”, σελ. 246.

Το φοβερό μυστήριο της Κοιμήσεως

The post Το φοβερό μυστήριο της Κοιμήσεως appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Η βεβαιότητα, μάλιστα, αυτή μας δίνει μεγάλο κουράγιο και δύναμη. Πράγματι, δεν είναι δυνατόν να απαριθμήση κανείς «τα μεγαλεία των υπέρ νουν θαυμάτων» της Παναγίας, «των τετελεσμένων διηνεκώς», όπως αυτά παρουσιάζονται μέσα από την υπέροχη υμνογραφία της ημέρας και τα οποία δεν συνδέονται, ασφαλώς, αποκλειστικά με την δική της κοίμηση αλλά πολύ περισσότερο με την δική μας σωτηρία.

«Ω του παραδόξου θαύματος! Η πηγή της ζωής εν μνημείω τίθεται και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται». Ο γήινος τάφος, που φέρει το ζωηφόρο σώμα της Παναγίας, μετατρέπεται σε ουράνια κλίμακα, «η τάφον οικήσασα (Παναγία) έδειξεν Παράδεισον», και η Γεθσημανή γίνεται τόπος χαράς: «Ευφραίνου Γεθσημανή, της Θεοτόκου το άγιον τέμενος». Όλες οι επίγειες και επουράνιες δυνάμεις, με προεξάρχοντα τον αρχάγγελο Γαβριήλ, καλούνται να υμνήσουν την Κεχαριτωμένη. «Επί σοι, χαίρει, Κεχαριτωμένη, πάσα η φύσις, αγγέλων το σύστημα και ανθρώπων το γένος, ηγιασμένε ναέ και Παράδεισε λογικέ».

Η επανάληψη, μάλιστα, της φράσεως «Κεχαριτωμένη χαίρε, μετά σου ο Κύριος», στην κατάληξη των Στιχηρών του Εσπερινού, θυμίζει το χαρμόσυνο γεγονός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, «δι’ ης ημείς εθεώθημεν».

Δικαίως, λοιπόν, η Κοίμηση ονομάστηκε «Πάσχα του καλοκαιριού», αφού όλη η φύση συμμετέχει στην χαρά και στην αγαλλίαση για την εορτή της Παναγίας, η οποία «πεποικιλμένη (= στολισμένη) τη θεία δόξη πάντας συνηγάγετο προς ευφροσύνην τους πιστούς» (Ειρμός α’ ωδής του Κανόνος του Κοσμά του Μελωδού).

Λησμονεί, έτσι, κανείς, προς στιγμήν, ότι πρόκειται για κοίμηση. «Σήμερον (η Παναγία) την παναγίαν παρατίθεται ψυχήν και συν αυτή πληρούται τα σύμπαντα χαράς» (Στιχηρό ιδιόμελο της Λιτής). Όσο περισσότερο, μάλιστα, εμβαθύνει στην μελέτη της υμνογραφίας της ημέρας, άλλο τόσο διαπιστώνει ότι το συναίσθημα της χαράς είναι κυρίαρχο. Εξ άλλου, σε όλες τις κοιμήσεις των Αγίων μας δεν θρηνούμε, αλλά πανηγυρίζομε, πόσο μάλλον στην Κοίμηση της Παναγίας μας, της πικραμένης χαράς της Ορθοδοξίας, όπως την αποκαλεί θαυμάσια ο Φώτης Κόντογλου.

Πολλά, λοιπόν, τα παράδοξα της εορτής: Από την μία, η Κοίμηση γίνεται Ευαγγελισμός, από την άλλη, ο θάνατός της προξενεί την ζωή. Πράγματι, η Θεοτόκος δεν πέθανε, αλλά «μήτηρ υπάρχουσα της ζωής – του Χριστού – μετέστη προς την ζωήν». Άλλωστε, στο πρόσωπό της «νενίκηνται της φύσεως οι όροι», εφ’ όσον υπήρξε «μετά τόκον Παρθένος και μετά θάνατον ζώσα» (Ειρμός θ’ ωδής του Κανόνος της εορτής).

Είναι, μάλιστα, χαρακτηριστικό ότι το «διπλούν θαύμα», ότι παρέμεινε Παρθένος, μετά από τον τόκο της – την γέννηση του Κυρίου –, και ότι «μετέστη προς την ζωήν» μετά θάνατον, παρουσιάζεται και σε άλλα τροπάρια, όπως στο Κάθισμα του Όρθρου: «εν τη γεννήσει σου (όταν γέννησες τον Χριστό) σύλληψις άσπορος, εν τη κοιμήσει σου νέκρωσις άφθορος». Γνωστότερη, βεβαίως, είναι η αναφορά του διπλού αυτού θαύματος στο Απολυτίκιο της εορτής: «εν τη γεννήσει την παρθενίαν εφύλαξας, εν τη κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες, Θεοτόκε…».

Ο υμνογράφος – όχι μόνον ένας – δεν ενδιαφέρεται, ως φαίνεται, να σταθή στην πρόσκαιρη θλίψη της κοιμήσεως αλλά σκοπεύει να μας μεταφέρη στην μόνιμη χαρά της αιωνίου ζωής που «προμνηστεύεται» (= προεξαγγέλλει) ο «θάνατος» της Παναγίας. Τελικά, έχουν και τα παράδοξα την εξήγησή των!

Ένας άλλος θαυμάσιος παραλληλισμός γίνεται ανάμεσα στα γεγονότα της επιγείου ζωής του Χριστού και τα αντίστοιχα της Θεοτόκου. Εάν ο Κύριος «ταφήν υπέστη εκουσίως ως θνητός», τότε η Παναγία «πώς ταφήν αρνήσεται;» αναρωτιέται πάλι ο υμνογράφος. Γι’ αυτό, «ου θαύμα θνήσκειν κοσμοσώτειραν κόρην, του κοσμοπλάστου σαρκικώς τεθνηκότος» (Συναξάρι).

Όπως, όμως, Εκείνου το σώμα δεν παρέμεινε στον τάφο αλλά ανέστη, έτσι και Εκείνην «τάφος και νέκρωσις ουκ εκράτησεν». Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, ο τάφος να κρατήση μέσα του το σώμα Εκείνης που έφερε μέσα της την «ζωή»; Κατ’ αναλογία, λοιπόν, Εκείνος ανέστη και η «μήτηρ της ζωής μετέστη προς την ζωήν». Εξ άλλου, όπως λέει και ο εξαίρετος υμνητής της Παναγίας, Νικόλαος Καβάσιλας, η Παναγία «έδει (= έπρεπε) δια πασών ελθείν των οδών δι’ ων ο Σωτήρ» ήλθε (Λόγος εις την Κοίμησιν 12, Π. Νέλλα, Η Θεομήτωρ, σελ. 214).

Όπως, όταν ζούσε η Παναγία, ήταν απολύτως εναρμονισμένη με το θέλημά Του, ζούσε και πολιτευόταν πλήρως εν Χριστώ, «ούτω πρώτη σύμμορφος εγένετο τω ομοίω μετά του Σωτήρος θανάτου και δια τούτο και της αναστάσεως προ πάντων μετέσχεν» (ο.π. σελ. 217). Συμφώνως, άλλωστε, με την ορθόδοξη αντίληψη, η Παναγία μας δεν ανελήφθη απ’ ευθείας στους ουρανούς, όπως δογματίζουν ατεκμηρίωτα οι Παπικοί, αλλά πρώτα εκοιμήθη και στην συνέχεια, ενωμένη και πάλι η ψυχή της με το σώμα της, ανέστη και, στην συνέχεια, μετέστη στους ουρανούς, όπου ζει πλέον αιώνια μαζί με τον Υιό Της.

Κατά την Κοίμησή της, μάλιστα, όπως αναφέρει το σχετικό Εξαποστειλάριο και εμφανίζεται στην εικονογραφία, «η πηγή της ζωής» παραδίδει το πνεύμα της στον Δημιουργό της ζωής. «Σήμερον την ολόφωτον ψυχήν αυτής εις τας αχράντους παλάμας του εξ αυτής σαρκωθέντος παρατίθησιν» και «ο Λόγος του Πατρός», που έλαβε σάρκα και οστά από τα πανάγια αίματά της, δεν αφήνει το άχραντό της σώμα να υποστή την αλλοίωση και την φθορά του θανάτου, γι’ αυτό την μεταθέτει «εκ γης προς ουρανόν», με τα ίδια του τα χέρια, «ενδόξως και υπέρ λόγον». Της κάνει, μάλιστα, την τιμή να την καθίση εκ δεξιών Του, «ως Βασίλισσα του παντός, περιβεβλημένη αθανασίας αίγλην» (Μεγαλυνάριο).

Τελικά, το μεγάλο παράδοξο δεν είναι πώς η Παναγία μας κατάφερε να νικήση «της φύσεως τους όρους» αλλά πώς ο υμνογράφος κατορθώνει, με τις πεπερασμένες του δυνάμεις, να εξυμνήση το μεγαλείο της «υψηλοτέρας των ουρανών, ενδοξοτέρας των Χερουβίμ και πάσης κτίσεως τιμιωτέρας».

«Ποία πνευματικά άσματα νυν προσάξωμέν σοι, Παναγία; τη γαρ αθανάτω σου κοιμήσει άπαντα τον κόσμον ηγίασας», αναφωνούμε και εμείς, μαζί με τον υμνογράφο, και παρακαλούμε, με την σειρά μας, την «εν πρεσβείαις ακοίμητον Θεοτόκον και προστασίαις αμετάθετον ελπίδα», Εκείνην που ο θάνατός της έγινε το «διαβατήριο ζωής της αϊδίου και κρείττονος» να μεσιτεύη πάντοτε στον Υιό της και Θεό μας να μας χαρίση και εμάς το διαβατήριο της αιωνίου ζωής. Αμήν! Γένοιτο!

Σοφία Μπεκρή

Τα «παράδοξα» της Κοιμήσεως

The post Τα «παράδοξα» της Κοιμήσεως appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Όταν σου έρθει αναπάντεχος πειρασμός, μην κατηγορείς εκείνον από τον οποίο προήλθε, αλλά εξέταζε το γιατί σου ήρθε, και θα βρεις διόρθωση. Επειδή είτε από εκείνον, είτε από άλλον, σου έπρεπε να το πιεις το πικρό ποτήρι της κρίσεως του Θεού.

Ακριβώς επειδή είσαι κακότροπος, μην αρνείσαι την κακοπάθεια, για να ταπεινωθείς με αυτήν και να ξεράσεις την υπερηφάνεια.

Άλλοι πειρασμοί φέρνουν στους ανθρώπους ηδονές, άλλοι λύπες, άλλοι σωματικούς πόνους. Και ανάλογα με την αιτία των παθών που βρίσκεται στην ψυχή, επιβάλλει και το φάρμακο ο Γιατρός των ψυχών με την κρίση Του.

Οι πειρασμοί σε άλλους στέλνονται από το Θεό για την εξάλειψη αμαρτημάτων που έχουν ήδη γίνει, σε άλλους για αμαρτήματα που τώρα γίνονται, και σε άλλους για να τους εμποδίσουν από αμαρτήματα που πρόκειται να γίνουν στο μέλλον. Εκτός βέβαια από εκείνους τους πειρασμούς που στέλνονται για να δοκιμαστεί κάποιος, όπως στην περίπτωση του Ιώβ.

Ο φρόνιμος άνθρωπος, επειδή αναλογίζεται τη θεραπευτική ενέργεια της κρίσεως του Θεού, υπομένει ευχαρίστως τις συμφορές που του επέρχονται και σκέφτεται ότι κανένας άλλος δεν είναι αίτιός τους παρά μόνο οι αμαρτίες του. Ο ανόητος όμως, επειδή δε γνωρίζει τη σοφότατη πρόνοια του Θεού, όταν αμαρτάνει και τιμωρείται, θεωρεί ως αιτίους των συμφορών του ή το Θεό, ή τους ανθρώπους.

Εκείνος που δεν φθονεί, μήτε οργίζεται, μήτε μνησικακεί εναντίον αυτού που τον λύπησε, δε σημαίνει ότι ήδη έχει οπωσδήποτε και αγάπη προς αυτόν. Γιατί μπορεί και χωρίς να αγαπά, να μην ανταποδίδει κακό στο κακό, λόγω της εντολής (Ρωμ. 12:17)· δεν μπορεί όμως εξάπαντος και να ανταποδώσει καλό στο κακό αβίαστα. Γιατί το να ευεργετεί κανείς με όλη του την καρδιά όσους τον μισούν, είναι ιδίωμα μόνο της τέλειας πνευματικής αγάπης.

Από το βιβλίο: ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΝΗΠΤΙΚΩΝ, Τόμος Β’. Εκδόσεις “Το Περιβόλι της Παναγίας”, Θεσσαλονίκη 2024. Άγιος Μάξιμος Ομολογητής, Κεφάλαια περί αγάπης, Β’ εκατ., §§ 39, 42-46, 49, σελ. 66.

Ο άγιος Μάξιμος για τη θεραπευτική ενέργεια της κρίσεως του Θεού

The post Ο άγιος Μάξιμος για τη θεραπευτική ενέργεια της κρίσεως του Θεού appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Ο Παχώμιος απάντησε: «Δεν είναι ίδιες οι διαθέσεις όλων των ανθρώπων. Δέξου με και ο χρόνος θα σε πείσει». «Σου είπα ότι δεν μπορείς», επέμενε ο γέροντας. «Πήγαινε αλλού να ασκηθείς για κάποιο διάστημα και μετά έλα, και θα σε δεχτώ. Γιατί εγώ που ζω εδώ, κάνω σκληρή άσκηση και με τη χάρη του Θεού τίποτε άλλο δεν τρώω, εκτός από ψωμί και αλάτι. Από λάδι και κρασί απέχω εντελώς. Αγρυπνώ τη μισή νύχτα με προσευχές και μελέτη των λόγων του Θεού, μερικές φορές μάλιστα και όλη τη νύχτα».

Τα άκουσε αυτά ο Παχώμιος και από την αυστηρότητα των λόγων ένιωσε σεβασμό. Αποφάσισε λοιπόν με την ψυχή του ότι με τη χάρη του Θεού θα υπομείνει γενναία κάθε κόπο και είπε στον γέροντα: «Έχω πίστη στον Κύριο ότι θα μου δώσει δύναμη και υπομονή, ώστε να αξιωθώ με τις όσιες ευχές σου να τελειώσω εδώ τη ζωή μου». Τότε ο άγιος Παλάμων, βλέποντας με διορατικά μάτια την πίστη και την προθυμία του Παχωμίου να σωθεί, άνοιξε την πόρτα, τον πήρε μέσα και του φόρεσε το σχήμα των μοναχών.

Από τότε πλέον ζούσαν οι δύο μαζί, αφοσιωμένοι στην άσκηση και στις προσευχές. Το εργόχειρό τους ήταν να γνέθουν κατσικότριχες και να υφαίνουν σακκιά. Κοπίαζαν στην εργασία τους, όπως λέει ο απόστολος (Α’ Κορ. 4:12), όχι για τη δική τους καλοπέραση, ούτε για να μαζεύουν χρήματα, αλλά για να τρέφουν φτωχούς. Και βλέποντας ο Παλάμων την υπακοή του Παχωμίου σε όλα και την προκοπή του στην άσκηση, χαιρόταν πολύ και δόξαζε τον Θεό.

Ο μέγας Παλάμων, ο διδάσκαλος του οσίου Παχωμίου, όταν είχε πλέον γεράσει, υπέφερε από τη σπλήνα του εξαιτίας των υπερβολικών ασκήσεων και είχε όλο το σώμα του ασθενικό. Γιατί άλλοτε έτρωγε, χωρίς να πίνει νερό, και άλλοτε έπινε νερό, χωρίς να τρώει καθόλου.

Μερικοί αδελφοί που τον επισκέφτηκαν, τον παρακάλεσαν να μη βασανίζει τόσο το σώμα του, αλλά να το φροντίσει λίγο, για να μην του προξενεί πόνους από την πολλή καταπόνηση· με δυσκολία λοιπόν πείστηκε για λίγες μέρες να φάει τα κατάλληλα για την αρρώστια. Όταν όμως διαπίστωσε ότι ο πόνος επέμενε πιο δυνατός, άφησε εκείνες τις τροφές λέγοντας: «Αν οι μάρτυρες του Χριστού, που τους έκαναν κομμάτια και τους έκοβαν το κεφάλι και τους έκαιγαν, έμεναν ως τον θάνατο σταθεροί στην πίστη τους στον Θεό, πώς εγώ θα ζημιώσω τον εαυτό μου υποχωρώντας σε έναν ασήμαντο πόνο και πώς θα δειλιάσω από τον φόβο πρόσκαιρης ταλαιπωρίας; Αν και πείστηκα να φάω από αυτά που θεωρούνται ότι ανακουφίζουν το σώμα, δεν ωφελήθηκα καθόλου. Θα επιστρέψω λοιπόν στην προηγούμενη άσκηση, στην οποία, όπως έχω βεβαιωθεί, υπάρχει κάθε ανάπαυση και με την οποία και θα γιατρευτώ. Γιατί δεν κάνω την άσκηση από ανθρώπινα κίνητρα, αλλά αγωνίζομαι για τον Θεό».

Έτσι λοιπόν ο γέροντας, ενώ ασκούνταν με ανδρεία, μετά από έναν μήνα αρρώστησε, και στην αρρώστια αυτή ήρθε να τον πάρει ο Κύριος. Πήρε μόνος του μια σεμνοπρεπή στάση, ενώ ήταν παρών και ο Παχώμιος, και αναπαύτηκε ύστερα από καλά γεράματα.

Από το βιβλίο: ΕΥΕΡΓΕΤΙΝΟΣ, τόμος Α’, Υπόθεση ΚΣτ’ (26), σελ. 238, και τόμος Γ’, Υπόθεση ΙΔ’ (14), σελ. 119. Εκδόσεις Το Περιβόλι της Παναγίας, Θεσσαλονίκη 2001 και 2006.

Ο μέγας Παλάμων, ο διδάσκαλος του οσίου Παχωμίου

The post Ο μέγας Παλάμων, ο διδάσκαλος του οσίου Παχωμίου appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.