Αν στηρίζεται η κοινωνία, στηρίζεται από τις προσευχές των προσευχομένων μοναχών. Αν έλειπαν αυτοί, δεν ξέρω πώς θα ήμασταν σήμερα. Και των λίγων λαϊκών. Υπάρχουν και λαϊκοί που προσεύχονται φυσικά. Αυτή η δύναμη συγκρατεί τον κόσμο. Για να το καταλάβετε, σκεφθείτε τον προφήτη Ηλία. Όσοι πήγαμε εκεί κάτω στους Αγίους Τόπους, πήγαμε και στο σπήλαιο, εκεί που προσηύχετο ο προφήτης Ηλίας. Ένας άνθρωπος που ζωντανά προσεύχεται, τακτοποιεί τις τύχες ολόκληρου του κόσμου. Κατευθύνει ολόκληρο τον κόσμο. Ο προφήτης Ηλίας. Όχι μέσα στον κόσμο, όχι κηρύττοντας. Όχι, όχι. Προσευχόμενος μέσα σε μια σπηλιά. Δεν τον βλέπει κανείς. Μόνο ο Θεός. Αλλά επικοινωνεί με τον Θεό. Μιλάει πραγματικά με τον Θεό.

Διάβασα κάπου ότι τα αμαρτήματά μας αποτελούν έναν τοίχο μεταξύ ημών και του Θεού. Εάν δεν προσέχουμε στην ζωή μας, (φυσικά αμαρτωλοί είμαστε και αμαρτωλοί θα είμαστε), αλλά ζούμε αμελώς, ραθύμως και κάνουμε αμαρτήματα συνεχώς κάθε μέρα από απροσεξία, τότε αυτές οι αμαρτίες σηκώνουν έναν τοίχο ανάμεσα σε εμάς και τον Θεό. Και, ενώ είναι δίπλα ο Θεός, εμείς δεν Τον ακούμε, δεν Τον βλέπουμε, δεν Τον αντιλαμβανόμαστε. Φυσικά ο Θεός ακούει πάλι, αλλά εμείς…

Βέβαια, επειδή ο Θεός είναι αγάπη, είναι Πατέρας… μπορεί κανείς, ενώ ζει αμαρτωλή ζωή, να συνέλθει για μια στιγμή, να μετανιώσει για όλα τα προηγούμενα αμαρτήματα, να ταπεινωθεί.

Λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κροστάνδης – ένας τελευταίος Άγιος Ρώσσος – για μια κοινή γυναίκα, για μια πόρνη, που είδε μια χήρα. Το αναφέρει ο Άγιος σε ένα βιβλίο του και λέει ότι είχε γνώση του γεγονότος ο ίδιος. Είδε την χήρα, που είχε ένα παιδί μόνο, να θρηνεί, να κόπτεται, να χτυπιέται πάνω από το νεκρό παιδί της. Σπάραζε κυριολεκτικά. Και πόνεσε η κοινή γυναίκα. Η γυναίκα σπρώχτηκε προς την αμαρτία, αλλά μέσα ήταν καλή ζύμη, καλή πάστα. Ποιος ξέρει τι είχε συμβεί και την είχε σπρώξει εκεί! Και λυπήθηκε, πόνεσε βλέποντας την μάννα να σπαράζει.

Και αμέσως κινήθηκε ως εξής. Με λίγα λόγια είπε: «Θεέ μου, εγώ είμαι μια αισχρή, είμαι ένα τίποτε, δεν αξίζω ούτε το όνομά Σου να αναφέρω». Έτσι ακριβώς. Με αυτά τα λίγα λόγια ταπεινώθηκε. Έζησε την στιγμή εκείνη την μετάνοια και ο καλός Θεός την συγχώρησε. Και συνέχισε η γυναίκα η αμαρτωλή απευθυνόμενη στον Θεό, «αλλά γι’ αυτή την μάννα που σπαράζει – εγώ ούτε το όνομά Σου δεν αξίζει να προφέρω – αλλά γι’ αυτή την μάννα που σπαράζει, που πονάει, ανάστησε το παιδί της».

Και λέγει ο Άγιος ότι αναστήθηκε το παιδί. Η προσευχή της αμαρτωλής ενήργησε. Όμως την στιγμή εκείνη δεν μιλούσε σαν αμαρτωλή. Γιατί την στιγμή εκείνη ενώπιον του Θεού είχε εξαγνιστεί. Έλιωσε, ταπεινώθηκε, χαμήλωσε. Είπε ότι είναι μια βρωμερή και ότι δεν αξίζει. Και το είπε με την καρδιά της. Δεν είπε λόγια. Το ζούσε. Ε, αυτή η προσευχή που βγήκε από εκείνα τα χείλη, εισακούσθηκε από τον Θεό και αναστήθηκε το παιδί.

Βλέπετε ότι, όταν εν μετανοία, με συντριβή, με ταπείνωση απευθυνόμαστε στον Κύριο, θα μας ακούσει ο Κύριος. Η προσευχή που βγαίνει από χείλη ενός ανθρώπου, ο οποίος έχει ταπεινωθεί, έχει ζήσει την αδυναμία του, και ομολογεί την αμαρτωλότητά του και την αγάπη του Θεού, το μεγαλείο του Θεού, αυτή η προσευχή θα εισακουσθεί. Ναι, έχει δύναμη η προσευχή. Πολύ περισσότερο η προσευχή του μοναχού ή της μοναχής που βγαίνει μέσα από την καρδιά και που προσεύχεται για όλο τον κόσμο.

Υπάρχουν Πατέρες, και δη στο Άγιον Όρος, που έπαψαν να προσεύχονται για τον εαυτό τους. Πιστέψτε με. Δεν θυμούνται καθόλου τον εαυτό τους, τον έχουν ξεχάσει τελείως τον εαυτό τους. Συνεχώς για όλο τον κόσμο προσεύχονται. Γνώρισα τέτοιες ψυχές. «Εμένα», λένε, «ας με κολάσει ο Θεός. Θεέ μου, σώσε τον κόσμο!». Ε, είναι άγιες ψυχές αυτές!

Από το βιβλίο: ΟΜΙΛΙΕΣ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Α’, Ιερόν Ησυχαστήριον “Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος”, Μεταμόρφωσις Χαλκιδικής 2020, σελ. 100.

Έχει δύναμη η προσευχή

The post Έχει δύναμη η προσευχή appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Γι’ αυτό και αφού ο ιερεύς τελειώσει την ευχή, διαβάζει μεγαλόφωνα αυτή την αιτιολογία, διότι είναι και κατάληξη της ευχής και δοξολογία, ώστε να την ακούσουν όλοι, για να μετάσχουν όλοι στον ύμνο και να υμνηθεί απ’ όλη την Εκκλησία ο Θεός. Και πράγματι, αυτοί ακούγοντας συμμετέχουν στον ύμνο. Διότι όταν προφέρει ο ιερεύς αυτή τη δοξολογία, οι πιστοί όλοι προσθέτουν το «Αμήν», και με τη λέξη αυτή οικειοποιούνται όλα όσα είπε εκείνος.

Κατόπιν αρχίζει ο ιερεύς τις ιερές ψαλμωδίες και ολοκληρώνουν οι παριστάμενοι ψάλλοντας τα θεόπνευστα λόγια των ιερών Προφητών: «Αγαθόν το εξομολογείσθαι τω Κυρίω και ψάλλειν τω ονόματί Σου, Ύψιστε» (Ψαλμ. 91:2). Το ρητό αυτό αρμόζει στην αρχή, διότι λέγει για τον ύμνο ότι είναι κάτι αγαθό, πράγμα που πρέπει να γνωρίζουμε οπωσδήποτε για κάθε ύμνο· λέγοντας δε “εξομολογείσθαι” εννοεί την ευχαριστία, την ύμνηση.

Όταν ψαλούν αυτοί και οι υπόλοιποι στίχοι του ύμνου, ο διάκονος προτρέπει τους πιστούς σε προσευχή, παραγγέλλοντας να δεηθούν όπως και πρωτύτερα.

Όσο τελείται η ψαλμωδία και προσεύχονται οι πιστοί, ο ιερεύς μέσα στο άγιο βήμα προσεύχεται στον Θεό γενικά για το πλήρωμα της Εκκλησίας και ιδιαίτερα για εκείνους που στολίζουν τον άγιο οίκο Του και επιθυμούν να τον αναδείξουν σε όλα λαμπρό, για να δοξαστούν και αυτοί από Αυτόν· και προσθέτει την ουσιωδέστατη αιτία: «Ότι σον το κράτος και σου εστίν η βασιλεία». Σαν να λέγει· οι βασιλείς έχουν τη δόξα και τη δύναμη να κάνουν λαμπρούς όσους θέλουν. Συ όμως είσαι Βασιλεύς αιώνιος, και δική Σου είναι η εξουσία και δική Σου η βασιλεία.

Και αυτή την αιτιολογία, που είναι δοξολογία, ο ιερεύς την εκφωνεί με δυνατή φωνή ώστε να την ακούσουν όλοι οι πιστοί. Και ύστερα, παίρνοντάς τους συμμετόχους του ύμνου προς τον Θεό, όπως και προηγουμένως, αρχίζει πάλι την ψαλμωδία και συμπληρώνουν οι πιστοί. Έπειτα ζητούν από τον Θεό τα αιτήματα που απευθύνει ο διάκονος, σύμφωνα με αυτά που είπαμε και προηγουμένως.

Ο δε ιερεύς, αφού κάνει πάλι ευχή για τους συμπροσευχόμενους πιστούς, ώστε να επιτύχει ο καθένας ιδιαιτέρως ό,τι ζητεί προς το συμφέρον του από τον Θεό, και ακόμη ζωή αιώνια στο μέλλον, προσθέτει ως αιτία την αγαθότητα και φιλανθρωπία του Θεού· και επειδή η αιτία αυτή είναι η κατάληξη της ευχής, τη λέγει δυνατά ώστε να την ακούσουν όλοι.

Κατόπιν αρχίζει την τρίτη ψαλμωδία.

Όταν ψάλλεται αυτή, γίνεται η είσοδος του Ευαγγελίου με συνοδεία λαμπάδων και θυμιαμάτων και πομπή όλων όσοι υπηρετούν μέσα στο άγιο βήμα· κρατεί δε το Ευαγγέλιο ο διάκονος ή, σε απουσία του, ο ιερεύς.

Ο δε ιερεύς, ενώ μέλλει να εισέλθει στο θυσιαστήριο, στέκεται σε μικρή απόσταση προ της Ωραίας Πύλης, μέχρις ότου συμπληρωθεί η ψαλμωδία, και παρακαλεί τον Θεό να εισέλθουν μαζί του στο θυσιαστήριο άγιοι Άγγελοι και να γίνουν συμμέτοχοί του στην ιερουργία και τη δοξολογία. Και προσθέτει την αιτία, ότι πρέπει και από τους Αγγέλους και από τους ανθρώπους να δοξάζεται και να προσκυνείται. Διότι αυτό θέλει να πει η έκφραση «πάσα δόξα, τιμή και προσκύνησις»: αναφέρεται σε όλους όσοι γνωρίζουν να δοξάζουν, να τιμούν και να προσκυνούν τον Θεό.

Και αφού ευχηθεί αυτά ο ιερεύς, εισέρχεται στο θυσιαστήριο και αποθέτει το Ευαγγέλιο στην αγία τράπεζα.

Από το βιβλίο: Αγίου Νικολάου Καβάσιλα, Ερμηνεία της Θείας Λειτουργίας. Μετάφραση Αντ. Γαλίτη. Εκδόσεις Το Περιβόλι της Παναγίας, σελ. 61.

Τα αντίφωνα και οι ευχές που τα συνοδεύουν

The post Τα αντίφωνα και οι ευχές που τα συνοδεύουν appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Τι σημαίνει να προσευχόμαστε αδιάκοπα;

Δεν έχουμε και εμείς τις δικές μας βιοτικές φροντίδες, είναι δυνατόν να ασχολούμαστε μόνο με προσευχή; Η εντολή αυτή φαίνεται απραγματοποίητη. Και όμως είναι εφικτή και εφαρμόσιμη, διότι τίποτα το ανέφικτο δεν ζητά από μας ο Κύριος Ιησούς Χριστός.

Πώς όμως μπορούμε να εφαρμόσουμε στη ζωή μας αυτή την εντολή που ισχύει για όλους τους χριστιανούς; Το να προσευχόμαστε αδιάκοπα δεν σημαίνει μόνο να διαβάζουμε τις ευχές, να κάνουμε γονυκλισίες και να πηγαίνουμε στην εκκλησία. Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Να προσευχόμαστε αδιάκοπα μπορούμε πάντα και όπου και να βρισκόμαστε. Το μόνο που χρειαζόμαστε είναι να έχει η καρδιά μας διάθεση για προσευχή. Να είναι ταπεινή και να θρηνεί αδιάκοπα την αναξιότητα και την αμαρτωλότητά της. Γεμάτη φόβο μπροστά στη μεγαλοσύνη του Θεού, τον Οποίον προσβάλλουμε με τις αμαρτίες μας. Αν τέτοια θα είναι η καρδιά μας, τότε πάντα θα είμαστε προσευχόμενοι και στη δουλειά και στο σπίτι. Θα είμαστε προσευχόμενοι ακόμα και τότε, όταν κληθούμε να δώσουμε λόγο σ’ αυτούς που έχουν στα χέρια τους εξουσία. Και στεκόμενοι μπροστά στην πόρτα τους θα στέλνουμε τις σιωπηλές μας κραυγές στον Θεό, παρακαλώντας Τον να μας προστατέψει.

Σε κάθε μας έργο μπορούμε να προσευχόμαστε, μόνο να υπάρχει διάθεση για προσευχή, να ποθεί η καρδιά μας τον Κύριο και τότε η εντολή που μας έδωσε ο απόστολος μπορεί εύκολα να πραγματοποιηθεί.

Εμείς δεν είμαστε και τόσο πολύ απασχολημένοι σε σύγκριση με τον προφήτη Δαβίδ. Αυτός ήταν βασιλιάς του Ισραήλ και από το πρωί έως το βράδυ ασχολιόταν με κρατικές υποθέσεις φροντίζοντας τον δικό του λαό. Άραγε είχε χρόνο για προσευχή; θα ρωτούσε κανείς με απορία. Και όμως κοιτάξτε πώς προσευχόταν: «Εγενήθη τα δάκρυά μου εμοί άρτος ημέρας και νυκτός» (ψαλ. 41:4). Ο προφήτης πάντα έχυνε δάκρυα, τα οποία ήταν γι’ αυτόν σαν το ψωμί. Μέρα νύχτα ικέτευε τον Θεό με προσευχές και δεήσεις, έγραψε πλήθος ψαλμών που όλοι τους είναι προσευχές στον Θεό. «Εκοπίασα εν τω στεναγμώ μου, λούσω καθ’ εκάστην νύκτα την κλίνην μου» (ψαλ. 6:7). Τέτοια ήταν η προσευχή του, ακόμα και ξαπλωμένος στο κρεβάτι έβρεχε το προσκέφαλο με ποτάμια δακρύων…

Είναι δυνατόν εμείς που είμαστε λιγότερο απασχολημένοι να μη βρίσκουμε χρόνο να φέρουμε με την προσευχή τις θλίψεις μας στον Θεό και να χύσουμε ενώπιόν Του τα δάκρυά μας; Δεν πρέπει να προσευχόμαστε μόνο με προκαθορισμένες ευχές, αλλά από το περίσσευμα της καρδιάς πρέπει να μιλάει το στόμα. Πρέπει σιωπηλά, μέσα από την καρδιά να απευθύνουμε στον Θεό τις ευχές μας, όπως το έκανε η Άννα η μητέρα του προφήτη Σαμουήλ. Αυτή ήταν στείρα και το πράγμα αυτό της προκαλούσε μεγάλη θλίψη και πόνο, ήθελε πάρα πολύ να έχει παιδί. Και πήγε μια μέρα στην Ιερουσαλήμ να προσευχηθεί στον ναό. Στεκόταν γονατισμένη και παρακαλούσε τον Θεό να της χαρίσει παιδί. Και έδωσε όρκο να το αφιερώσει στον Κύριο. Προσευχόταν χωρίς να ανοίγει το στόμα, μόνο ελαφρά κουνούσε τα χείλη. Η καρδιά της βοούσε στον Θεό και Τον παρακαλούσε με πόνο. Δεν προσευχόταν με λέξεις αλλά με στεναγμούς της καρδιάς.

Έτσι προσευχόταν και ο προφήτης του Θεού Μωυσής όταν παρακαλούσε τον Κύριο να μην τιμωρήσει τον λαό του. Το στόμα του ήταν κλειστό και αυτός προσευχόταν με την καρδιά στον Θεό. Αλλά και τα χείλη του ακόμα ήταν ακίνητα, και όμως ο Θεός του είπε: «Τι βοάς προς με;» (Εξ. 14:15). Ο Μωυσής δεν μιλούσε, αλλά η προσευχή του ανέβαινε στον Θεό και ήταν σαν μια κραυγή γεμάτη θλίψη και πόνο που έβγαινε από τα βάθη της δικής του καρδιάς.

Βλέπετε πώς μπορεί ο άνθρωπος να προσεύχεται; Η ουσία της προσευχής είναι να παραδιδόμαστε ολοκληρωτικά, με όλη την καρδιά μας, να ικετεύουμε τον Θεό, και η προσευχή να είναι γεμάτη πίστη και ακράδαντη ελπίδα. Έτσι όμως προσεύχεται η πλειοψηφία των ανθρώπων; Ασφαλώς όχι. Η δική μας προσευχή είναι μόνο επανάληψη κάποιων λέξεων, που έχουμε αποστηθίσει, και ενώ τα διαβάζουμε, το πνεύμα μας δεν προσεύχεται, αλλά τα επαναλαμβάνουμε μηχανικά, χωρίς να σκεφτόμαστε αυτά που ζητούμε. Εμείς οι ίδιοι δεν ακούμε τις προσευχές μας· και αν δεν τις ακούμε εμείς, τότε πώς θέλουμε ο Θεός να ακούσει αυτά που ζητούμε;

Από το βιβλίο: Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας, Λόγοι και ομιλίες, τόμος Γ’. Εκδόσεις «Ορθόδοξος Κυψέλη», Θεσσαλονίκη 2003.

Προσευχή γεμάτη πίστη και ακράδαντη ελπίδα

The post Προσευχή γεμάτη πίστη και ακράδαντη ελπίδα appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Και πολλοί Πατέρες, προχωρημένοι πνευματικά στο Άγιον Όρος κυρίως στα σπίτια ή στην έρημο περισσότερο, μόνο στην Λειτουργία πηγαίνουν, για να κοινωνήσουν. Όλες τις άλλες Ακολουθίες τις κάνουν με το κομποσχοίνι. Όταν λέμε με το κομποσχοίνι, εννοούμε ότι λένε συνεχώς την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με. Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Και είναι αυτοί και ο Θεός. Έχουν μια πραγματικά συνεχή επικοινωνία με τον Θεό.

Και είδα κάποιον τέτοιον Πατέρα, που ζούσε αυτή την προσευχή. Ήταν στα Καρούλια. Έχει χρόνια πια, «κοιμήθηκε». Επιμέναμε πολύ, χτυπούσαμε την πόρτα, θέλαμε να τον δούμε. Αυτός, φαίνεται, έκανε προσευχή μέσα. Δεν μας είπε τίποτε, αλλά φάνηκε ότι προσευχόταν. Βγήκε έξω. Είχε δάκρυα στα μάτια του και έλαμπε το πρόσωπό του! Πολλή γαλήνη! Ήταν πολύ φωτεινός! Ναι, όταν τον είδαμε, δεν χορταίναμε να τον βλέπουμε. Δεν θέλαμε τίποτε άλλο. Να τον βλέπουμε μόνο θέλαμε. Και δεν μας είπε πολλά λόγια. Αλλά φύγαμε πετώντας από εκεί. Ήμασταν και παιδιά τότε. Μέσα στα βράχια στα Καρούλια πετούσαμε κυριολεκτικά (όσοι πήγαν στα Καρούλια ξέρουν), γιατί σταθήκαμε λίγο κοντά σε έναν άνθρωπο, που έζησε την προσευχή. Και αυτός δεν έκανε άλλη προσευχή, μόνο με το κομποσχοίνι «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Ούτε βιβλία διάβαζε ούτε τίποτε. Αυτή την ευχή έκανε.

Αυτές οι λίγες λέξεις μάς βοηθούν να συγκεντρώσουμε τον νου μας και να σκεφτόμαστε μόνο τον Θεό, γιατί μεγάλη αδυναμία στην προσευχή είναι ο διασκορπισμός, να λες δηλαδή λόγια και να σκέφτεσαι άλλα. Να, θα έχετε προσέξει, όσοι διαβάζετε το Απόδειπνο, ότι πολλές φορές λέμε το «Πιστεύω» και μερικά χωρία από το «Πιστεύω» νομίζουμε ότι δεν τα είπαμε. Ή μέσα στην Εκκλησία τις Κυριακές, τις γιορτές, σκέφτεσαι και λες· «αυτό το είπαν;». Το άκουσες. Αλλά ήσουν αλλού. Το είπαν; Νομίζουμε ότι δεν το είπαν. Ναι, γιατί σωματικά μόνο βρισκόμασταν· η σκέψη μας είχε «πάει περίπατο». Άρα δεν μπορούμε έτσι να νιώσουμε την προσευχή, να ζήσουμε την προσευχή. Αλλά είπε κάτι ο όσιος Παΐσιος σε μια ψυχούλα που έκανε την ερώτηση: «Καλά, Πάτερ μου, εγώ έβγαλα το Δημοτικό. Δεν καταλαβαίνω». «Δεν καταλαβαίνεις; Ακούς την λέξη Παναγία μέσα στο τροπάριο», του είπε, «να σκέφτεσαι την Παναγία Θεοτόκο. Ακούς την λέξη Χριστός, να σκέφτεσαι τον Χριστό συνεχώς. Ακούς την λέξη Άγιος, να σκέφτεσαι τον Άγιο, τους Αγίους».

Και πραγματικά όταν έτσι κάνεις, το έχω προσέξει… Όταν ένα τροπάριο αναφέρεται στην Παναγία και όταν ακούγοντας κανείς την λέξη Παναγία, σκέφτεται την Παναγία, απλούστατα το μυαλό του είναι στην Παναγία, επικοινωνεί με την Παναγία. Ή είναι στον Χριστό, είναι στον Άγιο. Κάνει ό,τι κάνει και ο άλλος που καταλαβαίνει τα λόγια. Και μπορεί έτσι και προσεύχεται. Δεν σκέφτεται άλλα αντί άλλων, δεν ρεμβάζει, δεν διασκορπίζεται. Εάν όμως κάποιον τον αναπαύει η ατομική προσευχή, να την κάνει. Αλλά να προσπαθούμε να ζούμε και τις προσευχές της Εκκλησίας. Γιατί, όταν πραγματικά τις ζούμε, τότε δεν θα χρειάζεται να έχουμε ατομική προσευχή. Γιατί αυτή η προσευχή της Εκκλησίας θα είναι δικιά μας προσευχή.

Από το βιβλίο: ΟΜΙΛΙΕΣ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Α’, Ιερόν Ησυχαστήριον “Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος”, Μεταμόρφωσις Χαλκιδικής 2020, σελ. 96.

Ο διασκορπισμός στην προσευχή

The post Ο διασκορπισμός στην προσευχή appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.