Ξεθωριάζει και σβήνει καθετί άλλο και μένει να δεσπόζει μόνο ο Δεσπότης. «Μεγάλη η τυραννία της αγάπης. Απομακρύνει από όλα και προσδένει την ψυχή στον ποθούμενο. Αν έτσι αγαπήσουμε τον Χριστό, όλα τα εδώ θα φανούν σκιά, όλα εικόνα και όνειρο» προαγγέλλει ο ιερός Χρυσόστομος (Υπόμνημα εις το κατά Ιωάννην Ομιλία 87.3).

«Δοξάσατε δη τον Θεόν εν τω σώματι υμών και εν τω πνεύματι υμών, άτινά εστι του Θεού» παροτρύνει ο απόστολος Παύλος (Α’ Κορ. 6.20). Η δόξα μας ο Θεός, η καύχησή μας ο σταυρός. Το διατρανώνει σε άλλο σημείο ο Παύλος: «Εμοί δε μη γένοιτο καυχάσθαι ει μη εν τω σταυρώ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, δι’ ου εμοί κόσμος εσταύρωται καγώ τω κόσμω» (Γαλ. 6.14). Ο εστερνισμένος τον Λυτρωτή δεν υπάρχει πια για τον κόσμο, όπως και ο κόσμος δεν υπάρχει πια γι’ αυτόν, κατά το μέτρο του κορυφαίου.

Πώς σε τέτοια περίπτωση δικαιολογούνται εγωισμοί, είτε δηλαδή αυταρέσκειες (ν’ αρέσω στον εαυτό μου) είτε κενοδοξίες (ν’ αρέσω στους άλλους)· να επιδεικνύω στον εαυτό μου και στους γύρω τα προσόντα μου, πραγματικά ή υποθετικά, από τα υψηλότερα (σαν την αρετή τάχα, την ευφυΐα και τη γνώση) ως τα πιο επιφανειακά και επιδερμικά (την εμφάνιση λείας και στιλπνής επιδερμίδας, σγουρών και βαμμένων μαλλιών, τον πολυτελή ιματισμό) και τα υπόλοιπα μάταια του ματαιόδοξου; Πώς δικαιολογούνται αδικίες και πονηρίες και πλεονεξίες; Πώς δικαιολογούνται σαρκικές θανάσιμες αμαρτίες; Ο νεκρός έχει γλυτώσει από όλο τον σαπρό εσμό των παθών· «ο γαρ αποθανών δεδικαίωται από της αμαρτίας» (Ρωμ. 6.7).

Ο όσιος Μάξιμος ο ομολογητής παρατηρεί στη Φιλοκαλία ότι έργο τελειότατο αγάπης και όριο και άκρο της είναι η αντίδοση κατά το δυνατό ιδιωμάτων και ονομάτων, και η αφομοίωσή τους από την άλλη πλευρά. Λέγεται συνήθως ότι όταν υφίσταται βαθιά και θερμή φιλία μεταξύ δυο προσώπων, δίνουν τις καρδιές τους το ένα στο άλλο. Ο άγιος το υπερκέρασε! Πρεσβεύει ότι ταυτίζονται τόσο τα υποκείμενα της αγάπης, ώστε ο Θεός έγινε άνθρωπος, όπως και το αντίστροφο ο άνθρωπος έγινε Θεός, και τούτο χάρις στη «μια και απαράλλακτη των δυο κατά την προαίρεση θέληση και κίνηση» (Περί Θεολογίας κεφάλαια, εκατοντάς Γ’ 27).

Μας διδάσκει δηλαδή ο Πατήρ της Εκκλησίας ότι πραγματοποιήθηκε αντίδοση περίπου, ονομάτων και φύσεων μεταξύ Θεού – ανθρώπου. Έτσι οι ευλαβείς γίνεται τώρα θεοειδείς, θεόμορφοι.

Είπε στους Κορινθίους – και λέει και σε μας – ο Παύλος, ότι οι χριστιανοί δεν ανήκουμε στον εαυτό μας αλλά στον Θεό, γιατί αγορασθήκαμε με τιμή, το δε σώμα μας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος (Α’ Κορ. 6.19-20).

Λοιπόν το Πνεύμα ναοδομεί ή ορθότερα «ναοποιεί», για να μιλήσουμε κατά τον Θεολόγο Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό (Λόγος 31, Θεολογικός πέμπτος 29). Πραγματικά δια του Πνεύματος καρπωνόμαστε την εν Χριστώ σωτηρία. Αυτό τελειοποιεί επισφραγιστικά και απαραίτητα τα μυστήρια, Αυτό μάς μετοχετεύει τη θεία Χάρη, Αυτό είναι η ζωή, και γενικά «όλο συγκροτεί τον θεσμό της Εκκλησίας» (Εσπέριο Πεντηκοστής), της κιβωτού της σωτηρίας.

Αφού τώρα δεν ανήκουμε στον εαυτό μας επειδή αγορασθήκαμε, γινόμαστε διαμονή του Τρισηλίου Θεού που ζητάει ολοκληρωτικά το είναι μας. Είναι Θεός ζηλότυπος, καθώς το δηλώνει στο Δεκάλογο του Σινά (Έξ. 20.5).

Ο Χριστός πιο ριζοσπαστικός «ζηλωτής» προχωράει και στο σπάσιμο στενοτέρων, έστω και ιερωτάτων δεσμών και θεσμών (Ματθ. 10.37). Το «δικαιούται», μια που απαρνήθηκε την ανέφικτη για τις ανθρώπινες δυνατότητες στενότατη ενδοτριαδική σχέση και περιχώρηση, δηλαδή «το είναι ίσα Θεώ», και «εαυτόν εκένωσε» (Φιλ. 2.6-7) για χάρη μας.

Αν λοιπόν, εφόσον έχουμε τύχει τέτοιας εξαιρετικότατης τιμής, να είμαστε δηλαδή κατοικητήρια του Πνεύματος, έναντι τέτοιου βαρυτιμότατου τιμήματος, δηλαδή του θείου αίματος, αν λοιπόν παλινδρομούμε και ερωτοτροπούμε με τον κάποτε ενοικιαστή μας, τον «κακοπληρωτή» διάβολο, τι φοβερό! Πώς μπορεί αυτός να συνυπάρξει με τον μόνο μακάριο Θεό; «Τις δε κοινωνία φωτί προς σκότος; τις δε συμφώνησις Χριστώ προς Βελίαλ;» (Β’ Κορ. 6.14-15).

Γι’ αυτό σε μια περικοπή-καταπέλτη (Α’ Κορ. κεφ. 6) απορεί και επιπλήττει αυστηρά ο απόστολος τους Κορινθίους που επαμφοτέριζαν, γράφοντάς τους «αλλά απελούσασθε, αλλά ηγιάσθητε, αλλά εδικαιώθητε εν τω ονόματι του Κυρίου Ιησού και εν τω Πνεύματι του Θεού ημών» (Α’ Κορ. 6.11).

Απολουσθήκαμε, αγιασθήκαμε, δικαιωθήκαμε. Πώς τολμάμε με τις αμαρτίες μας να ξανασταυρώνουμε τον Υιό του Θεού; Όποιος μάλιστα αμαρτάνει όχι μόνο από παροδική έλλειψη αγωνιστικότητος και από κάμψη της στιγμής, αλλά θεληματικά, συστηματικά και με υπολογισμό, και ακόμη χειρότερα όποιος θεομαχεί, αυτός θ’ αντιμετωπίσει τα χειρότερα. Θα τιμωρηθεί αδυσώπητα, «τον υιόν του Θεού καταπατήσας και το αίμα της διαθήκης κοινόν ηγησάμενος, εν ω ηγιάσθη, και το Πνεύμα της χάριτος ενυβρίσας… φοβερόν το εμπεσείν εις χείρας Θεού ζώντος» (Εβρ. 10.29-31).

Όπως και αν έχει το πράγμα, ναός Θεού είμαστε και το Πνεύμα του Θεού οικεί μέσα μας. Κατ’ ακολουθία «ει τις τον ναόν του Θεού φθείρει, φθειρεί τούτον ο Θεός» (Α’ Κορ. 3.16-17).

Ιερομόναχος Ιουστίνος

Ανήκουμε στον Θεό

The post Ανήκουμε στον Θεό appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Για επιχειρείστε το! Δύσκολο πράγμα. Αγώνας αιματηρός. Και όποιος το επιτύχει ας το μάθει και σε μας.

Εύκολο πράγμα… Διαφωνεί κάθετα ο όσιος Αγάθων. Δύσκολο πράγμα! Λέει ο αββάς: «Δεν υπάρχει άλλος κάματος όπως να προσευχηθείς στον Θεό, γιατί πάντοτε όταν θέλει ο άνθρωπος να προσευχηθεί, ο εχθροί θέλουν να τον ανακόψουν, γιατί γνωρίζουν ότι από πουθενά δεν εμποδίζονται, παρά από το να προσευχηθείς στον Θεό… Το να προσευχηθείς χρειάζεται αγώνα μέχρι τελευταίας αναπνοής» (Γεροντικό 9).

Ο αββάς Ζωσιμάς παρουσιάζεται πιο εφεκτικός και παρηγορητικός: «Το να προσευχηθούμε με βία και με υπομονή γεννάει το να προσευχηθούμε καθαρά [αφοσιωμένα] και με ανάπαυση. Και το μεν, με βία [να προσευχηθούμε, είναι] της προαιρέσεώς [μας], το δε με ανάπαυση, [είναι] της χάριτος» (Μέγα Γεροντικό Πανοράματος Α’ σελ. 200).

Δεν είναι καθόλου εύκολη αυτή η μικρή πρόταση, η ευχή. Όταν την αρχίζουμε, ο νους μας φεύγει πέρα-δώθε. Όπως μας φανέρωσε ο άγιος Αγάθων, οι δαίμονες εξουδετερώνονται από την προσευχή, ώστε κάνουν το παν ν’ αποσπάσουν τον νου και την καρδιά μας. Μας φέρνουν τον λεγόμενο «μετεωρισμό» του νου, την περιπλάνησή του. Και σε χειρότερη βαθμίδα, σκάλα προς τα κάτω, σε αμαρτωλές σκέψεις και επιθυμίες και μίση. Στην ώρα της προσευχής θυμόμαστε προβλήματα και καταστάσεις από καιρό, που έρχονται και ζητούν πιεστικά λύσεις και αντιμετωπίσεις. Πολλές φορές, τότε βρίσκουμε τις καλύτερες και φαεινότερες λύσεις – μας τις σερβίρει ο σκοτεινός σατανάς με το «στανιό». Ακόμα γίνονται πράγματα στον χώρο μας, που διασπούν την προσοχή μας. Χίλιες δυο δυσκολίες. Ο διάβολος φέρνει τα εμπόδια επειδή τον ζεματίζει το όνομα του Ιησού μας.

Εξηγεί ο Ιωάννης ο Καρπάθιος με μια παρομοίωση: «Όπως τον σίδηρο τον κάνει αψηλάφητο η ένωση με τη φωτιά, έτσι οι πυκνές προσευχές παρασκευάζουν τον νου δυνατότερο στον πόλεμο του εχθρού. Για τούτο πάση δυνάμει προσπαθούν [οι δαίμονες] να μας εμβάλλουν οκνηρία στην προσπάθεια της προσευχής, γνωρίζοντάς την ως επίβουλο μεν των εαυτών τους, υπέρμαχο δε του νου [μας]» (Κεφάλαια Παραμυθητικά 76).

Η φλογερή προσευχή ατσαλώνει τον νου κατά των αντικειμένων αφ’ ενός, ενώ αφ’ ετέρου αυτοί δεν τολμούν να τον αγγίξουν, οπότε ούτε και οι μηχανορραφίες τους κατά της προσευχής. Αληθινά, ο χριστιανός που ανάβει την ευχή – και ανάβεται από την ευχή – γίνεται πυρακτωμένο σίδερο.

Ιερομόναχος Ιουστίνος

Αγώνας στην ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ…»

The post Αγώνας στην ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ…» appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Οι μοναχοί, που κύριο μέλημά τους είναι η ευχή, σηκώνονται τις πρώτες ώρες μετά τα μεσάνυχτα. Τότε πριν την πρωινή (κοινή) ακολουθία στον ναό, κάνουν τον «κανόνα» τους, με άλλα λόγια προσεύχονται στο κελλί τους με το κομποσχοίνι.

Εκείνες λοιπόν τις ώρες οι αδελφοί λένε την ευχή για τον εαυτό τους, για το μοναστήρι τους, για την Εκκλησία, για το Έθνος, για τους αλλόπιστους, ακόμη και για τους ειδωλολάτρες, για τους άθεους, για τον κόσμο – για όλη τη Δημιουργία.

Ε λοιπόν! Πόσο ωραίο, πόσο ωφέλιμο θα ήταν να ξυπνούσε ο πιστός όχι βέβαια τα μεσάνυχτα, αλλά τουλάχιστον νωρίτερα από τους άλλους στο σπίτι. Και μέσα στην ησυχία, πριν ίσως ξημερώσει, να λέει την ευχή για τον εαυτό του και τους δικούς του που κοιμούνται, και που πιθανόν δεν γνωρίζουν να προσεύχονται. Να προσεύχεται αυτός και για λογαριασμό τους! «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον το παιδί μου». Αυτό δεν έκαναν και οι γονείς που μνημονεύονται στην Καινή Διαθήκη, σαν τον Ιάειρο και τον πατέρα του σεληνιαζόμενου; Ζητούσαν το έλεος του Χριστού, τη θεραπεία των δικών τους, και τη βρήκαν (Μάρκ. 5.21-43· Ματθ. 17.14-18).

* * *

Καλά κάνουμε λοιπόν όταν ζητάμε τις προσευχές των άλλων. Μόνο πρέπει κι εμείς να ζούμε χριστιανικά και να προσπαθούμε όσο μπορούμε.

Αυτό το τελευταίο ζήτησε κάποτε και ο Μέγας Αντώνιος: «Αδελφός είπε στον αββά Αντώνιο: “Προσευχήσου για μένα”. Του λέει ο γέροντας: “Ουδέ εγώ σε ελεώ, ουδέ ο Θεός, εάν μη συ ο ίδιος δεν ενεργοποιηθείς και αιτήσεις τον Θεό» (Γεροντικό 15).

Όταν βάζουμε κάποιον να προσεύχεται για μας κι εμείς εφησυχάζουμε και αποκοιμόμαστε, δηλαδή ραθυμούμε, τότε τρώει εκείνος για να χορτάσουμε εμείς; Γίνεται; Εκείνος μεν έχει τον καρπό της αγάπης, εφόσον δέεται για μας, αλλά εμείς μένουμε πεινασμένοι. Αν ικετεύει να μας δώσει ο Θεός ψωμί, δηλαδή τα χαρίσματά Του, κι εμείς δεν απλώνουμε το χέρι να τα πάρουμε, έωλη και φρούδα για μας η προσευχή του. Μην αυταπατόμαστε.

Αν όμως κάποιος καλοπροαίρετος ζητήσει την προσευχή σου, μην του την αρνηθείς (φυγόπονα;) με τη δικαιολογία (ή πρόφαση;) της αναξιότητάς σου· «γιατί η πίστη εκείνου που αίτησε [την προσευχή], πολλές φορές έσωσε και τον προσευχόμενο με συντριβή» (Κλίμαξ 28. 40). Όταν μας βάζουν να προσευχηθούμε για τη διόρθωση αμελούς, ντρεπόμαστε και διορθωνόμαστε κι εμείς.

Ιερομόναχος Ιουστίνος

Πότε να γίνεται η ευχή;

The post Πότε να γίνεται η ευχή; appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Ο απόστολος Παύλος παροτρύνει: «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε» (Α΄ Θεσ. 5.17). Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος σημειώνει ότι «πιο πολύ πρέπει να μνημονεύουμε τον Θεό [και φυσικά να προσευχόμαστε] παρά να αναπνέουμε» (Λόγος 27, Θεολογικός Α΄, 4).

Φοβερός λόγος! Χωρίς αναπνοή δεν ζούμε ούτε για λίγο. Άρα δεν μπορεί χωρίς συντροφιά με τον Θεό να ζήσει η ψυχή ούτε για ελάχιστο. Η προσευχή είναι ο ομφάλιος λώρος ο ζωοδότης, είναι ο σωλήνας του αστροναύτη ο τροφοδότης.

Ας θυμηθούμε και τον βασιλιά Δαβίδ που του «βράχνιασε ο λάρυγγας» κράζοντας στον Θεό (Ψαλμ. 68.4).

Η αδιάλειπτη, «ακοίμητη» προσευχή αγίασε την ατμόσφαιρα των αρχαίων μοναστικών κέντρων Αιγύπτου, Παλαιστίνης, Καππαδοκίας κλπ. Αγιάζει και σήμερα το Άγιον Όρος. Είναι όμως κατορθωτή από μη μοναχούς;

Η Γραφή απευθύνει το «αδιαλείπτως» προς όλους, και όχι αποκλειστικά στους μοναχούς. Μα αλήθεια είναι βαρύς ο λόγος. Είναι εύκολο στον σύγχρονο άνθρωπο να προσεύχεται διαρκώς; Μπορώ να περπατώ στον δρόμο και να έχω ανοιχτή τη Σύνοψη και να διαβάζω; Ή η νοικοκυρά να μαγειρεύει στην κουζίνα, και με τα βρεγμένα χέρια να γυρίζει τα φύλλα του προσευχηταρίου; Αυτός που βαδίζει δεν θα πέσει πάνω στους άλλους; Της νοικοκυράς δεν θα της «πιάσει» το φαγητό; Πώς είναι δυνατό να προσεύχεται αδιάλειπτα;

Με την ευχή! Δεν χρειάζονται βιβλία, δεν χρειάζεται ν’ απασχολούμε τα μάτια μας. Και ένας τυφλός λέει την ευχή· ελάχιστες λέξεις που απομνημονεύονται αμέσως. Να γιατί η ευχή είχε και έχει τόσο μεγάλη διάδοση.

Οδηγείς το αυτοκίνητό σου; Λέγε την ευχή. Είσαι στο εργαστήρι σου, στο κατάστημά σου, στο εργοστάσιό σου; Τα χέρια ας κάνουν τη δουλειά τους, και ο νους τη δική του, την ευχή. Είσαι μητέρα και ετοιμάζεις το φαγητό της οικογένειάς σου; Λέγε «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησον ημάς». Μέσα στο υλικό (στην τροφή) βάλε και το πνευματικό (την προσευχή). Νοστίμεψε το πιάτο του συζύγου και των παιδιών σου. Είσαι γιαγιά και χαϊδεύεις το εγγονάκι σου; Λέγε και καμιά ευχή για τούτο. Ας την ακούει και το παιδάκι να μαθαίνει. Βρίσκεσαι μέσα σε συνωστισμό; Ίσως κανείς τους δεν προσεύχεται. Δεήσου συ για όλους.

Την ευχή τη χρησιμοποιεί – την καλλιεργεί, κατά τη μοναχική ορολογία – και ο άγιος που έχει φθάσει σε μέτρα τελειότητας, ο όσιος στην έρημο, μα και ο ταλαιπωρημένος άνθρωπος, που βαδίζει στην πολύβουη και πολύκοσμη έρημο της Αθήνας. Ταιριάζει σε ποικίλες συνθήκες. Διάλεξε και πάρε.

Ας έχουμε δε υπ’ όψιν ότι προσευχή είναι ό,τι γίνεται κατά Θεόν. Αληθινά, όταν κάνουμε διανοητική εργασία ή κοιμόμαστε, δεν είναι δυνατό να λέμε προσευχή. Ο Παύλος που έθεσε το «αδιαλείπτως», οριοθέτησε και τα πλαίσιά του: «Είτε ουν εσθίετε είτε πίνετε είτε τι ποιείτε, πάντα εις δόξαν Θεού ποιείτε» (Α΄ Κορ. 10.31). Συμβουλεύει, βλέπουμε, να γίνονται προς δόξαν Θεού και οι πιο υλικές εκφάνσεις του βίου, το φαΐ και το ποτό.

Όταν λοιπόν δεν ζεις για να τρως (γαστρίμαργα), αλλά τρως για να ζεις όπως θέλει ο Θεός, όταν κατακλίνεσαι όχι για αμαρτία αλλά για να αναλάβεις δυνάμεις, ώστε την επομένη να κινηθείς και να πολιτευθείς όπως θέλει ο Θεός, προς δόξαν Θεού, αυτό είναι ένα είδος προσευχής. Η δοξολογία είναι το ένα συστατικό της – το δεύτερο είναι η ικεσία.

Ιερομόναχος Ιουστίνος

Να προσευχόμαστε συνεχώς, ακούραστα

The post Να προσευχόμαστε συνεχώς, ακούραστα appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.