Εκατόνταρχος ήταν. Αξιωματικός του ρωμαϊκού στρατού κατοχής. Το μόνο που θα περίμενε κανείς γι’ αυτόν θα ήταν η σκληρότητα και η αναλγησία. Ειδωλολάτρης από καταγωγή και στρατιωτικός, θα έπρεπε να είναι ξένος προς την πίστη, την καλοσύνη ή την πραότητα. Αυτό θα σκεφτόταν καθένας. Εντούτοις, άλλος παρουσιάζεται μέσα στα γεγονότα που μας περιγράφει η ευαγγελική περικοπή. Με πίστη βαθιά και θερμή, με καρδιά γεμάτη αγάπη, με πόνο, με ταπείνωση, ανιδιοτέλεια. Ενώ εκείνοι προς τους οποίους απευθύνεται ο Κύριος δυσπιστούν ή συνηθίζουν τις δωρεές Του, αυτός εμπιστεύεται απόλυτα σ’ Αυτόν τον πόνο του. Ενώ οι άλλοι πλησιάζουν απρόσεχτα το Χριστό, αυτός με πολλή ευλάβεια απευθύνεται προς Αυτόν. Δε θεωρεί άξιο τον εαυτό του να Τον δεχτεί στο σπίτι του. Γι’ αυτό ο Κύριος ικανοποιεί κατά θαυμαστό τρόπο το αίτημά του. Και επαινεί την πίστη του που τόσο αυθόρμητα την εκδηλώνει. Δεν ήταν Ισραηλίτης. Αλλά την πίστη του δεν την έβρισκε κανείς ούτε ανάμεσα στους Ιουδαίους που ήταν φυσικό να την έχουν.

Δεν είναι η μόνη φορά που ο Κύριος διαπιστώνει ή αποκαλύπτει μεγαλείο ψυχής σε ανθρώπους που δεν το περιμένουμε. Ως καρδιογνώστης διακρίνει τη σπίθα της αρετής και όταν ακόμη είναι θαμμένη. Εκείνος δεν ξεγελιέται από επιφανειακές καταστάσεις. Ερευνά τα βάθη της καρδιάς. Εμείς μόνο οι άνθρωποι στεκόμαστε σ’ αυτό που φαίνεται και κρίνουμε επιπόλαια τους άλλους. Μας εντυπωσιάζουν οι εξωτερικές εκδηλώσεις και δε μας αφήνουν να δούμε το θησαυρό που κρύβεται στις ψυχές των ανθρώπων που μας περιβάλλουν. Εύκολα κάνουμε κρίσεις άδικες. Γενικεύουμε μάλιστα από μερικά φαινόμενα τις κρίσεις μας για ομάδες ανθρώπων ή καταστάσεις. Κι όταν παρουσιαστεί μια εξαίρεση, την περιλαμβάνουμε κι αυτή μέσα στο σύνολο. Έτσι αποφαινόμαστε πως χάθηκε η ειλικρίνεια στην εποχή μας. Η νεολαία πήρε τον κατήφορο. Ή δεν υπάρχουν άνθρωποι με κατανόηση και αγάπη. Και τα όμοια. Προπαντός κρίνουμε έναν άνθρωπο από την εμφάνιση ή από το περιβάλλον του.

Είναι αλήθεια, βεβαίως, ότι αλλεπάλληλα γεγονότα και παραδείγματα μας κάνουν να σχηματίζουμε κάποια αντίληψη γενική κακή. Αλλά προκειμένου να κρίνουμε μεμονωμένα ένα πρόσωπο, θα έπρεπε να είμαστε επιφυλακτικοί. Γιατί είναι διαπιστωμένο. Από το πιο άθλιο περιβάλλον μπορεί να προέλθει μια θαυμαστή προσωπικότητα. Οι πιο επιπόλαιες εκδηλώσεις μπορεί να κρύβουν ένα πλήθος ψυχικών χαρισμάτων και ικανοτήτων. Πίσω από την πιο έξαλλη εμφάνιση ή συμπεριφορά να ανακαλύπτει κανείς λεπτότητα αισθημάτων και πνευματικές αναζητήσεις σοβαρές. Μη βιαζόμαστε λοιπόν να σχηματίζουμε γνώμη και μάλιστα να τη διατυπώνουμε με βεβαιότητα. Αυτοί που μας παρουσιάζονται εκ πρώτης όψεως αδιάφοροι ή ανήθικοι μπορεί να έχουν κάτι διαφορετικό μέσα τους. Αυτό το διαφορετικό έχουμε υποχρέωση να το διακρίνουμε και να το αξιοποιούμε. Είναι όμως αδύνατον αυτό, όταν βλέπουμε τον άλλο με προκατάληψη. Όταν, χωρίς να εξετάσουμε βαθύτερα, επηρεαζόμαστε από την πρώτη εντύπωση. Και όμως. Πίσω από τα φαινόμενα ίσως να κρύβεται κάτι που, αν δεν το παραγνωρίσουμε και αντιπαρέλθουμε, είναι δυνατόν να δημιουργήσει μια προσωπικότητα εκλεκτή.

Οι εκπαιδευτικοί προπαντός και όσοι ασχολούνται με την αγωγή της νεότητας έχουν αυτό το προνόμιο. Το καθήκον δηλαδή να διερευνούν και να ανακαλύπτουν τις αφανείς ικανότητες. Να αξιοποιούν τα όμορφα συναισθήματα και τους θαμμένους οραματισμούς σε ανθρώπους, νέους ιδιαίτερα, που δε δείχνουν πως έχουν ή νιώθουν κάτι αξιόλογο. Ανάμεσα στους οργισμένους και αφρόντιστους νέους να ανακαλύψουν εκείνους που έχουν αναζητήσεις και πόθους ανώτερους. Αυτούς που ψάχνουν να βρουν την αλήθεια. Που δεν ηρεμούν, αν δεν ικανοποιήσουν της ψυχής τους τις ανησυχίες. Αν δε δώσουν απάντηση στο πλήθος των ερωτηματικών που τους τυραννούν. Ίσως βρίσκονται πολύ κοντά μας, μέσα στο σπίτι μας ακόμη.

Κοντά στους παιδαγωγούς, οι γονείς, όλοι μας έχουμε χρέος να σκύψουμε δίπλα σ’ αυτούς τους νέους ή μεγαλύτερους που περιπλανιούνται άσκοπα στη ζωή με χαμένο τον πνευματικό τους προσανατολισμό. Να τους κατηγορούμε είναι εύκολο. Ν’ αδιαφορήσουμε μπρος στην πραγματικότητα αυτή είναι κάτι συνηθισμένο. Κοιτάζουμε τον εαυτό μας. Τον θεωρούμε πετυχημένο. Ελεεινολογούμε το πλήθος των συνανθρώπων μας για την ακαταστασία που παρουσιάζουν με το λαθεμένο δρόμο που ακολουθούν. Θρηνούμε για την εποχή μας που χαρακτηρίζεται από την κατάπτωση που συνεπάγεται το χάσιμο των ιδανικών. Δεν αντιλαμβανόμαστε όμως πως μέσα στο βούρκο βρίσκονται βουτηγμένα διαμάντια. Μας διαφεύγει πως χάνονται μέσα στη δηλητηριασμένη από τον υλισμό ζωή προσωπικότητες που ασφυκτιούν και θέλουν λίγη, μικρή βοήθεια, για να ξεφύγουν από την ασφυκτική τους ατμόσφαιρα και να αναπνεύσουν ελεύθερα. Λυτρωμένες από τα δεσμά που τους έχει επιβάλει το ρεύμα του μοντερνισμού και της σαρκικής ζωής ποθούν να δημιουργήσουν κάτι ανώτερο και γεμάτο υγεία. Μα σαν ιδούν πως κανένας δεν τους προσέχει, κανένας δεν τους λογαριάζει, απογοητεύονται μέσα στο καταθλιπτικό τους περιβάλλον. Νομίζουν πως δεν μπορούν να βρουν κάπου ν’ ακουμπήσουν. Πιστεύουν πως δεν έχουν καμιά αξία οι ίδιοι. Θεωρούν βέβαιο πως δεν υπάρχει τρόπος για να ξεφύγουμε από την κατάσταση που ζούμε, να απαλλαγούμε από τις άσχημες συνθήκες της ζωής.

Όταν όμως επισημανθούν ανάμεσα στο ρεύμα εκείνοι που νιώθουν κάτι βαθύτερο μέσα τους και βοηθηθούν να το εκδηλώσουν, το αποτέλεσμα θα είναι θαυμαστό. Ξεχασμένα όνειρα θ’ αναζήσουν. Πόθοι βαθιά ριζωμένοι θα βγουν στην επιφάνεια. Όλοι όσοι ξεκίνησαν με αγνές διαθέσεις κι έπεσαν θύματα κάποιων κακών περιστατικών θα αναζήσουν. Με καινούρια ζωντάνια θα τινάξουν τη νωχέλεια που τους καθήλωνε σε μια παραπλήσια θανάτου αδράνεια. Θα ιδούν πως έχει ηθικά και δημιουργικά ενδιαφέροντα η ζωή πέρα από τις καθημερινές και τις πολύ χαμηλές απολαύσεις της. Θα δοκιμάσουν και θα διαπιστώσουν πως υπάρχουν χαρές και απολαύσεις πνευματικές, ανώτερες, που συνοδεύουν μια ζωή αγωνιστική. Χαρές που ομορφαίνουν τη ζωή. Την κάνουν αξιοζήλευτη και ποθητή.

Αλλά συμβαίνει και τούτο κάποτε. Επιζητούν άλλοι να αναδείξουν από την αφάνεια τους κρυμμένους θησαυρούς. Συστηματικά προσπαθούν άλλοι να συνδαυλίσουν τη χωμένη στη στάχτη σπίθα που μπορεί να ανάψει σε φλόγα δημιουργική. Εντούτοις, αντιδρούν αυτοί οι εκλεκτοί που έχουν το παραγνωρισμένο διαμάντι στο χαρακτήρα τους. Δε θέλουν να πιστέψουν πως κάποια ιδιαίτερη δύναμη αξιόλογη φωλιάζει μέσα τους. Έχουν χάσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και δε δέχονται να την ανακτήσουν. Είναι βέβαιοι πως τίποτε δεν είναι ικανοί να προσφέρουν. Πως έχουν σπάσει όλα μέσα τους. Πως καμιά αρετή, κανένα προτέρημα δεν έχουν. Μοιραία περιμένουν να παρασυρθούν στο ρεύμα. Άβουλοι, χωρίς αντίσταση.

Σ’ αυτό το σημείο έγκειται το δράμα. Εδώ όμως είναι και η βάση για μια αλλαγή. Ανάγκη απόλυτη να νιώσουν και αυτοί ακόμη που θεωρούν άχρηστο τον εαυτό τους και βάρος της κοινωνίας, πως κάτι το καλό και το ωραίο κρύβεται στο βάθος της υπάρξεώς τους. Πρέπει αυτοί πρώτοι να το ανακαλύψουν. Να το επισημάνουν και να το καλλιεργήσουν. Ανάγκη να πιστέψουν πως κάποια παραμελημένη ικανότητα έχουν. Μια ικανότητα που θα μπορούσε να τους βγάλει από την κατωτερότητα, αν την πρόσεχαν και την αξιοποιούσαν. Αυτό το ενδιαφέρον είναι αναγκαίο για να νιώσουν κάποια ευχαρίστηση στη ζωή.

Κανένας δεν έχει το δικαίωμα να αχρηστεύει το καλό που έχει μέσα του. Γιατί αυτό το καλό είναι δώρο Θεού. Γιατί αυτό το καλό δεν ανήκει μόνο σ’ εκείνον που το κατέχει. Είναι τάλαντο που δικαιούται όλος ο κόσμος να το απολαύσει. Τάλαντο που και όσοι άλλοι γύρω διαπιστώνουν ή διαισθάνονται έστω την ύπαρξή του έχουν χρέος να συνεργαστούν για την αξιοποίησή του. Θα είναι αυτό λύτρωση και ευλογία για κείνον που το έχει. Θα είναι ακόμη ευεργετικό για το σύνολο.

Αδερφοί μου. Μπορεί να αλλάξει η μορφή της ζωής μας. Μπορεί να μεταβληθεί η πορεία του κόσμου μας. Αρκεί να μην παραγνωρίζουμε τις πνευματικές αξίες που δε φαίνονται. Όταν θέλουμε να τις ανευρίσκουμε και να τις παραδεχόμαστε, θα κάνουμε το πρώτο βήμα για την αξιοποίησή τους. Ιδιαίτερα όσοι έχουν χάσει το θάρρος και το κέφι για μια καλύτερη ζωή ας προσέξουν. Υπάρχει εντός τους θησαυρός ανεκτίμητος. Κάποια ικανότητα αξιόλογη, ένα προτέρημα σημαντικό. Ας το ανακαλύψουν και ας το καλλιεργήσουν. Μέσα στη χάρη του Χριστού να το αναπτύξουν. Θα ξεπηδήσει έτσι ένας καινούριος κόσμος που παραλίγο να αφανιστεί. Ο κόσμος των ξυπνημένων ταλάντων. Των πνευματικών αξιών που αναγεννήθηκαν. Ο καινούριος κόσμος των ξεχασμένων ιδανικών, γεμάτος ελπίδες και ζωντάνια για ένα ευτυχισμένο μέλλον.

Επίσκοπος Πολύκαρπος Βαγενάς (†)

Από το βιβλίο: Πολυκάρπου Βαγενά, Μητροπολίτου Κερκύρας, «Ελθέτω η βασιλεία σου», τ. Α’.

Διαμάντια κρυμμένα

The post Διαμάντια κρυμμένα appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Πρωτοφανείς για την εποχή εκείνη οι σκέψεις που είπε στη Σαμαρείτιδα ο Κύριος Ιησούς. «Πνεύμα ο Θεός». Γι’ αυτό ούτε σε ορισμένους χώρους ούτε σε ορισμένες περιοχές μπορεί να περιοριστεί η λατρεία Του. Ήταν προφητικά τότε τα λόγια πως ο αληθινός Θεός θα λατρευόταν σε κάθε τόπο. Στα πέρατα της οικουμένης θα χτίζονταν οι ναοί Του. Αλλά και σε κάθε μέρος, σε κάθε σημείο, όπου και αν βρισκόταν ο άνθρωπος, θα μπορούσε να λατρεύει το Θεό. Να επικοινωνεί και να ενώνεται μαζί Του. Πόσο ευεργετικό αυτό! Να νιώθει καθένας την παρουσία του Κυρίου όπου και αν πορεύεται. Να έχει την ευχέρεια να επικοινωνεί μ’ Αυτόν «εν παντί καιρώ και πάση ώρα». Να Τον προσκυνεί «εν πνεύματι και αληθεία». Εσωτερικά, προσωπικά ο καθένας, να πλησιάζει το Θεό. Μεγάλο το προνόμιο αυτής της μυστικής σχέσεως με τον Κύριο.

Εντούτοις, αυτή η ανυπολόγιστης αξίας αλήθεια παρεξηγήθηκε και παρερμηνεύτηκε ίσως όσο καμιά άλλη. Ενώ ειπώθηκε για να βοηθήσει στην επικοινωνία την άμεση και προσωπική με τον Κύριο, για πολλούς έγινε αφορμή να ξεμακρύνουν από Αυτόν. Γιατί νόμισαν πως η υψηλή αυτή διδασκαλία του Κυρίου έδινε το ελεύθερο να καταργήσει κανείς τα πάντα. «Μετά απ’ αυτό, είπαν, τι χρειάζονται οι Ναοί, οι εικόνες, τα σταυροκοπήματα; Τι αξία έχουν πια οι τύποι; Αυτοί θα μας σώσουν; Αυτό που αξίζει είναι η ουσία. Το πνεύμα. Μην κοιτάς πώς φαίνομαι, λένε. Ό,τι έχω μέσα στην καρδιά μου έχει αξία. Εγώ πιστεύω. Πιστεύω στο Θεό περισσότερο από εκείνους που φαίνονται πιστοί. Δεν τους βλέπεις άλλωστε»; Κι αρχίζουν ένα αμείλικτο κατηγορητήριο εναντίον εκείνων που τηρούν τους τύπους και τις εξωτερικές εκδηλώσεις της θρησκευτικότητας αλλά, κατά τη γνώμη τους, δε συμφωνεί η ζωή τους. Θέλοντας να κατηγορήσουν τους άλλους για υποκρισία γίνονται οι ίδιοι ταυτόχρονα υποκριτές. Δικαιώνουν τον εαυτό τους. Προσπαθούν να πείσουν τον εαυτό τους τον ίδιο και τους άλλους πως αυτοί είναι οι γνήσιοι χριστιανοί. Πάνε έτσι να κατασιγάσουν τη συνείδησή τους και να καλύψουν στα ίδια τους τα μάτια την πραγματικότητα που δεν τους δικαιώνει.

Βέβαια δε λείπουν από κάθε εποχή οι υποκριτές. Πολλοί καλύπτουν μια ζωή αμαρτωλή κάτω από την τήρηση ορισμένων θρησκευτικών εκδηλώσεων. Εκκλησιάζονται, κάνουν αγιασμό στο σπίτι τους, προσφέρουν όσο τους είναι δυνατόν σε έργα ιερά, ελεούν και βοηθούν σε κάθε φιλανθρωπική προσπάθεια. Δεν εννοούν όμως να γίνουν δικαιότεροι, να συγχωρέσουν, να αγωνιστούν για να απαλλαγούν από τα πάθη που τους κατατρύχουν. Ίσως ακόμη να υποθάλπουν ή να δικαιολογούν την ανηθικότητα. Είναι αυτοί που «διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλον». Υπολογίζουν επιφανειακές λεπτομέρειες και αποκρούουν το Χριστό από τον εσωτερικό τους κόσμο. Εξομολογούνται ίσως για το καλό. Αλλά δε λυπούνται για τα παραπτώματά τους. Ούτε καν, το πιο σημαντικό, τα αναφέρουν στην εξομολόγηση. Μπαίνουν δηλαδή στο Εξομολογητήριο, παίρνουν την ευχή αλλά δε μετανοούν. Ουσιαστικά δεν εξομολογούνται. Περιπαίζουν έτσι τον εαυτό τους και το Θεό. Εκκλησιάζονται αλλά δεν προσεύχονται. Φαίνονται πως προσεύχονται αλλά περιαυτολογούν.

Άλλοι πάλι ξεγελούν τον εαυτό τους πως με την τήρηση ορισμένων τύπων εξιλεώνονται. Πως είναι τακτοποιημένοι απέναντι στο Θεό. Πιστεύουν πως μόνο το άναμμα της λαμπάδας, η προσφορά ενός αναθήματος, το να δώσουν στον ιερέα να κάμει μια λειτουργία, με τις μετάνοιες που θα κάμουν ή με το λάδι που θα πάνε στην εκκλησία εξοφλούν το χρέος τους. Για όλους αυτούς ο Κύριος λέει: «ο λαός ούτος τοις χείλεσί με τιμά, η δε καρδία αυτού πόρρω απέχει απ’ εμού» (Μαρκ. 7:6).

Εδώ ακριβώς πιάνονται και στηρίζονται οι άλλοι. «Εμείς δε στεκόμαστε στους τύπους, λένε, ούτε λέμε πως είμαστε θρησκευτικοί. Η καρδιά μας όμως είναι χριστιανική. Στην ουσία προσέχουμε. Ας μη φαινόμαστε. Μην κοιτάς που δείχνω με τούτη ή εκείνη τη συμπεριφορά μου διαφορετικά». Αλλά έτσι είναι; Έχει το θάρρος ν’ ατενίσει κατευθείαν στην ψυχή του μέσα ο άνθρωπος που μιλά μ’ αυτόν τον τρόπο; Από γνήσια πίστη παραλείπει τα τυπικά λεγόμενα καθήκοντά του; Τον βοηθεί αυτό να πλησιάζει πιο πολύ τον Κύριο; Ή τα λόγια του αυτά είναι επίφαση για να δικαιολογήσει την αμέλειά του, τις αταξίες, τις παραβάσεις του; Πόσοι προσπαθούν με τέτοιες θεωρίες να κατασιγάσουν τις τύψεις τους! Σαν οι τύποι, οι εξωτερικές θρησκευτικές εκδηλώσεις, να τους γίνονται εμπόδιο στην πίστη.

Δεν μπορούν να εννοήσουν ίσως πως αυτοί οι τύποι είναι το ξεχείλισμα ενός πλούσιου εσωτερικού κόσμου. Και το κερί και η μετάνοια και ο σταυρός έχουν τη θέση τους. Και οι εικόνες εμπνέουν. Βοηθούν στη δημιουργία κατανυκτικότερης ατμόσφαιρας τα καντήλια. Ο Αγιασμός, το Ευχέλαιο, η Παράκληση είναι απαραίτητα. Καταντούν τύποι, όταν κανείς δε συμμετέχει ούτε με τη σκέψη ούτε με την καρδιά κατά την τέλεσή τους. Τότε και τα πιο ιερά καθήκοντα και τα πιο προσωπικά θρησκευτικά βιώματα γίνονται τυπικά. Απλώς για να γίνουν. Για να φύγει από τη μέση μια υποχρέωση. Για να τηρηθεί μια συνήθεια.

Ποιος όμως είπε πως είναι τύποι αυτά; Τύπος ξερός και ανούσιος είναι ο εκκλησιασμός; Μα τότε δε μένει τίποτε στις σχέσεις μας με το Θεό. Μόνον όποιος έχει νιώσει αυτό το λούσιμο στη χάρη του Θεού, αυτό το γέμισμα, το πλημμύρισμα της καρδιάς με υπερούσια ικανοποίηση και αγαλλίαση που χαρίζει η μυστηριακή ένωση με το Θεό, μπορεί να το διαβεβαιώσει πως κάθε άλλο παρά τύπος ξερός είναι η συμμετοχή στο ιερότατο Μυστήριο. Καθε άλλο παρά τύπος είναι η προσευχή. Καθε άλλο παρά τυπική πράξη είναι η επίκληση της ευλογίας του Θεού και η εξάρτηση της ζωής μας, των αποφάσεών μας, των ονείρων μας από τον Κύριο. Ένας αγιασμός ή μια παράκληση ανακουφίζει. Γεμίζει με εμπιστοσύνη την ψυχή. Δίνει δύναμη και αποφασιστικότητα. Πολύ περισσότερο δεν είναι απλή τήρηση τύπων η Βάπτιση, ο Γάμος, η Θεία Κοινωνία. Αν νοσεί η ζωή μερικών, η προσωπική ή η κοινωνική, είναι γιατί αντιμετωπίζουν αυτά τα Ιερά Μυστήρια σαν κάτι τυπικό. Χωρίς ουσία. Χωρίς συναίσθηση της ιερότητας και της σημασίας τους. Τα αντιμετωπίζουν, χωρίς να συμμετέχουν, χωρίς να συγκλονίζονται στις σχετικές τελετές.

Έχουν λοιπόν, αδερφοί μου, στη ζωή μας σημασία θεμελιώδη και πρωταρχική όλα αυτά. Κι όταν τα ζήσουμε, θα τα χαρούμε και θα δοκιμάσουμε την απόλαυση που δίνει η βίωσή τους. Τότε θα πάρουν θέση στην καρδιά μας και όλοι οι τύποι – που πολλοί τους υποτιμούν – σαν ακτινοβόλημα και εξωτερική εκδήλωση των πόθων και των αναγκαιοτητών που μας συνέχουν. Θα είναι το στόλισμα και η συνέπεια μιας ολοκληρωτικά κυριαρχημένης από τη ζωτικότητα και το δυναμισμό αλλά και πλούσια ευγενικά συναισθήματα υπάρξεως. Μιας υπάρξεως που θα πορεύεται το δρόμο της προόδου και της εξυψώσεως, της ομοιώσεως προς το Θεό, πόθο που με την άπειρη αγάπη Του ενστάλαξε στην ψυχή μας ο Πανάγιος Δημιουργός μας.

Από το βιβλίο: Πολυκάρπου Βαγενά, Μητροπολίτου Κερκύρας, «Ελθέτω η βασιλεία σου», τ. Α’.

Κυριακή Σαμαρείτιδος – Τύποι και ουσία

The post Κυριακή Σαμαρείτιδος – Τύποι και ουσία appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Ίσως δεν μπορεί να φτάσει η φαντασία μας στην κατάσταση που επικράτησε αμέσως μετά τη σταύρωση του Κυρίου. Ο Κύριος, ο Διδάσκαλος, που ήλπιζαν ότι θα ήταν «ο μέλλων λυτρούσθαι τον Ισραήλ» (Λουκ. 25:21), άπνους επάνω στο Σταυρό. Οι μαθητές σκορπίστηκαν. Ο Ιωάννης με την Παναγία Μητέρα Του απομακρύνθηκαν. Οι Φαρισαίοι και οι άρχοντες θριαμβολογούσαν, διότι είχαν εξουδετερώσει Αυτόν που τους ενοχλούσε με τη διδασκαλία Του. Πολλοί περνούσαν μπροστά από το Σταυρό και βλασφημούσαν ή ειρωνεύονταν. Οι στρατιώτες αγριωποί και αδιάφοροι έπαιζαν και ενέπαιζαν το Σταυρωμένο Κύριο. Παγωνιά και φόβος στις καρδιές όλων εκείνων που γνώριζαν και ακολουθούσαν τον Ιησού. Ο τρόμος τους είχε παραλύσει. Τους ανάγκαζε να κρυφτούν. «Δια τον φόβον των Ιουδαίων» (Ιω. 20:19). Οι μυροφόρες γυναίκες μόνο καθόντουσαν και παρακολουθούσαν από μακριά τα γινόμενα. Οι πάντες φοβούνταν να πλησιάσουν τον τόπο της Σταυρικής Θυσίας.

Τότε ακριβώς παρουσιάστηκε ο Ιωσήφ. Άρχοντας με θέση ιδιαίτερη στην κοινωνία της εποχής. Δεν μπορούσε να μείνει αδρανής. Η ευλάβειά του προς το Σωτήρα Χριστό η πηγαία τον δραστηριοποίησε. Πόση τόλμη χρειαζόταν μέσα σ’ αυτή τη βαριά και καταθλιπτική ατμόσφαιρα για να ενδιαφερθεί κάποιος για τον Κύριο! Αλλά η αγάπη του τα ξεπέρασε όλα. «Τολμήσας εισήλθε προς Πιλάτον και ητήσατο το σώμα του Ιησού» (Μαρκ. 15:43). Πόσα δεν λέει αυτό το «τολμήσας»! Έπρεπε να υπερνικήσει την προσωπική του αδράνεια. Έπρεπε να αδιαφορήσει για τη σκληρότητα των σταυρωτών. Να μην υπολογίσει την αγριότητα των φρουρών. Να μη λογαριάσει τη διάθεση του πλήθους που ήταν πλέον εχθρική. Να μη διστάσει, μόνος αυτός, να πλησιάσει το Πραιτώριο και να σταθεί μπροστά στον ηγεμόνα. Χωρίς κλονισμό, με θάρρος και αξιοπρέπεια, παρουσιάζεται και ζητά να εκδηλώσει την ευγνωμοσύνη του προς τον Κύριο, φροντίζοντας με επιμέλεια και ευλάβεια για τον ενταφιασμό Του. Πόση τιμή, πόση δόξα γι’ αυτόν! Αυτή η τόλμη, που δεν μπορούμε να αναλογιστούμε την έκταση και την αξία της, ήταν τόσο απαραίτητη την ώρα αυτή. Αυτή του η τόλμη έγινε η απαρχή και το πρότυπο για όλους εκείνους που δειλιασμένοι σκόρπισαν.

Ίσως αυτή η τόλμη έγινε αφορμή να τολμήσουν και οι μαθήτριες να πορευτούν προς το Μνημείο και πρώτες αυτές να δεχτούν το μήνυμα της Αναστάσεως. Και από τότε που το «φαιδρόν της Αναστάσεως κήρυγμα» εξαπολύθηκε, πολλοί αναθάρρησαν. Στο πέρασμα των αιώνων πλήθη πιστών τόλμησαν να ομολογήσουν το Χριστό. Αγία και σωτήρια τόλμη πράγματι. Αυτή ανέδειξε τους μάρτυρες, τους Ομολογητές, τους Ασκητές, τους Πατέρες της Εκκλησίας μας. Αυτή η τόλμη στήριξε την Εκκλησία και κήρυξε το Ευαγγέλιο στα πέρατα της οικουμένης. Αυτή η τόλμη που μας λείπει τόσο σήμερα!

Ας σκεφτούμε, αδερφοί μου, πόσες παραλείψεις και πόσες παραβάσεις κάνουμε στη ζωή μας, γιατί μας λείπει η τόλμη της ομολογίας της πίστεώς μας. Δειλιάζουμε ν’ αντιμετωπίσουμε τις αντιδράσεις του εαυτού μας. Δεν έχουμε το θάρρος και τη δύναμη να ξεπεράσουμε τις αδυναμίες μας. Προτιμάμε να πορευόμαστε στη ζωή νικημένοι από τα πάθη μας. Αποθαρρυνόμαστε μπρος στην εντύπωση που μας προκαλούν οι σκέψεις, τα πειράγματα, η νοοτροπία των άλλων.

Αναγνωρίζουμε ποιο είναι το σωστό, τι είναι το πρέπον, αλλά δεν τολμάμε να το πούμε ή να το πράξουμε, από φόβο μήπως γίνουμε στόχος στα μάτια αυτών που ζουν γύρω μας. Μ’ αυτόν το φόβο συντροφιά προσπαθούν πολλοί μάλιστα να υπερβάλουν σε ασέβεια ή αδιαντροπιά τους άλλους, για να μη φανούν πως υστερούν. Γι’ αυτό, αντί να προσπαθούν να σταθούν ακέραιοι και ηθικοί, ευσεβείς και πιστοί, αγωνίζονται ποιος περισσότερο θα προβληθεί σαν έξυπνος τάχα και πονηρός, αναιδής και ασεβής. Ποιος περισσότερο θα επιδειχτεί άπιστος και υλιστής. Είναι και αυτό της μόδας.

Και ζει ο σύγχρονος άνθρωπος αυτό το δράμα: να επιδεικνύει μια συμπεριφορά που του δημιουργεί ψυχικό κενό τρομερό, από φόβο μήπως χαρακτηριστεί οπισθοδρομικός ή πιστός. Προτιμά να βασανίζεται εσωτερικά, απροσανατόλιστος και άδειος από κάθε ιδανικό, παρά να φανεί πως παραδέχεται τις αιώνιες αξίες. Δεν τολμά να αναγνωρίσει και να παλέψει για να κάμει κτήμα του ό,τι είναι δυνατόν να του γεμίσει το τραγικό και βασανιστικό αυτό κενό. Προφασίζεται πως δε βρίσκει πουθενά στήριγμα και κάτι που να του ικανοποιεί τον ψυχικό του κόσμο. Ενώ το ξέρει πολύ καλά τι είναι αυτό που θα τον γεμίσει και θα του δώσει περιεχόμενο, θα του δώσει ένα σκοπό, μια αποστολή στη ζωή του. Θα τον βγάλει από το τέλμα της ρουτίνας και της αδράνειας, της ακεφιάς και του άγχους. Ξέρει καλά ποιο είναι εκείνο που θα του δώσει ζωή και χαρά. Θα του χαρίσει το γαλήνεμα και ταυτόχρονα τη διάθεση και τη δύναμη για δράση. Μα δεν τολμά.

Δεν τολμά να αναγνωρίσει ό,τι βλέπει στης ψυχής του τα βάθη. Δεν τολμά να ξεπεράσει τους φόβους του. Δεν τολμά να αφήσει ελεύθερο τον πόθο του να βρει το Θεό. Δεν τολμά ν’ αναπτύξει τις ικανότητες και τις τάσεις τους για μια ζωή ηθική. Δεν τολμά να κόψει συνήθειες και δεσμούς που τον δένουν με τη νωθρότητα και την ηττοπάθεια. Δεν τολμά να φέρει τα βήματά του στο Ναό, για να νιώσει τη λυτρωτική δύναμη του Αναστημένου Χριστού να στερεώνει τους αρμούς του. Δεν τολμά ακόμη να ξεφύγει από τον κλοιό μιας νωχελικής και χωρίς λόγο αναγκαστικής προσαρμογής στις απαιτήσεις μιας ζωής που μόνο προσωρινές και φτηνές ευκαιρίες φυγής από την καταθλιπτική πραγματικότητα δίνουν.

Σε άλλα καθεστώτα η εκδήλωση της θρησκευτικότητας έχει συνέπειες τρομερές. Στοιχίζει ίσως τη θέση του στο δημόσιο υπάλληλο, τον εγκλεισμό σε στρατόπεδα ή ψυχιατρεία, τις στερήσεις ή τον εκπατρισμό και την εξορία σ’ αυτόν που τολμά. Και φτάσαμε εμείς οι ίδιοι, ελεύθεροι άνθρωποι, να ντρεπόμαστε να εκδηλώσουμε την πίστη μας μέσα στον ελληνοχριστιανικό μας κόσμο, που καυχιόμαστε γι’ αυτόν. Δειλία και ηττοπάθεια, χωρίς να υπάρχει εχθρός ή διώκτης.

Είναι γεγονός, αδερφοί μου, πως ο «τολμών νικά». Για τους τολμηρούς είναι η πρόοδος, η χαρά. Με την τόλμη κερδίζονται τα αγαθά. Και ο Κύριος το ετόνιζε: «Η Βασιλεία του Θεού βιάζεται και οι βιασταί αρπάζουσιν αυτήν» (Ματθ. 11:12). Όταν κανείς είναι αποφασιστικός και επιβάλλεται στον εαυτό του, όταν εφαρμόζει τη βία για να χαλιναγωγήσει τις ορμές, τις φαντασιώσεις, τις επιθυμίες του, τότε γίνεται δημιουργικός και αποδοτικός. Μη δειλιάζουμε μπρος στα οποιαδήποτε εμπόδια, στις οποιεσδήποτε αντιδράσεις. Αυτή η τόλμη θα μας χαρίσει κάθε επιτυχία.

Από το βιβλίο: Πολυκάρπου Βαγενά, Μητροπολίτου Κερκύρας, «Ελθέτω η βασιλεία σου», τ. Α’.

Τόλμη σωστική

The post Τόλμη σωστική appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Μερικούς ανθρώπους, μερικές ψυχές, είναι να τους θαυμάζει κανένας. Μπορεί να ζούνε μέσα στο σκοτάδι της αμαρτίας. Ίσως να έχουν χάσει το δρόμο τους. Δε μένουν όμως ήσυχοι. Νιώθουν στην ψυχή τους ένα κενό. Δεν τους ικανοποιεί τίποτα από αυτά που καταπιάνονται και ασχολούνται. Διαισθάνονται πως υπάρχει τρόπος να ξεφύγουν απ’ αυτό το τέλμα που βρίσκονται. Ψάχνουν να βρουν τη διέξοδο που θα τους οδηγήσει στην ευχάριστη ατμόσφαιρα και θα ικανοποιήσει πραγματικά την ψυχή τους. Δεν τους αρκεί μια οποιαδήποτε λύση. Μια οποιαδήποτε διέξοδος. Θέλουν να βρουν το σωστό. Το μόνο σωστό δρόμο. Και τότε, σαν τον βρουν, σαν νιώσουν στην ψυχή τους τα σκιρτήματα της χαράς και της ικανοποιήσεως, ζούνε ολόψυχα την καινούρια ζωή. Απολαμβάνουν τη χαρά με όλη τους την ύπαρξη. Τραβάνε πέρα για πέρα τις συνέπειες. Προσπαθούν να γευτούν τις πνευματικές ικανοποιήσεις όλες, όσες μπορούν να δοκιμάσουν, χωρίς όριο.

Ένας τέτοιος τύπος ήταν και ο Τελώνης Ζακχαίος, καθώς μας τον περιγράφει το ιερό Ευαγγέλιο. Ανικανοποίητος από τη ζωή του «εζήτει ιδείν τον Ιησούν» (Λουκ. 19:3). Ήθελε να συναντήσει τον Κύριο Ιησού. Ποθούσε να Τον γνωρίσει. Έβλεπε πως μόνο Αυτός θα μπορούσε να ρίξει λίγο βάλσαμο στην ταραγμένη ψυχή του. Πίστευε πως μόνο Αυτός θα τον ανακούφιζε και θα του έδειχνε το χαρούμενο δρόμο της ζωής. Γι’ αυτό και χρησιμοποίησε κάθε τρόπο για να Τον πλησιάσει. Κι όταν τον συνάντησε, ε, τότε, δεν ξέρει πώς να εκδηλώσει την ευγνωμοσύνη του. Θέλγεται από την παρουσία του Κυρίου. Χαίρεται γνωρίζοντας τη συγκατάβαση του Θεού και την αλήθεια Του. Αισθάνεται την ανάγκη να εξωτερικεύσει την ευγνωμοσύνη του εμπράκτως. Θέλει να δείξει εμπράκτως και τη μετάνοιά του. Αλλάζει πορεία στη ζωή αληθινά. Όχι με λόγια μόνον. Παίρνει αποφάσεις γενναίες: Να επανορθώσει όλες τις αδικίες που έκανε, επιστρέφοντας στο τετραπλάσιο, όσα αδίκως ή παρανόμως εισέπραξε. Μπροστά σ’ αυτή την άπειρη χαρά που γεμίζει η ψυχή του, σκορπίζει στους πτωχούς τη μισή του περιουσία. Έτσι πιστεύει πως εξιλεώνεται για όσα κακά μέχρι τώρα είχε γίνει αίτιος. Εξιλεώνεται για όσο καιρό άφησε να πάει χαμένος. Δεν του αρκούσε ότι από δω και μπρος θα άλλαζε ζωή.

Να γιατί εμείς, αδελφοί μου, δεν ικανοποιούμαστε από τη χριστιανική ζωή που ακολουθούμε. Τη ζούμε φαίνεται μισή. Χωρίς συνέπεια. Με επιφυλάξεις και υπολογισμούς. Δε δεχόμαστε σε όλο το βάθος και την έκταση το Ευαγγέλιο. Ο λόγος του Θεού, οι εντολές Του, δεν είναι για μας νόμος. Ξεθαρρεύουμε με την αγάπη του Κυρίου και φρονούμε πως μπορούμε να αδιαφορούμε για την μια εντολή ή να παραλείπουμε την άλλη. Ή κι αν αλλάξουμε νοοτροπία και μετανοήσουμε πραγματικά, κοιτάζουμε μόνο τι θα κάνουμε από δω και μπρος. Βεβαίως, ο λόγος του Θεού παραγγέλλει «τα μεν οπίσω επιλανθανόμενος, τοις δε έμπροσθεν επεκτεινόμενος» (Φιλ. 3:13) να προχωρεί κανένας στο δρόμο τού αγώνα και της ανορθώσεώς του της πνευματικής. Να λησμονεί το παρελθόν το αμαρτωλό. Να απαγκιστρώνεται από τα πάθη. Να ατενίζει με εμπιστοσύνη στην αγάπη και τη δύναμη του Θεού για το μέλλον. Να προχωρεί έτσι σταθερά. Αλλά οι αδικίες που έκανε ως τώρα; Δεν αρκεί η απόφαση να μην τις επαναλάβει. Πραγματική είναι η μεταστροφή και η μετάνοια, όταν κανένας ζητώντας το έλεος του Κυρίου για τα αμαρτήματά του, φροντίζει να διορθώσει ό,τι κακό έκανε. Τι μετάνοια θα ήταν αυτή του κλέφτη π.χ. να αλλάξει ζωή, αποφασισμένος να μην ξανακλέψει, αλλά όσα έκλεψε τα κρατάει και τα απολαμβάνει χωρίς τύψη;

Παράλληλα με την καινούρια ζωή, είναι απαραίτητο να διορθώσουμε ό,τι κακό κάναμε στο παρελθόν. Θα ζητήσουμε συγγνώμη από εκείνον που βλάψαμε, θα συγχωρήσουμε αυτόν που μας πίκρανε, θα επιστρέψουμε ό,τι αδίκως λάβαμε. Αν παρανόμως ωφεληθήκαμε κάτι, να το χαρίσουμε. Να αποκαταστήσουμε την τιμή του άλλου που τυχόν συκοφαντήσαμε ή κατακρίναμε. Να γλυκάνουμε με την αγάπη μας τον πόνο που προκαλέσαμε. Αυτή η έμπρακτη εκδήλωση της λύπης μας για το κακό που κάναμε, θα μας δώσει ένα αίσθημα εξιλεώσεως. Θα νιώσουμε κι εμείς και οι άλλοι την ειλικρίνεια των διαθέσεών μας. Θα μας στοιχίσει η μεταστροφή. Αλλά αυτό αξίζει. Και ενώ αυτό είναι μια πράξη απλής δικαιοσύνης, λογίζεται για προσφορά. Για θυσία. Σ’ αυτές δε τις θυσίες ευαρεστείται ο Θεός. Στις θυσίες που πέρα από την υλική προσφορά μετέχει και η καρδιά. Στις θυσίες που η υλική προσφορά προκαλεί κάποια στέρηση. Που γίνονται με πνεύμα ευγνωμοσύνης. Σαν ξεχείλισμα της αγάπης που πλημμυρίζει την καρδιά. Σαν ξέχυμα της προσωπικότητας εκείνου που την προσφέρει προς όσους την δέχονται. Αυτή η αίσθηση της προσφοράς και της ενώσεως προς τον Κύριο, με τους αδελφούς του Χριστού, αυτό είναι που χαρίζει την ανακούφιση και το βαθύ αίσθημα της λυτρώσεως. Νομίζει μάλιστα κανένας πως, ό,τι κι αν δίνει, δεν είναι αρκετά για να αντισταθμίσουν τη χάρη και τη δωρεά της συγγνώμης που λαμβάνει από τον Πολυέλεο Κύριο. Αυτός που αληθινά νιώθει το βάρος της αμαρτωλότητάς του και την απεραντοσύνη του ελέους του Θεού δεν μπορεί να εκφράσει το μέγεθος της ευεργεσίας. Αισθάνεται πως πάντα μένει χρεώστης. Πως διαρκώς πρέπει να δίνει, να προσφέρει.

Με τον τρόπο αυτό γεννιούνται ανάμεσά μας εκείνες οι ευλογημένες ψυχές που νιώθοντας χρεωμένες στο Θεό προσπαθούν διαρκώς και περισσότερα να προσφέρουν σ’ Εκείνον. Και τούτη την αρετή να καλλιεργήσουν. Και το άλλο ελάττωμα να κόψουν. Στον αγώνα αυτό για την τελείωσή τους να αποδυθούν. Εκείνο ακόμη το υλικό δώρημα να χαρίσουν. Όλα στο Θεό τα αφιερώνουν. Για το Θεό και την αγάπη Του. Τίποτα δεν κρατούν δικό τους. Έχουν το αίσθημα πως Του οφείλουν τα πάντα. Δεν ικανοποιούνται παρά μόνον στερούμενοι χάριν Εκείνου, παλεύοντας για να προοδεύσουν, να κερδίσουν περισσότερο την αγάπη Του και την εύνοιά Του, ανεβαίνοντας πιο ψηλά και θυσιάζοντας πιο πολλά.

Είναι οι άνθρωποι που με την αδιάκοπη μέριμνά τους να ικανοποιήσουν το θείο θέλημα, γίνονται δείκτες αρετής και αγιότητας για τους υπόλοιπους. Είναι αυτοί που με τον ασίγαστο πόθο τους να ευχαριστήσουν τον Θεό αναδεικνύονται πραγματικοί αδελφοί για τους άλλους. Εκείνοι που με τη βαθιά συναίσθηση της ενοχής τους απέναντι του Κυρίου, βλέπουν «την αμαρτίαν των ενώπιον αυτών δια παντός», όχι για να θρηνούν και απελπίζονται. Μα για να γίνεται αυτή τους η συναίσθηση αφορμή ταπεινώσεως και πηγή ευεργετικής δημιουργικότητας, κίνητρο ευγνωμοσύνης προοδευτικής προσφοράς προς το Θεό. Έτσι αναδεικνύεται καθένας τους «τύπος των πιστών» και μέτρο συγκρίσεως γι’ αυτούς που θέλουν να αρέσουν στον Κύριο και να εκδηλώνουν εμπράκτως την αγάπη τους σ’ Αυτόν.

Αδελφοί μου, ένας Τελώνης με την ολοκληρωτική του μεταστροφή, μια αμαρτωλή με τον αυθορμητισμό της αγάπης στον Κύριο μένουν παραδείγματα που το ιερό Ευαγγέλιο μάς προβάλλει προς μίμηση. Δεν έχει σημασία τι ήταν κανένας στο παρελθόν. Από την ώρα που ζητάει το Χριστό, Τον βρίσκει και Τον δέχεται ανεπιφύλακτα, γίνεται άλλος άνθρωπος. Πολίτης του Ουρανού. Επίγειος άγγελος. Χριστοφόρος. Γίνεται πρότυπο ζωής. Να τι περιμένει και από μας ο Χριστός.

Από το βιβλίο: Πολυκάρπου Βαγενά, Μητροπολίτου Κερκύρας, «Ελθέτω η βασιλεία σου», τ. Γ’, σελ. 308.

Όχι μόνο λόγια – ΙΕ’ Κυριακή Λουκά

The post Όχι μόνο λόγια – ΙΕ’ Κυριακή Λουκά appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.