Το να προσπαθείς να κάνεις στα πνευματικά περισσότερο από όσα μπορείς είναι πράξη υπερηφανείας. Γι’ αυτό αποτυγχάνεις. Επειδή υπερεκτιμάς τον εαυτό σου. Ξεκίνα από το ελάχιστο. Μπορείς να νηστεύεις Τετάρτη και Παρασκευή και να κάνεις λίγη προσευχή κάθε μέρα. Κάθε μέρα όμως. Ας είναι δέκα λεπτά. Δεν παίζει ρόλο η ποσότητα της προσευχής σε αυτήν την περίπτωση αλλά η συχνότητα. Λίγο λίγο ο Θεός θα αναπληρώσει τα ελλείποντα. Προσευχήσου με καθαρότητα, χωρίς άγχη, αλλά «απαλά» κατά τον όσιο Πορφύριο. Ο Θεός τα θέλει όλα, αλλά σου δίνει χάρη, όταν η βάση της εν Χριστώ προσωπικότητάς σου είναι η ταπείνωση. Διαφορετικά το δώρο Του θα σε κατέστρεφε.

Μάθε να ζητάς βοήθεια. Να προσεύχεσαι «Κύριε, βοήθει μοι». Μην προσπαθείς να λύσεις τα προβλήματά σου μόνος σου. Είναι εγωιστικό, εωσφορικό. Η παραδοχή της αδυναμίας σου και της ανεπάρκειάς σου είναι το πρώτο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Η ταπείνωση είναι λυτρωτική. Με την ταπείνωση και την μετάνοια δέχεσαι την επίσκεψη της χάριτος και αρχίζει η καλή αλλοίωση. Πρέπει να απελπιστείς από τον εαυτό σου για να επενεργήσει η χάρη. Σε ένα παλιό βιβλίο για την νοερά προσευχή ο συγγραφέας υπογράφει: «ο απελπισμένος από τον εαυτό του». Αυτό ακριβώς εννοεί.

Από το βιβλίο: Αρχιμ. Δωροθέου, ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΟΥΣ ΑΔΕΛΦΟΥΣ. Ιερό Ησυχαστήριο «Άγιος Γεώργιος», Αύρα Καλαμπάκας 2018 (§§ 54, 41, 81).

Η βάση είναι η ταπείνωση

The post Η βάση είναι η ταπείνωση appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Να μην ξεχνάει ότι έκαμε αμαρτίες στη ζωή του και να ελπίζει ότι ο θάνατος είναι κοντά. Τα ενδύματά του να είναι ευτελή, και σε κάθε περίσταση να προτιμά τον έσχατο τόπο, και πάντοτε να κάνει πρόθυμα τις παρακατιανές εργασίες. Να έχει υπακοή, να σιωπά, και να μην του αρέσει να τρέχει σε συντροφιές κοσμικού πνεύματος, αλλά να θέλει να παραμένει άγνωστος και ασήμαντος. Να μην έχει στο κελί του πράγματα που να τα θεωρεί ολόδικά του και να αποφεύγει τη συναναστροφή με πολλούς ανθρώπους, και να μην αγαπά τα υλικά κέρδη. Και, εκτός απ’ αυτά, να μη μέμφεται στο νου του και να μην κατηγορεί κανέναν άνθρωπο, και να μη ζηλοφθονεί, να μην είναι εριστικός, αλλά να ασχολείται με τον εαυτό του, πώς θα ταπεινωθεί και θα αγαπά τον κόσμο. Με δυο λόγια, να ζει μέσα στον κόσμο, που έπλασε ο Θεός, σαν ξένος και φτωχός και απομονωμένος από το κακό. Αυτά γεννούν την ταπείνωση και καθαρίζουν την καρδιά. (307)

Πήγα κάποτε σε έναν παλαιό και ενάρετο γέροντα, ο οποίος με αγαπούσε πολύ. Δεν ήξερε να μιλάει όμορφα, όμως είχε φωτεινή γνώση και βαθιά καρδιά, και έλεγε όσα του υπαγόρευε το άγιο Πνεύμα. Δεν έβγαινε συχνά από το κελί του, παρά μόνο έβγαινε για τις άγιες κοινές ακολουθίες. Πρόσεχε πολύ τον εαυτό του και ζούσε στην ησυχία. Του είπα λοιπόν.

– Πάτερ, μου ήρθε ένας λογισμός: να πάω την Κυριακή στο υπόστεγο της εκκλησίας κι εκεί να καθίσω το πρωί και να φάω, για να με δουν αυτοί που θα μπαίνουν στο ναό και θα βγαίνουν, και να με καταφρονήσουν.

Σ’ αυτά μου απάντησε ο γέροντας έτσι:

– Είναι γραμμένο ότι όποιος σκανδαλίζει τον κοσμικό αδελφό του, δε θα δει το φως του Θεού. Εσένα λοιπόν, κανένας δε σε ξέρει σ’ αυτό το μέρος, ούτε γνωρίζουν το είδος της ζωής σου και, γι’ αυτό, θα πουν ότι οι Μοναχοί είναι λαίμαργοι και τρώνε από το πρωί. Μάλιστα εδώ ζούνε και αρχάριοι αδελφοί, που έχουν ασθενή λογισμό και θα σκανδαλισθούν. Πολλοί απ’ αυτούς σου έχουν εμπιστοσύνη και ωφελούνται από την παρουσία σου και, άμα σε δουν να κάνεις τέτοιο πράγμα, θα βλαφτούν.

Οι αρχαίοι πατέρες τα ‘καμναν αυτά για να ταπεινωθούν για τις πολλές θαυματουργίες τους και για την τιμή που απολάμβαναν και για το μεγάλο όνομα που είχαν αποκτήσει. Και τα ‘καμναν αυτά, για να ατιμασθούν, και για να αποκρύψουν τη δόξα της αγίας ζωής τους, και για να αποφύγουν τις αιτίες της υπερηφάνειας. Εσένα όμως, που δεν έφτασες σε τέτοια μέτρα, τι σε αναγκάζει να κάνεις αυτό που λες; Δε γνωρίζεις ότι κάθε βαθμίδα πνευματικής ζωής έχει τη δική της τάξη και το δικό της χρονικό στάδιο; Εσύ βέβαια ούτε τέτοια ξεχωριστή πολιτεία έχεις, ούτε τέτοιο μεγάλο όνομα. Γιατί είσαι ένας απλός μοναχός σαν τους άλλους και, άμα κάνεις αυτό που σκέφτηκες, ούτε τον εαυτό σου θα ωφελήσεις, αλλά και τους άλλους θα βλάψεις.

Και πάλι, αυτού του είδους οι υπερβολές δεν είναι για όλους ωφέλιμες, αλλά μόνο στους τέλειους και στους μεγάλους, οι οποίοι έτσι νεκρώνουν τις αισθήσεις τους. Για τους μεσαίους και τους αρχάριους, μια τέτοια πολιτεία είναι επιζήμια, διότι ακόμη χρειάζονται να προσέχουν συνεχώς τον εαυτό τους και να επιβάλλονται στις αισθήσεις τους. Οι γεροντάδες πέρασαν αυτό το στάδιο και, όταν θέλουν, μπορούν από όλα να ωφεληθούν. Όπως συμβαίνει με τους εμπόρους που, όταν είναι άπειροι και αρχίζουν μεγάλες επιχειρήσεις, προκαλούν μεγάλες ζημίες στους εαυτούς τους· όμως στις μικρές επιχειρήσεις γρήγορα πηγαίνουν μπροστά. Και πάλι, όπως είπα, κάθε είδος εργασίας έχει τη δική της τάξη, και κάθε βαθμίδα πολιτείας έχει το δικό της χρονικό στάδιο. Όποιος λοιπόν αρχίζει υπέρμετρη άσκηση πριν να έλθει ο καιρός του, εκτός του ότι δεν κερδίζει τίποτε, διπλασιάζει τη βλάβη για τον εαυτό του. Εάν επιθυμείς την άσκηση που έχει ο λογισμός σου, να υπομείνεις πρώτα με χαρά την ακούσια ατιμία που επιτρέπει η οικονομία του Θεού να σε βρει, και να μην ταραχθείς, μήτε να μισήσεις αυτόν που σε ατιμάζει.

Αυτά με συμβούλεψε αυτός ο σοφός γέροντας. (296-7)

Από το βιβλίο: Κωνσταντίνου Καρακόλη, Ανθολόγιο από την ασκητική εμπειρία του Αγίου Ισαάκ του Σύρου. Εκδόσεις «Ορθόδοξος Κυψέλη», σελ. 166.

(Οι αριθμοί στο τέλος κάθε λήμματος αντιστοιχούν στις σελίδες του ελληνικού κειμένου: «Του Οσίου Πατρός ημών Ισαάκ, Επισκόπου Νινευΐ, του Σύρου, Τα Ευρεθέντα Ασκητικά», Λειψία 1770, Ανατυπούμενα επιμελεία Ιωακείμ Σπετσιέρη, Ιερομονάχου. Αθήναι.)

Η ταπείνωση φροντίζει να μη σκανδαλίζει

The post Η ταπείνωση φροντίζει να μη σκανδαλίζει appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Εδώ είναι το μεγάλο θέμα. Σε ποιους είσαι, αδελφέ μου; Είσαι σ’ αυτούς που ο Θεός φανερώνει τα μυστήριά του, φανερώνει τους ουράνιους θησαυρούς, είσαι σ’ αυτούς στους οποίους ο Θεός δίνει τα πνευματικά αγαθά, δίνει τον εαυτό του ή είσαι στους άλλους που ό,τι και να κάνεις δεν πρόκειται να δεις τίποτε, δεν πρόκειται να βρεις τίποτε, διότι επιμελώς ο Θεός τα αποκρύπτει από σένα; Και τα αποκρύπτει, όπως λέει, από σοφούς και συνετούς. Δεν πρόκειται ποτέ, αδελφοί μου, ό,τι και να κάνει ένας υπερήφανος άνθρωπος, ένας εγωιστής άνθρωπος – θα μπαίνει, θα βγαίνει στην εκκλησία, μπορεί να συμμετέχει στα μυστήρια της Εκκλησίας – δεν πρόκειται να δει ποτέ τίποτε, δεν πρόκειται να αισθανθεί ποτέ τίποτε, διότι ο ίδιος ο Θεός αποκρύπτει τα αγαθά απ’ αυτόν και δεν πρόκειται να του τα αποκαλύψει.

Έχουμε πει και άλλη φορά: Περιτυλίγουμε ένα αντικείμενο με νάυλον. Όσο νερό κι αν ρίξουμε πάνω στο νάυλον, δεν πρόκειται στάλα να μπει μέσα. Ποταμοί να περάσουν από πάνω, μέσα στο αντικείμενο αυτό το οποίο είναι περιτυλιγμένο με το νάυλον δεν πρόκειται να μπει τίποτε. Έτσι είναι και οι ψυχές οι υπερήφανες, οι ψυχές εκείνες που θεωρούν τον εαυτό τους ότι είναι σπουδαίος, ότι είναι σοφός, ότι τα ξέρει όλα, οι ψυχές που έχουν εγωισμό, υπερηφάνεια και οίηση. Σαν να είναι περιτυλιγμένες με κάποιο νάυλον και δεν θα αισθανθούν ποτέ τα αγαθά του Θεού. Μπορεί να το θέλουν, μπορεί να το λένε, μπορεί να το επιζητούν, αλλά δεν είναι ο δρόμος απλώς το να ζητάς. Ο δρόμος είναι να ταπεινωθείς, οπότε έρχεται και σε βρίσκει ο Θεός. Διότι, όπως λέει, αυτά τα αγαθά ο Θεός τα αποκαλύπτει, τα φανερώνει, στα νήπια.

Φυσικά, δεν εννοεί τα νήπια που είναι στην κούνια τους, αλλά εννοεί αυτούς οι οποίοι είναι ταπεινοί, είναι απλοί, εννοεί αυτούς οι οποίοι εμπιστεύονται στον Θεό και δεν έχουν περί πολλού τον εαυτό τους και δεν νομίζουν ότι είναι σπουδαίοι και ότι είναι το κάτι άλλο, αλλά γυμνοί και τετραχηλισμένοι ενώπιον του Θεού παίρνουν την τελευταία θέση και είναι όπως ένα νήπιο, όπως ένα παιδί – που είπε σ’ άλλη περίπτωση ο Κύριος – που είναι ταπεινό, απλό, που έχει μια αθωότητα, έχει μια αγνότητα, έχει μια ακακία.

Παρακαλώ, αδελφοί μου, την αγάπη σας να προσέξουμε και να πάρουμε ο καθένας μας την ωφέλεια που μπορούμε να πάρουμε.

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, “Θέλεις να αγιάσεις;”, Πανόραμα Θεσσαλονίκης, 1999, σελ. 156.

Ο Θεός φανερώνεται στους ταπεινούς

The post Ο Θεός φανερώνεται στους ταπεινούς appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Ο αββάς Ζωσιμάς διηγούνταν ακόμη και για κάποιον γέροντα και έλεγε: «Ήταν ένας γέροντας πάρα πολύ πράος, τον οποίο, για την πολλή του αρετή και τα θαύματα που έκανε, όλη η περιοχή τον σεβόταν σαν άγγελο Θεού. Κάποτε λοιπόν ένας αδελφός που ζούσε πολύ κοντά στον γέροντα και τακτικά τον συμβουλευόταν ως οδηγό του στον δρόμο του Θεού, παρακινήθηκε από τον εχθρό και πήγε και τον έβρισε με τα χειρότερα λόγια, την ώρα που εκείνος ήταν μαζί με πολλούς.

» Ο γέροντας στεκόταν και μόνο κοιτούσε το στόμα του και έλεγε· “Η χάρη του Θεού στο στόμα σου, αδελφέ μου”. Εκείνος μάνιαζε περισσότερο και φώναζε· “Ναι, παλιάνθρωπε, γεροφαγά, αυτά τα λες, για να φανείς πράος”. “Πράγματι, αδελφέ μου”, του αποκρίθηκε ο γέροντας, “αυτά που λες, σωστά τα λες”. Έπειτα τον ρώτησε κάποιος από τους παρόντες· “Την ώρα αυτή δεν ταράχτηκες, καλόγερε;” “Όχι”, αποκρίθηκε, “αλλά αισθανόμουν την ψυχή μου, σαν να με σκέπαζε ο Χριστός”.

» Πραγματικά, τέτοιου είδους ανθρώπους οφείλει να τους ευχαριστεί κανείς, όπως είπα πολλές φορές, και, αν είναι εμπαθής, να τους θεωρεί γιατρούς που θεραπεύουν τα τραύματα της ψυχής του· αν πάλι είναι απαθής, να τους θεωρεί ευεργέτες, που του προξενούν τη βασιλεία των ουρανών».

Ο αββάς Ζωσιμάς έλεγε επίσης: «Έχουμε ανάγκη από πολλή επαγρύπνηση και φρόνηση, για να αντιμετωπίσουμε τα διάφορα τεχνάσματα του διαβόλου. Μερικές φορές, ας πούμε, κάνει κάποιον να ταραχτεί από το τίποτε, ενώ άλλες φορές φέρνει εύλογη πρόφαση για να νομίσει κανείς ότι δίκαια θύμωσε. Και τούτο όμως οφείλεται στο μίσος του προς τον άνθρωπο· γιατί σε εκείνον που ειλικρινά ποθεί να βαδίσει τον δρόμο των αγίων είναι εντελώς ξένο το να θυμώνει με άνθρωπο. Όπως λέει ο μέγας Μακάριος, είναι κάτι ξένο για τους μοναχούς το να οργίζονται ή να εξοργίζουν άλλον».

Από το βιβλίο: ΕΥΕΡΓΕΤΙΝΟΣ, τόμος Β’, Υπόθεση Β’, σελ. 53, 55, και Υπόθεση ΛΕ’ (35), σελ. 299. Εκδόσεις Το Περιβόλι της Παναγίας, Θεσσαλονίκη 2003.

Η ανάπαυση του πράου και ταπεινού

The post Η ανάπαυση του πράου και ταπεινού appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.