– Πάτερ, είναι δυνατό να ζούμε στον κόσμο και να σωθούμε;

– Και βέβαια είναι δυνατό, απάντησε ο όσιος, αν δεν ζούμε με το τραλαλά, αλλά με ειρήνη και ταπείνωση.

Άλλες φορές σε παρόμοιες ερωτήσεις έδωσε τις ακόλουθες απαντήσεις:

– Να ζούμε με ευθύτητα, χωρίς φαρισαϊκή υποκρισία.

– Να μην απελπιζόμαστε, να μην κατακρίνουμε και να μην πικραίνουμε κανέναν. Όλους να τους αγαπούμε και όλους να τους τιμούμε.

– Να θεωρούμε τον εαυτό μας χειρότερον απ’ όλους.

– Η πορεία της ζωής μας πρέπει να μοιάζει με την πορεία μιας ρόδας. Όταν κινείται η ρόδα, ένα μόνο σημείο της αγγίζει στη γη, ενώ το υπόλοιπο μέρος της βρίσκεται πάνω από τη γη. Έτσι ας γίνεται και στη ζωή μας· ας μη βουλιάζουμε ολοκληρωτικά στα γήινα.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: «Υπάρχουν τρεις τρόποι για να κερδίσουμε τη σωτηρία μας: ο πρώτος, να μην αμαρτάνουμε· ο δεύτερος, αν αμαρτάνουμε, να μετανοούμε ειλικρινά· και ο τρίτος, αν δεν μετανοήσαμε ειλικρινά, να υπομείνουμε τις συμφορές που θα μας βρουν».

Ο Χριστός συγχωρεί τις αμαρτίες μας. Αλλά και ο πόνος καθαρίζει την ψυχή από τις κηλίδες της αμαρτίας. Στον ληστή, που μετανόησε, ο Κύριος υποσχέθηκε τον παράδεισο (Λουκ. 23:42-43). Ύστερα, όμως, ήρθαν οι στρατιώτες και του έσπασαν τα σκέλη (Ιω. 19:32). Σ’ αυτήν την κατάσταση κρεμόταν στον σταυρό τρεις ώρες. Έτσι, υπομένοντας αγόγγυστα τον πόνο, πέτυχε την ψυχική του κάθαρση…

Κάθε άνθρωπος οφείλει να σηκώσει βαρύ σταυρό για την κάθαρσή του. Το βάρος του σταυρού αυτού δεν εξαρτάται από τον Θεό αλλά από μας τους ίδιους. Πρόκειται για ένα δένδρο που φυτρώνει στην καρδιά μας. Όσο πιο πολλά τρεχούμενα νερά, δηλαδή πάθη, έχουμε στην καρδιά μας, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ανάπτυξη του δένδρου…

Μη θλίβεσαι, γιατί το σώμα σου αρρώστησε. Σ’ ένα άρρωστο σώμα μπορούν να κατοικήσουν η χάρη και η ειρήνη του Χριστού. Απεναντίας, στη θαλερή σάρκα φωλιάζουν βατράχια και βδέλλες.

Από το βιβλίο: Πνευματική Ανθολογία από τους βίους και τους λόγους των Αγίων της Ρωσίας. Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2018, σελ. 348, 152, 60.

Ο όσιος Αμβρόσιος της Όπτινα για τη σωτηρία

The post Ο όσιος Αμβρόσιος της Όπτινα για τη σωτηρία appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Η πρόταξη όμως αυτή φαίνεται παράξενη σε πολλούς. Παράξενη, αν όχι και απαράδεκτη, φαίνεται και σε αρκετούς Χριστιανούς, μολονότι βεβαιώθηκε από τον ίδιο το Χριστό. Και αυτό δεν είναι παράδοξο, όταν ο Χριστιανισμός εκλαμβάνεται ως ηθική διδασκαλία, και ο Χριστός ως ηθικοδιδάσκαλος, που ήρθε να εγκαθιδρύσει τη δικαιοσύνη και την αρετή, όπως τις εννοούν οι άνθρωποι. Ο Χριστός όμως παραμερίζει και ανατρέπει τις ανθρώπινες αξίες. Ο άνθρωπος δεν αξιολογείται σύμφωνα με την ηθική του υπόληψη. Ούτε η κοινωνική θέση και αξιοπρέπεια προσδιορίζουν την αξία του. Το μόνο σταθερό κριτήριο, το μόνο μέτρο για την αξιολόγησή του είναι η μετάνοια. Όποιος συναισθάνεται την αθλιότητά του και μετανοεί, γίνεται δεκτός στη βασιλεία του Θεού, σώζεται. Όποιος δεν μετανοεί, οτιδήποτε άλλο και αν κάνει, είναι σε τελευταία ανάλυση άχρηστο· δεν τον σώζει. Αυτό είναι το χριστιανικό κριτήριο. Αυτό είναι το μέτρο, με το οποίο κρίνει ο Θεός τον άνθρωπο.

Βέβαια, όποιος μετανοεί και πιστεύει στο Χριστό, είναι φυσικό να επιδίδεται και στην τήρηση των εντολών του. Εδώ έγκειται και ο πνευματικός αγώνας. Ο πιστός οφείλει ν’ αγωνίζεται με δύναμη και προθυμία για την τήρηση όλων των εντολών του Θεού. Δεν επιτρέπεται να φροντίζει για μερικές και ν’ αδιαφορεί για τις άλλες. Δεν μπορεί να τηρεί ορισμένες, επειδή τις θεωρεί βασικές, και να παραμελεί άλλες ως ασήμαντες. Στην περίπτωση αυτή έρχεται σε αντίθεση προς το θέλημα του Θεού και ανατρέπει όλες τις εντολές του.

Ο άνθρωπος όμως είναι μικρός και αδύναμος. Ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι τηρεί τις εντολές του Θεού και δεν αμαρτάνει; Ιδιαίτερα με τη σύγχρονη ηθική αποχαλίνωση η αμαρτία έχει τόσο διαδοθεί, ώστε πολλοί όχι μόνο τη θεωρούν φυσική, αλλά και καυχιόνται γι’ αυτήν. Οι μεγαλύτερες απάτες και τα φοβερότερα εγκλήματα γίνονται συχνά με φυσικό τρόπο. Αρκεί ν’ αφήσει κανείς λίγο ελαστική τη συνείδησή του, για να φτάσει, χωρίς να το καταλάβει, σε πράγματα επαίσχυντα. Μέσα στο κλίμα αυτό πολλοί Χριστιανοί αισθάνονται αυτάρκεις με μια υποτυπώδη ηθική ζωή και λησμονούν την τραγικότητα της αμαρτίας. Μια τέτοια όμως αντίληψη είναι καταστροφική.

Η έλλειψη της ηθικής αυτάρκειας, η απουσία της επιφανειακής κοσμιότητας, η αηδία της αμαρτίας δημιουργούν προϋποθέσεις μετανοίας, η οποία προσφέρει τη μόνη δυνατότητα σωτηρίας. Γι’ αυτό ο δρόμος της μετανοίας είναι πολύ κοντά στο σημερινό άνθρωπο που συνειδητοποιεί την κατάστασή του. Είναι ο δρόμος στον οποίο οδηγούν τα ίδια τα δεδομένα της ζωής: η απροκάλυπτη αμαρτία, ο ηθικός εκπεσμός, η πνευματική ασυναρτησία.

Η ηθική και η πνευματική κρίση της εποχής μας, η εξάπλωση και παροξυσμός της αμαρτίας δεν σημαίνει καθόλου το θρίαμβο του κακού, αλλά μάλλον την έκφραση της απελπισμένης αγωνίας του. Το κακό δεν είναι θέση αλλά άρνηση. Δεν είναι ύπαρξη, αλλ’ ανυπαρξία. Αυτό γίνεται εμπειρικά αισθητό από τη διάσπαση και την ασυναρτησία που δημιουργεί. Όταν ο άνθρωπος μετανοεί, λυτρώνεται από το κακό και προχωρεί από τη διάσπαση και την ασυναρτησία στην ενότητα και την αρμονία. Η λύτρωση αυτή δεν είναι μια στιγμιαία πράξη, αλλά τρόπος ζωής. Και η χριστιανική ζωή στην ουσία της είναι ζωή μετανοίας και ανακαινίσεως.

Από το βιβλίο: Γεωργίου Ι. Μαντζαρίδη, Ορθόδοξη Πνευματική Ζωή, εκδ. ΠΟΥΡΝΑΡΑ, κεφ. «ΑΜΑΡΤΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑ» (αποσπάσματα).

Μετάνοια, το θαύμα του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου

The post Μετάνοια, το θαύμα του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Μην παραξενευθείτε αν πω – καθόλου δεν αμφιβάλλω, καθόλου – ότι είμαστε μέσα στους σεσωσμένους με την έννοια να το πιστέψουμε, και με την έννοια ν’ αρχίσουμε να χαιρόμαστε και ν’ αρχίσουμε να θαυμάζουμε και ν’ αγαπούμε τον Κύριο· και να ζητήσουμε από την Παναγία να παρακαλέσει ώστε ν’ ακολουθούμε τον Κύριο και να έχουμε πανηγύρι μέσα μας.

Δεν είναι η σωτηρία όπως το παίρνουν οι προτεστάντες, που δουλεύουν με αυθυποβολή και προσπαθούν να πείσουν τον εαυτό τους, αλλά είναι όπως είπαμε. Σήμερα σε μια περίπτωση, καθώς άκουγα μια ψυχή να λέει: «Δεν θέλω να προσεύχομαι· δεν μπορώ. Δεν θέλω να εκκλησιάζομαι· δεν μπορώ» και τα παρόμοια, είπα: «Μπορείς να πεις· δεν πιστεύω στον Θεό;» «Όχι, λέει, όχι». «Έτσι και εγώ πιστεύω, λέω, ότι δεν μπορείς να το πεις». Αυτό είναι! Αφού πιστεύεις στον Θεό, τι γυρεύεις ύστερα; Κάνε αυτό που λέει ο Θεός· αλλιώς είσαι ανόητος!

Εδώ πιστεύεις ότι καλό είναι να μάθεις γράμματα· δύσκολο-ξεδύσκολο, όλα τα παιδιά του κόσμου προσπαθούν· και καλά κάνουν, αλλιώς δεν θα μάθουν γράμματα. Εδώ; Αυτό πρέπει και απόψε να πούμε.

Δηλαδή, μπορούμε να πούμε ότι δεν υπάρχει για μας σωτηρία; Μπορούμε να πούμε ότι μας εξαιρεί ο Κύριος; Μπορούμε να πούμε ότι όλο αυτό το έργο, στο οποίο συνέδραμε εξ ανθρωπίνης πλευράς η Παναγία, με το να δώσει την ανθρώπινη φύση στον Κύριο, μπορούμε να πούμε ότι όλο αυτό το έργο δεν είναι η σωτηρία του κόσμου, η σωτηρία του καθενός, δεν είναι και για εμάς;

Από κει και πέρα τι άλλο θέλουμε; Να τη δεχθούμε την σωτηρία αυτή μ’ ευγνωμοσύνη και να βάλουμε τον εαυτό μας στον δρόμο αυτό και ν’ αφήσουμε όλα τ’ άλλα, τάχα έτσι, τάχα αλλιώς…

Έπεσες; Είσαι άνθρωπος όμως για τον οποίο έχει έτοιμη τη σωτηρία ο Κύριος και σου δίνει τη σωτηρία, αλλά και περιμένει τη μετάνοιά σου. Έπεσες; Αν ήσουν μια φορά μετανοημένος, δυο φορές να μετανοήσεις τώρα! Αν ήσουν μια φορά ταπεινός, δυο φορές να ταπεινωθείς τώρα! Αν ήσουν μια φορά αγωνιζόμενος εναντίον των παθών σου, να είσαι δυο φορές τώρα, δέκα φορές!… Και θα δεις, θα εξαφανισθεί η πτώση, θα εξαφανισθούν όλα εκείνα τα οποία μας σπρώχνουν στην αμαρτία, και λέμε «πώς θα σωθώ εγώ;» Τίποτε δεν μπορεί να μας εμποδίσει, τίποτε δεν μπορεί να μας αφαιρέσει τη σωτηρία.

«Μαρία δε την αγαθήν μερίδα εξελέξατο, ήτις ουκ αφαιρεθήσεται απ’ αυτής» (Λουκ. 10:42). Τι έκανε η Μαρία; Έπεσε στα πόδια του Κυρίου και άκουγε τον λόγο του· μαθήτρια ήταν. Και καθώς μαθήτευσε, μαθήτευσε μέχρι τέλους, έγινε αγία και την έχει η Εκκλησία μας αγία. Είναι λοιπόν ανόητες οι διάφορες δικαιολογίες.

Λίγο λογικός να είσαι, λίγο έτσι να τιμήσεις το λογικό που σου ‘δωσε ο Θεός, θα πεις: «Αφού πιστεύω, αφού τον δέχομαι τον Θεό, δέχομαι τον Χριστό, δέχομαι όλες τις αλήθειες, δέχομαι την Εκκλησία· δέχομαι τα της Παναγίας, τα μυστήρια, την όλη διδασκαλία της Εκκλησίας, τα πάντα δέχομαι, από κει και πέρα…»

Αλλά μη θέλεις αυτά να τα χρησιμοποιήσεις, για να κάνεις μια απλώς ανθρώπινη ζωή, να ‘χεις τούτο, να ‘χεις εκείνο, να ‘χεις το άλλο. Ακολούθα τον Θεό, ακολούθα όλους εκείνους που ακολούθησαν τον Θεό, και ν’ αγαπήσεις αυτήν ακριβώς τη ζωή που δίνει ο Θεός, ν’ αγαπήσεις αυτά ακριβώς που δίνει ο Θεός, που είναι μέσα στον δρόμο της σωτηρίας, που σώζουν.

Να ψάλλουμε, λοιπόν, απόψε και να υμνήσουμε την Παναγία και να τη χαρούμε, να της δείξουμε όλη μας την αγάπη και να την τιμήσουμε, για να την ευχαριστήσουμε που μας έκανε και μας κάνει τόσο καλό. Αλλά ν’ ανταποκριθούμε· όχι από μακριά, όχι να το σκάσουμε πάλι και να πάμε στα δικά μας.

Όσο κι αν υπάρχουν μέσα μας στοιχειά τα οποία μας τραβούν προς τα εκεί, τίποτε δεν μπορούν να μας κάνουν! Ας φωνάξουμε «Βοήθεια!» και αμέσως θα τρέξει η Παναγία και όλοι οι άγιοι. Θα σπεύσει ο ίδιος ο Θεός, που αγαπά το πλάσμα του και δεν θέλει να γίνει θηριάλωτο, να το φάει δηλαδή το πλάσμα του το θηρίο, ο διάβολος, η αμαρτία.

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, Συνάξεις Δεκαπενταυγούστου, τόμ. Β’, Πανόραμα Θεσσαλονίκης 2002, σελ. 174.

Να μεθύσουμε από το μεγάλο μυστήριο της σωτηρίας

The post Να μεθύσουμε από το μεγάλο μυστήριο της σωτηρίας appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Απ’ το άλλο μέρος ο Κύριος, ενώ τα ξέρει όλα και ξέρει πότε θα γίνει το καθένα αφήνει να καταλάβουμε ότι περίμενε· περίμενε να βρεθεί απ’ την ανθρώπινη πλευρά το πρόσωπο εκείνο το οποίο θα συντελούσε, ώστε η σωτηρία να είναι πλέον ασφαλής, κι όχι να τη χάσει και να τη χάνει όλο το ανθρώπινο γένος απ’ το σφάλμα απλώς των πρωτοπλάστων.

Αυτό είναι το μεγάλο, το συνταρακτικό γεγονός· ότι βρέθηκε απ’ την πλευρά των ανθρώπων το πρόσωπο που έψαχνε ο Θεός να βρει! Διότι ο άνθρωπος θα σωθεί, επομένως πρέπει να συνδράμει ο άνθρωπος· δεν γίνεται αλλιώς. Όπως συνέδραμε ο άνθρωπος κι έχασε τη σωτηρία του, έτσι πρέπει να συνδράμει, για να έρθει η σωτηρία· κι είναι η Παναγία αυτή που συνέδραμε. Βρέθηκε όπως την ήθελε ο Θεός.

Ο Θεός βέβαια την έπλασε κι αυτήν, αλλά – παρακαλώ να το προσέξουμε αυτό – ως ελεύθερο πλάσμα η Παναγία, φτιαγμένη απ’ τον Θεό βέβαια, αλλά ως ελεύθερο ον, ανταποκρίθηκε. Ο Θεός την έκανε να μπορεί να είναι έτσι, να μπορεί να ανταποκριθεί, αλλά εξαρτιόταν όμως κι απ’ αυτήν αν θα ανταποκριθεί ή δεν θα ανταποκριθεί.

Αυτή είναι η ανθρώπινη συμβολή, αυτό είναι το ανθρώπινο δόσιμο. Οι πρωτόπλαστοι ανταποκρίθηκαν στην εισήγηση του διαβόλου. Η Παναγία ανταποκρίθηκε στον Θεό, σ’ αυτό για το οποίο την ήθελε ο Θεός.

Και παρακαλώ αυτή την ώρα να προσέξουμε και να καταλάβουμε αυτό το μεγάλο μυστήριο. Δηλαδή όλο αυτό το οποίο ήταν η Παναγία, όλο της το έδωσε ο Θεός, αλλά αυτή το δέχτηκε και έκλινε τον τράχηλό της. Είπε: «Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου» (Λουκ. 1:38) και δέχτηκε να ανταποκριθεί στην κλήση του Θεού, δέχτηκε αυτό που της έδινε ο Θεός, να γίνει δηλαδή μητέρα του, και ανταποκρίθηκε.

Εάν θέλετε, για να το καταλάβουμε, κανείς από μας απόψε εδώ κι όπου αλλού υπάρχουν άνθρωποι, χριστιανοί, δεν υπάρχει κανείς στον οποίον ο Θεός δεν δίνει την αγιότητα· δεν υπάρχει κανείς. Σ’ όλους δίνει την αγιότητα, σύμφωνα μ’ αυτά που είπε ο ίδιος ο Κύριος: «Μήτηρ μου και αδελφοί μου είναι όλοι αυτοί που ακούν τον λόγο του Θεού και τον τηρούν» (Μαρκ. 3:35).

Σ’ όλους δίνει λοιπόν αυτή την αγιότητα, αλλά θα βρεθεί άραγε κανένας που θα ανταποκριθεί; Και να αφήσουμε τις διάφορες δικαιολογίες που φέρνουμε· δεν περνάει τίποτε. Αυτό έκανε η Παναγία, ανταποκρίθηκε. Η Εύα έκανε το αντίθετο, ανταποκρίθηκε στην εισήγηση του διαβόλου. Κι αυτό τώρα ισχύει για όλους σ’ όλον τον κόσμο.

Η Παναγία έδωσε την ανθρώπινη φύση στον Χριστό, και ο Χριστός, ο υιός του Θεού, έγινε και υιός ανθρώπου, τέλειος άνθρωπος, και έτσι πραγματοποίησε το όλο έργο του, το οποίο είναι έργο σωτηρίας. Αν προσέξατε, και τα τροπάρια που ψάλαμε απόψε και που θα ψάλουμε στη συνέχεια, όλα, οι φράσεις, οι λέξεις, οι έννοιες, όλα τα νοήματα, όλα μιλούν γι’ αυτό το μυστήριο, που αξιώθηκε η Παναγία από τον Θεό να γίνει Μητέρα του. Και έτσι, ενώ από το ένα μέρος τα ‘χε έτοιμα όλα ο Θεός, απ’ το άλλο μέρος όμως δέχτηκε η Παναγία να βαστάσει αυτή τη δωρεά και ανταποκρίθηκε: «Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου».

Και τι να πρωτοψάλουμε τώρα και τι να πρωτοϋμνήσουμε… Το ότι την αξίωσε ο Θεός να γίνει Μητέρα του; Το ότι την ανύψωσε τόσο πολύ; Το ότι ευφραίνεται κοντά στον Υιό της και απολαμβάνει τη δόξα του Θεού, απολαμβάνει τη Χάρη του Θεού κι όλα τα αγαθά που μπορεί να δώσει ένας Θεός; Είναι πολύ σημαντικό αυτό. Εμείς τα παίρνουμε τα πράγματα, ποιος ξέρει πώς!

Ναι, να χαρούμε απόψε την Παναγία· να τη χαρούμε και να συμμετάσχουμε σ’ αυτή τη χαρά της. «Κεχαριτωμένη χαίρε, μετά σου ο Κύριος», λένε τα τροπάρια· να χαρούμε που χαίρεται. Σαν να ‘μαστε κι εμείς μαζί της εκεί στον παράδεισο να χαρούμε, που ‘ναι κοντά στον Υιό της, που έχει όλη τη δόξα του Θεού.

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, Συνάξεις Δεκαπενταυγούστου, τόμ. Β’, Πανόραμα Θεσσαλονίκης 2002, σελ. 169.

Η συμβολή της Παναγίας στο έργο της σωτηρίας

The post Η συμβολή της Παναγίας στο έργο της σωτηρίας appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.