Επιτρέψτε μου, αγαπητοί μου, να πω λίγα λόγια πριν την έξοδο του επιταφίου.

Απόψε σε όλους τους ναούς της Ορθοδόξου Εκκλησίας ψάλλεται ο Επιτάφιος θρήνος. Είναι μία ανθοδέσμη ύμνων προς τον Κύριο, ο οποίος οδηγείται στο μνήμα από τον Ιωσήφ, το Νικόδημο και τις μυροφόρες γυναίκες. Αποτελείται από 99 σύντομους ύμνους, τα εγκώμια, που είναι χωρισμένα σε 3 ομάδες – στάσεις και περιέχουν υπέροχα νοήματα.

Η τρίτη στάση αρχίζει με το πασίγνωστο «Αι γενεαί πάσαι ύμνον τη ταφή σου προσφέρουσι, Χριστέ μου». Τα λόγια αυτά δίνουν αφορμή να κάνουμε μερικές παρατηρήσεις.

Ο ύμνος μιλάει για «γενεές». Ποια λέγεται γενεά; Ο ιερός υμνογράφος εδώ χρησιμοποιεί μία ομηρική ιδέα που έχει υπ’ όψιν.

Ο Όμηρος παρομοιάζει την ανθρωπότητα με δέντρο που ζει χιλιετίες και κάθε τόσο βγάζει νέα φύλλα. Υπάρχουν και δέντρα αιωνόβια· οι ελιές π.χ. κάτω απ’ τις οποίες προσευχήθηκε ο Κύριος στη Γεθσημανή λένε ότι ζουν ακόμη, και στην Αθήνα ότι υπάρχουν επίσης ελιές από τον καιρό του Πλάτωνος. Αλλά το πιο μακρόβιο δέντρο είναι η ανθρωπότητα.

Τα δέντρα διακρίνονται σε αειθαλή, όσα διατηρούν πάντοτε το φύλλωμά τους, και σε φυλλοβόλα, όσα το χειμώνα ρίχνουν τα φύλλα τους και μένουν γυμνά, και την άνοιξη γεμίζουν πάλι με νέα φύλλα. Έτσι και η ανθρωπότητα· είναι ένα δέντρο αείζωο, που κάθε τόσο αλλάζει φύλλωμα. Με την αλλαγή φυλλώματος μοιάζει και η διαδοχή των γενεών, οι οποίες έρχονται και παρέρχονται.

Κάθε γενεά υπολογίζεται σε 25 με 30 χρόνια. Ένας αιώνας δηλαδή έχει 4 γενεές· επομένως, στους 20 αιώνες από την εποχή του Χριστού, έχουν περάσει 80 περίπου γενεές. Γενεά από γενεά διαφέρει. Τα ζώα δεν έχουν πρόοδο. Το μυρμήγκι π.χ. ή τα αποδημητικά πουλιά κάνουν σήμερα τη φωλιά τους όπως την έκαναν και πριν από χιλιάδες χρόνια· ζουν μέσα σε ένα στενό κύκλο ενστίκτων. Ο άνθρωπος όμως προοδεύει, και σήμερα ταξιδεύει στο διάστημα· είναι μια πρόοδος αυτό.

Γενεά από γενεά διαφέρει σε πολλά. Ένα πράγμα όμως είναι σταθερό χαρακτηριστικό όλων των γενεών· ότι στην ψυχή των ανθρώπων υπάρχει βαθύ και ανεκρίζωτο το θρησκευτικό συναίσθημα, η ανάγκη της θρησκείας. Όπως λέει ο Πλούταρχος, μπορεί να βρεις πόλεις «ανοχύρωτες, αγράμματες, χωρίς αρχηγό, χωρίς κατοίκους, χωρίς χρήματα, να μην έχουν νόμισμα, θέατρα, σχολεία, γυμναστήρια· πόλη όμως χωρίς θεούς και ναούς, …ούτε είδε ούτε θα δει κανείς».

Σύμφωνα με τον ύμνο που σχολιάζουμε όλες οι γενεές υμνούν το όνομα του Χριστού, «το υπέρ παν όνομα» (Φιλ. 2:9). Έρχονται βέβαια κάποτε και εποχές σκληρές· αλλά και στην πιο διεφθαρμένη γενεά θα υπάρχει ένας Νώε, θα υπάρχει ένας Λωτ, άνθρωποι πιστοί στον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν. Είδαμε πάντως και γενεές που επηρεάζονται απ’ το υλιστικό πνεύμα. Μία τέτοια ήταν στην εποχή μας. Επί 75 χρόνια στη Ρωσία επικράτησε αθεΐα· γκρέμισαν εκκλησιές, έσφαξαν ιερείς, εξόρισαν πατριάρχες, έκλεισαν σε φρενοκομεία πιστούς· τελικά πραγματοποιήθηκε ο λόγος του Ντοστογιέφσκυ, που είπε· Χριστέ, η Ρωσία θα σε σταυρώσει, θα σε θάψει χίλια μέτρα κάτω απ’ τη γη, αλλά και πάλι θ’ αναστηθείς. Και αναστήθηκε! Πηγαίνετε στη Μόσχα, στο Στάλινγκραντ, την Αγία Πετρούπολη· θα δείτε, ότι ο Κύριος τώρα λατρεύεται και προσκυνείται από εκατομμύρια Ρώσων Χριστιανών. Σήμερα σε καμία άλλη ορθόδοξη χώρα δεν εορτάζεται τόσο θερμά η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα όσο εκεί.

• Αν προσέξατε, ο ύμνος λέει «Γενεαί πάσαι». Όχι δηλαδή μόνο στη δική μας, αλλά και σε κάθε άλλη γενεά. Έως ότου ανατέλλει ο ήλιος και ρέουν οι ποταμοί και λάμπουν τα άστρα, μέχρι συντελείας των αιώνων, ο Ιησούς Χριστός θα είναι το πρόσωπο που σαν θείος μαγνήτης θα ελκύει τις ψυχές. Μόνο χυδαία όντα δεν μπορούν να τον αγαπήσουν. Οι προφητείες λένε, ότι οι ημέρες μας είναι πονηρές και λίγοι θα μείνουν πιστοί, οι πολλοί θα είναι«γενεά άπιστος και διεστραμμένη» (Ματθ. 17:17). Ασφαλώς λοιπόν θα έρθουν και γενεές που η απιστία θα θριαμβεύει· θα είναι τότε όπως ήταν οι ημέρες του Λωτ και του κατακλυσμού. Αλλά όσο λίγοι και αν μείνουν οι πιστοί, ποτέ απογοήτευση! Και ένας ακόμη να μείνει πιστός στο σπίτι, στο χωριό, στην πόλη, στην πατρίδα, και στον πλανήτη ακόμα, φτάνει αυτός ο ένας ν’ αποδείξει ότι ο Χριστός είναι ο νικητής· ότι είναι «το αρνίον το εσφαγμένον», που θα νικήσει όλους τους δαίμονες (Απ. 17:14).

«Γενεαί πάσαι»! Τι σημαίνει αυτό; ότι κάθε γενεά, ολόκληρη την ανθρωπότητα σε κάθε εποχή, αναστενάζει κάτω από το βάρος των αμαρτιών της και νοσταλγεί Λυτρωτή· όπως προ Χριστού, έτσι και μετά Χριστόν, και μέχρι τέλους. Ιδιαιτέρως ζωηρή ήταν η νοσταλγία αυτή στους Ιουδαίους, που τους θέρμαιναν τα λόγια των προφητών. Αλλά και οι άλλοι λαοί περίμεναν λυτρωτή. Στην Αθήνα ο Σωκράτης, όταν δικαζόταν, είπε στους δικαστές του λόγια, που θεωρούνται προαναγγελία για την έλευση του Λυτρωτού· Ήμουν ο ελεγκτής των κακιών, τους είπε, κάτι σαν βούκεντρο με το οποίο ο γεωργός παρακινεί τα βραδυκίνητα βόδια, μια φωνή διαμαρτυρίας για τα κακώς κείμενα· τώρα που φεύγω απ’ τη ζωή θα πέσετε σε ύπνο βαθύ· και έτσι θα κοιμάστε μέχρις ότου έρθει εκείνος που θα σας ξυπνήσει απ’ το λήθαργο. Και στην Αμερική ακόμη, που οι ιθαγενείς δεν είχαν επικοινωνία με τον υπόλοιπο πλανήτη, όταν πήγε εκεί ο Κολόμβος, το πρώτο που τον ρώτησαν ήταν· Ήρθε;… Ήταν λοιπόν παγκόσμια η νοσταλγία για τον Λυτρωτή.

Έχοντας αυτά υπ’ όψιν αυτά, να πιστεύουμε, αγαπητοί μου, ότι δεν θα νικήσουν οι πονηρές δυνάμεις· θα έλθει και νέα γενεά, γενεά ευσεβής και πιστή, «γενεά ζητούντων τον Κύριον» όπως λέει ο Δαβίδ (Ψαλμ. 23:6), άξια να συνεχίσει το ’40 και τις Θερμοπύλες και να λέει το «Μολών λαβέ» και το ιστορικό «Όχι».

Νέα γενεά! Πρέπει όλοι να φροντίσουμε για τη νέα γενεά. Εμείς η παλαιά γενεά φεύγουμε πλέον. Είδαμε φοβερά πράγματα· ανεβήκαμε στα ψηλά βουνά, στο Γράμμο και στο Βίτσι· ενταφιάσαμε ήρωες, κηρύξαμε, διδάξαμε. Τώρα ο γέρων εγώ επίσκοπος εμφανίζομαι σύρων τα βήματα και υποβασταζόμενος· αλλά είμαι βέβαιος ότι η Ελλάς δεν θα πεθάνει· θα ζήσει και θα συνεχίσει να λατρεύει και να υμνεί τον Χριστό, να είναι «γενεά ζητούντων τον Κύριον», γενεά που θα πιστεύει μέχρι τέλους εις Πατέρα Υιόν και άγιον Πνεύμα.

• Και μία τελευταία παρατήρηση. Ο ύμνος λέει όχι απλώς «προσφέρουσι, Χριστέ», αλλά «προσφέρουσι, Χριστέ μου»! Θέλω αυτό να το εντυπώσω στη διάνοιά σας. Γιατί λέει «Χριστέ μου»;

Το «μου» αυτό έχει σημασία, δεν λέγεται τυχαία. Όπως στο μνημείο της Ακροπόλεως κάθε πέτρα έχει τη σημασία της, έτσι και στον αθάνατο Επιτάφιο θρήνο έχει σημασία και αυτή η κτητική αντωνυμία. Κ’ εσείς στις εκφράσεις σας έχετε τέτοιες κτητικές αντωνυμίες· λέτε π.χ. το παιδί μου, ο άντρας μου, η γυναίκα μου, ο γιατρός μου, το σπίτι μου, το χωριό μου, η πατρίδα μου, η επιστήμη μου κτλ. Τι σημαίνουν όλα αυτά τα «μου»; Κάποιους δεσμούς σας. Έτσι και το «Χριστέ μου» δηλώνει έναν ιδιαίτερο ιερό σύνδεσμο που πρέπει να έχουμε με τον «δι’ ημάς σταυρωθέντα, παθόντα και ταφέντα» Σωτήρα μας. Για σένα δεν είναι «ο Χριστός» απλώς, αλλά πρέπει να γίνει «ο δικός σου». Και ο Θωμάς, όταν είδε το Χριστό μετά την ανάστασή του, είπε όχι απλώς «ο Κύριος και ο Θεός», αλλά «ο Κύριός μου και ο Θεός μου» (Ιω. 20:28). Είναι λοιπόν και για μας ο Χριστός το πιο αγαπητό πρόσωπο της ζωής μας; το θέτουμε υπεράνω παντός άλλου;

Σε λίγο θ’ ακολουθήσει η έξοδος του επιταφίου. Θέλω λοιπόν να σας παρακαλέσω, σύμφωνα μ’ αυτά που είπαμε, κατά την περιφορά να τηρήσετε ανάλογη στάση. Κηδεία έχουμε σήμερα· και στην κηδεία δεν μιλάνε ούτε γελάνε· στέκονται με προσοχή και κατάνυξη. Έτσι κ’ εμείς τώρα, που κηδεύουμε τον Σωτήρα μας. Διαφορετικά, θα προκληθεί σκανδαλισμός.

Είθε, αγαπητοί μου, να καλλιεργηθεί στην ψυχή μας ιδιαίτερος σύνδεσμος με τον Κύριό μας και από την κοινωνία μαζί του ν’ αντιληφθούμε, ότι υπό τον ουρανό και υπεράνω του ουρανού δεν υπάρχει τίποτε άλλο ωραιότερο, υψηλότερο, αγιότερο από τον Χριστό· ον, παίδες Ελλήνων, υμνείτε και υπερυψούτε εις πάντας τους αιώνας· αμήν.

Σύνθεση δύο ομιλιών επί του ιδίου θέματος, που έγιναν στον Ι. Ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης την 16-4-1993 και την 21-4-1995.

Από το φυλλάδιο ΚΥΡΙΑΚΗ, φύλλο 2183, Φλώρινα 2019.

«Γενεά ζητούντων τον Κύριον»

The post «Γενεά ζητούντων τον Κύριον» appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Αποτολμώ, αγαπητοί μου, τις άγιες αυτές ημέρες, παρά το γήρας μου, να πω λίγα λόγια επάνω στις λίγες φράσεις, που ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός επρόφερε από το ύψος του σταυρού του τις φοβερές εκείνες ώρες της Μεγάλης Παρασκευής, κρεμάμενος επί ξύλου και ενώ το τίμιο αίμα του έρρεε «υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας» (θ. Λειτ. Μ. Βασ. καθαγ.).

Οι λόγοι αυτοί του σταυρού είναι επτά. Και απορεί κανείς πώς ο Χριστός, μέσα σε απερίγραπτους πόνους σώματος και ψυχής, βρήκε δύναμη, αταραξία, νηφαλιότητα, διαύγεια, να πει τέτοια λόγια. Αυτό ανήκει στην θεία φύση του. Πέλαγος ιερών νοημάτων ανοίγουν οι λόγοι αυτοί· θαύμα το περιεχόμενό τους.

Ερμηνεύσαμε ήδη τον πρώτο και τώρα ερχόμεθα να πούμε λίγα λόγια επί του δευτέρου λόγου του Εσταυρωμένου. Ποιος είναι αυτός; «Γύναι, ίδε ο υιός σου», είπε στην Παναγία, και στον Ιωάννη «Ιδού η μήτηρ σου» (Ιω. 19:26-27).

Επάνω στο Γολγοθά, αγαπητοί μου, εκείνες τις ώρες δεν ήταν μόνο άντρες (Ρωμαίοι, Εβραίοι αρχιερείς, γραμματείς, φαρισαίοι…)· ήταν και μερικές γυναίκες, όμιλος γυναικών με επί κεφαλής τη Μητέρα του Χριστού, την αειπάρθενο Μαρία. Μία παρένθεση εδώ.

Όταν ήμουν στην Αθήνα ιεροκήρυκας, μίλησα κάποτε καυστικά για τις γυναίκες. Τότε μια ταπεινή Χριστιανή, καθαρίστρια σε υπουργείο, με πλησίασε. – Πάτερ, μ’ ερωτά, γυναίκα πρόδωσε το Χριστό; – Όχι, λέω χωρίς να ξέρω πού το πάει. – Γυναίκα τον κατηγόρησε; – Όχι. – Γυναίκα τον δίκασε; – Όχι. – Γυναίκα τον σταύρωσε; – Όχι. – Γυναίκα τον λόγχισε; – Όχι.

Αυτό, ομολογώ, μ’ έκανε να αναλογισθώ, ότι η γυναίκα, προς τιμήν της, στα πάθη του Χριστού στάθηκε δίπλα του· και στη δίκη η σύζυγος του Πιλάτου έστειλε το μήνυμα «Μηδέν σοι και τω δικαίω εκείνω· πολλά γαρ έπαθον σήμερον κατ’ όναρ δι’ αυτόν» (Ματθ. 27:19), και στην οδό προς το Γολγοθά «θυγατέρες Ιερουσαλήμ» έκλαιγαν γι’ αυτόν (Λουκ. 23:28), και τώρα κάτω απ’ το σταυρό βρίσκεται η πονεμένη Μάνα μαζί με τον μαθητή «ον ηγάπα ο Ιησούς» (Ιω. 19:26).

Η υπεραγία Θεοτόκος έδωσε τα πάντα για τον Μονογενή της. Υπέταξε τον εαυτό της στις βουλές του Κυρίου και τον κυοφόρησε. Τον γέννησε σε πρωτάκουστες συνθήκες, μέσα σ’ ένα βρώμικο στάβλο με συντροφιά ένα γαϊδουράκι κ’ ένα βόδι. Πόνεσε κατά την Υπαπαντή ακούγοντας από το γέροντα Συμεών, ότι την καρδιά της «διελεύσεται ρομφαία» (Λουκ. 2:35). Όταν από τον ουρανό ήρθε μήνυμα ότι ο Ηρώδης έχει κακό σκοπό, πήρε νύχτα το Βρέφος στην αγκάλη και με συνοδό τον μνήστορα Ιωσήφ έφυγαν στην Αίγυπτο, όπου έμειναν ένα διάστημα ως πρόσφυγες – όσοι είστε παιδιά προσφύγων ρωτήστε τους γονείς να σας πουν τι θα πει προσφυγιά.

Μετά, όταν έμαθαν ότι ο Ηρώδης πέθανε, γύρισαν κ’ εγκαταστάθηκαν στη Ναζαρέτ. Τι αγωνία πέρασε έπειτα, όταν έχασαν τον Ιησού δωδεκαετή στα Ιεροσόλυμα! Κι όταν στα τριάντα του χρόνια βγήκε στο δημόσιο βίο, με πεζοπορίες σε πόλεις και χωριά, με διδασκαλία και θαύματα, η Παναγία συμμερίστηκε μαζί του όχι μόνο την αγάπη του λαού αλλά και το μίσος των εχθρών· μίσος, που κατέληξε στο δράμα των ημερών αυτών· σύλληψη, δίκη, εξευτελισμός, καταδίκη, πάθη οδυνηρά, και τώρα εδώ μπροστά ο σταυρός! Όσο δεν πόνεσε στη γέννησή του, τόσο πονάει τώρα. Εκπληρώθηκε η προφητεία Συμεών. Αυτό δείχνει, ότι η παρθένος Μαρία είναι πραγματική μητέρα του Χριστού και τον συμπονεί, κ’ εκείνος πραγματικός άνθρωπος με στοργή για τη μητέρα που τον γέννησε.

Ο Χριστός επάνω στο ξύλο, και κάτω η Μητέρα με τον Ιωάννη δίπλα της. Τι οδύνη, τι πόνος, αλλά και τι αυτοκυριαρχία και έγνοια! Ο Υιός δεν λησμονεί να φροντίσει γι’ αυτήν που τον γαλούχησε, κι ο Διδάσκαλος δεν λησμονεί να διδάξει το μαθητή του. Καθώς τα χέρια του μένουν ακίνητα, με το βλέμμα και ένα λεπτό νεύμα της κεφαλής δείχνει στην Παναγία τον Ιωάννη και της λέει «Ίδε ο υιός σου», να τον έχεις παιδί σου, και στο μαθητή πάλι λέει «Ιδού η μήτηρ σου», να την έχεις μητέρα σου (Ιω. 19:26-27).

Κι από τότε ο Ιωάννης παρέλαβε την Παναγία στο σπίτι του· την είχε σαν μητέρα του, κ’ εκείνη πάλι τον είχε σαν παιδί της. Αλλά, κοντά στον Ιωάννη, και κάθε Χριστιανός νιώθει τη Μητέρα του Χριστού σαν δική του μητέρα, κ’ εκείνη πάλι έχει παιδί της κάθε Χριστιανό. Τέλος, ύστερα από μερικά χρόνια ήρθε και η ημέρα της κοιμήσεώς της· και τότε«απόστολοι εκ περάτων» (εξαποστ.) μαζί με αγγέλους εκήδευσαν το σώμα της στη Γεθσημανή.

Με τον λόγο του προς τον Ιωάννη «Ιδού η μήτηρ σου» ο Εσταυρωμένος έκανε τον Ιωάννη αδελφό του. Δεν ήταν η πρώτη φορά· και άλλοτε ονόμασε «αδελφούς» του τους πιστούς μαθητές του (βλ. Ματθ. 12:46-50. Μαρκ. 3:31-35. Λουκ. 8:19-21).

Η δε μέριμνα για τη Μητέρα του διδάσκει κ’ εμάς, αγαπητοί μου, ότι οφείλουμε να δείξουμε ενδιαφέρον για τους γονείς μας, τη μάνα που μας γέννησε και τον πατέρα που μας προστάτευσε. Κι αυτό είναι σπουδαίο ιδιαιτέρως σήμερα, που εκπληρώνεται η προφητεία του αποστόλου Παύλου, ότι στους εσχάτους χρόνους «οι άνθρωποι έσονται άστοργοι», θα είναι άστοργοι (Ρωμ. 1:31. Β’ Τιμ. 3:3).

Τι θα πει άστοργοι· θα ξεριζώσουν από μέσα τους τη στοργή, το έμφυτο αίσθημα αγάπης και συμπόνιας που έχουν οι γονείς για τα παιδιά και τα παιδιά για τους γονείς. Απόδειξη της αστοργίας των γονέων σήμερα είναι, ότι σκοτώνουν τα βρέφη τους. Το έμβρυο στην κοιλιά της μάνας είναι η πιο αθώα ύπαρξη. Όποιος σκοτώνει παιδί, είπε ο Ντοστογιέφσκυ, είναι σαν να σκοτώνει το Χριστό. Φοβερό να σκέπτεται κανείς, ότι στην Ελλάδα γίνονται 400.000 εκτρώσεις το έτος!

Αλλά άστοργοι είναι και τα παιδιά. Όταν ήμουν στην Αθήνα ιεροκήρυκας, ήρθε μια μέρα ένας νέος, καλός Χριστιανός, κλαίγοντας. Αποφάσισα, λέει, να παντρευτώ, να δημιουργήσω οικογένεια. Βρήκα μια κοπέλα, που μου φαινόταν σαν άγγελος. Προτού να κλείσουμε συμφωνία, μου κάνει την ερώτηση· – Στο σπίτι έχετε παλιά έπιπλα; Δεν καταλάβαινα τι εννοεί. – Τι θα πει, της λέω, «παλιά έπιπλα»; Κ’ εκείνη χωρίς ντροπή απαντά· – «Παλιά έπιπλα» είναι οι γέροι. – Ε, πώς, λέω· έχω τη μάνα και τον πατέρα μου. – Α, έτσι δεν συμφωνούμε, λέει. – Ε, τότε καλύτερα που μου το ‘ πες… Και το συνοικέσιο χάλασε. Αξιέπαινος ο νέος αυτός. Πολλοί όμως στη θέση του θυσιάζουν την αγάπη της μάνας μπροστά στο σαρκικό έρωτα. Τέτοιοι είναι σήμερα οι άνθρωποι.

Γίναμε κατώτεροι από τα ζώα. Ο πελαργός, που χτίζει τη φωλιά του στα καμπαναριά, απολαμβάνει φιλοστοργία από τα παιδιά του· όταν γεράσει και μαδήσουν τα φτερά του, εκείνα τον θερμαίνουν με τα φτερά τους και τον ταΐζουν. Αυτή η στοργή στην αρχαία ελληνική γλώσσα λέγεται «αντιπελάργησις». Μια τέτοια παράσταση πελαργού έχω ζωγραφίσει στο δάπεδο ενός νέου γηροκομείου που προσπαθούμε να εγκαινιάσουμε· είναι σπάνια τα ιεραποστολικά πρόσωπα που υπηρετούν στα ιδρύματα αυτά. Τι ζητούν εκεί οι γέροντες και οι γερόντισσες; Λίγη στοργή! Μια μέρα είδα μια γριά στο γηροκομείο που, ενώ ήταν λυπημένη, ξαφνικά χαμογέλασε. Γιατί; Ύστερα από χρόνια είχε λάβει γράμμα από τα παιδιά της στην Αμερική.

Όσοι από σας, αγαπητοί μου, έχετε τους γονείς σας, μάνα πατέρα, μη φανείτε αγνώμονες και άστοργοι, γιατί αυτό είναι από τα μεγαλύτερα αμαρτήματα. Η πέμπτη εντολή του Δεκαλόγου λέει· «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα ευ σοι γένηται, και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης» (Εξ. 20:12. Δευτ. 5:16)· αν θέλεις να ευτυχήσεις και να ζήσεις χρόνια πολλά, να τιμάς τους γονείς σου. Όποιος δεν τιμά τους γονείς του, είναι ανάξιος να λέγεται άνθρωπος, είναι κατώτερος κι από τα ζώα. Και είναι γεγονός, ότι «ευχαί γονέων στηρίζουσι θεμέλια οίκων» (ακολ. γάμου, ευχ. 2α)· «ευλογία γαρ πατρός στηρίζει οίκους τέκνων, κατάρα δε μητρός εκριζοί θεμέλια» (Σ. Σειρ. 3:9). Ας διδαχθούμε από τον εσταυρωμένο Κύριό μας, ο οποίος τις τελευταίες στιγμές της επιγείου ζωής του δεν λησμόνησε την αγία του Μητέρα.

Ω μάνα, γλυκυτάτη μάνα! Πολλά λησμονεί ο άνθρωπος. Όταν όμως πλησιάσει το τέλος, ακούς και λέει «μάνα» και με τη λέξι αυτή αφήνει την επίγειο ζωή. Λοιπόν ευγνώμονες προς τους γονείς, μητέρα και πατέρα, μιμούμενοι Ιησούν Χριστόν τον Ναζωραίον, τον εσταυρωμένον και Θεόν· ον, παίδες Ελλήνων, υμνείτε και υπερυψούτε εις τους αιώνας.

Ομιλία στον Ι. Ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης την 13-4-1993.

Από το φυλλάδιο ΚΥΡΙΑΚΗ, φύλλο 2178, Φλώρινα 2019.

Στοργή στη Μάνα

The post Στοργή στη Μάνα appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Αλλά ποιες είναι αυτές; Η πίστη, η προσευχή, η εξομολόγηση, η μετάνοια. Αυτές, όμως, τις διέθεταν και οι μωρές παρθένες, αλλά δεν κατάφεραν τελικά να εισέλθουν στον ουράνιο νυμφώνα. Γιατί; Διότι δεν διέθεταν έλαιο.

Και για λίγο λάδι έχασαν την Βασιλεία των ουρανών; Οι Πατέρες ερμηνεύουν ότι το «έλαιον» συμβολίζει τα έργα αγάπης, την ελεημοσύνη και την προσφορά στον εμπερίστατο αδελφό. Ο Χρυσόστομος, μάλιστα, θεωρεί την ελεημοσύνη «βασίλισσα των αρετών», που έχει την δύναμη κατά την ημέρα της κρίσεως να μας εξαιρέση από την τιμωρία, «καν μυρία ώμεν πεπλημμεληκότες» (PG 55, 517- 518).

Να, γιατί οι πέντε παρθένες εκλήθησαν μωρές. Διότι, εάν και διέθεταν την καθόλου ευκαταφρόνητη αρετή της παρθενίας, ενώ είχαν αγνίσει με επιμέλεια τα σώματά των, δεν είχαν μεριμνήσει με την ίδια προθυμία και για «το κοινωνικόν της ψυχής έλαιον». Την ώρα, λοιπόν, που κατέφθανε ο Νυμφίος, εκείνες δεν είχαν «ικανόν έλαιον» στα αγγεία της ψυχής των, δεν διέθεταν αρκετά έργα αγάπης, με αποτέλεσμα να ακούσουν εκείνο το φοβερό «ουκ οίδα υμάς» (Ματθ. 25:12) και να μείνουν εκτός της Βασιλείας.

Συνεπώς, επισημαίνουν οι Πατέρες, και μάλιστα ο Χρυσόστομος, μόνον ο συνδυασμός της παρθενίας με την ελεημοσύνη είναι σωστικός, διότι η ελεημοσύνη είναι απείρως ανώτερη της παρθενίας, και ας μην είναι η δεύτερη καθόλου εύκολο να αποκτηθή. Ο ίδιος, εξ άλλου, Θεός που είπε «αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου» είπε και «αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν» (Ματθ. 22:37-39). Άλλωστε, στο Ευαγγέλιο της Κρίσεως, το ίδιο αυτό στοιχείο, το έλεος, αποτελεί καθοριστικό κριτήριο για την σωτηρία μας: «εφ’ όσον εποιήσατε (το έλεος) ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων, εμοί εποιήσατε» (Ματθ. 25:46).

Επομένως, ο Κύριος δεν «τιμωρεί» τις πέντε παρθένες, διότι δεν είχαν έλαιο, αλλά για την αμέλειά των, διότι δεν φρόντισαν να αποκτήσουν εγκαίρως, ενώ ήξεραν, ως παρθένες ασκήτριες που ήταν, ότι χρειαζόταν να είναι έτοιμες «την ώραν του τέλους» να υποδεχθούν τον Νυμφίο των. Για τον ίδιο λόγο οι άλλες πέντε φρόνιμες παρθένες δεν δανείζουν από το έλαιό των αυτήν την ύστατη στιγμή, διότι δεν είναι «καιρός εμπορίας αλλ’ επάθλων», καιρός που ο Κύριος ήλθε να επιβραβεύση για τις αποκτημένες αρετές και όχι καιρός αγοράς ελαίου, δηλαδή αποκτήσεως αρετών!

Έτσι και η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι «καιρός ευπρόσδεκτος», η κατάλληλη περίοδος να εργαστούμε για την σωτηρία μας. Τώρα, μάλιστα, που βρισκόμαστε στην τελική ευθεία, ας δράξωμε πάλι την ευκαιρία να αξιοποιήσωμε οποιοδήποτε χάρισμα μας εμπιστεύτηκε ο Κύριος.

Ας μην κρατήσωμε κρυφό, μόνον για τον εαυτό μας, ούτε να θάψωμε το τάλαντο της χάριτος που μας δάνεισε ο Κύριος, αλλά «ας το δανείσωμε με την σειρά μας στους φτωχούς», ώστε να αποκτήσωμε «φίλον τον Κύριον», διότι «ο ελεών πτωχόν δανείζει Θεώ». Εξ άλλου, ο αγαθός Θεός αποδίδει πάντοτε με τόκο και «πολλαπλασίως» ό,τι προσφέρεται με προθυμία και ιλαρότητα.

Εάν θέλωμε, επομένως, να συμμετάσχωμε στην χαρά του Κυρίου μας και να γίνωμε συνδαιτυμόνες στο ουράνιο τραπέζι της Βασιλείας Του, δεν έχομε παρά να ακολουθήσωμε το παράδειγμα των φρονίμων παρθένων, που εργάστηκαν όχι μόνον για την απόκτηση των προσωπικών αλλά και των κοινωνικών αρετών και μάλιστα «δι’ έργων αγαθών». Έτσι, την κατάλληλη στιγμή, έδειξαν το σωστό και έγκυρο πιστοποιητικό, αυτό της ελεημοσύνης και της φιλαδελφίας, που τους άνοιξε διάπλατα τις πύλες του αιωνίου Νυμφώνος, του Οποίου είθε και εμείς να αξιωθούμε «διά το μέγα Του έλεος»!

Πιστοποιητικό εισόδου

The post Πιστοποιητικό εισόδου appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Παγκόσμιος θρήνος. Ο εκκλησιαστικός ποιητής καλεί να συμμετάσχουν στο θρήνο και στο πένθος άγγελοι, άνθρωποι αλλά κι αυτά τα άψυχα δημιουργήματα. Μεταξύ των άλλων αναφέρει και τη γη. «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι την γην κρεμάσας», λέει (αντίφ. ιε’ όρθρ. Μ. Παρ.). Επιτρέψτε μου, μολονότι είστε κουρασμένοι, να πω λίγες λέξεις στο σημείο αυτό· πενθεί η γη.

Αλλά ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΓΗ; Η γη, απαντούν οι αστρονόμοι, είναι ένας πλανήτης, ένα από τα άπειρα ουράνια σώματα που υπάρχουν. Εν συγκρίσει με τα άλλα ουράνια σώματα η γη είναι ένας μικρός κόκκος. Αν για μας η υδρόγειος σφαίρα φαίνεται μεγάλη, εν συγκρίσει όμως με άλλες σφαίρες, που στροβιλίζονται στο άπειρο, είναι πολύ μικρή.

Και όμως η γη έχει κάτι μοναδικό. Είναι ουράνιο σώμα ευλογημένο, καλλωπισμένο, ωραιότατο. Είναι, όπως είπε κάποιος αστρονόμος, «το διαμάντι των αστέρων». Εδώ υπάρχει βλάστηση, χλόη, άνθη, δέντρα, καρποί· εδώ υπάρχουν ψάρια, ζώα, πουλιά· εδώ υπάρχουν όλα τα στοιχεία που είναι αναγκαία για την ύπαρξη της ζωής. Ένα δε από τα σπουδαιότερα στοιχεία είναι το νερό. Εδώ υπάρχουν νερά άφθονα· πηγές, ποταμοί, λίμνες, θάλασσες και ωκεανοί, που καλύπτουν τα τρία τέταρτα της επιφανείας της γης.

«Ο εν ύδασι την γην κρεμάσας», λέει ο ύμνος. Πολλοί αυτό το αμφισβητούσαν, απεδείχθη όμως αληθινό. Οι αστροναύτες που είδαν τη γη από τη σελήνη, απόλαυσαν ένα θαυμάσιο θέαμα. Την είδαν μια πελώρια πολύχρωμη σφαίρα αλλού άσπρη (οι παγετώνες), αλλού πράσινη (τα δάση), αλλού φαιά – σκούρα (η ξηρά), και το περισσότερο γαλάζια (η θάλασσα).

Οι αρχαίοι, που δεν γνώριζαν πολλά πράγματα, νόμιζαν ότι η γη είναι επίπεδη κι ότι τη σηκώνει στους ώμους του ο μυθικός Άτλας. Σήμερα γνωρίζουμε, ότι η γη είναι μια πελώρια σφαίρα που αιωρείται στο άπειρο. Και κάνει δύο κινήσεις· διαγράφει ένα κύκλο γύρω από τον ήλιο και μία στροφή γύρω από τον εαυτό της· η μία κίνηση δημιουργεί το έτος, η άλλη δημιουργεί το ημερονύκτιο. Και τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα· σε ένα δευτερόλεπτο διανύει είκοσι χιλιάδες χιλιόμετρα!

Πώς στέκεται; Δύσκολο ερώτημα. Η επιστήμη απαντά, αλλά δεν εξηγεί· απλώς περιγράφει. Λέει, ότι ισορροπούν δύο τεράστιες δυνάμεις, η παγκόσμια έλξη που την τραβά προς τα μέσα και η φυγόκεντρη δύναμη που την ωθεί προς τα έξω. Όπως εμείς μικρά παιδιά παίζοντας παίρναμε ένα κουβαδάκι, το γεμίζαμε νερό, το δέναμε μ’ ένα σχοινί και το περιστρέφαμε, και το νερό δεν χυνόταν. Έτσι κ’ εδώ· κάποιο αόρατο χέρι στρέφει συνεχώς, επί αιώνες τώρα, τη γη, κι αυτή αιωρείται και κινείται μέσα στο άπειρο.

Σας ερωτώ· είναι δυνατόν η ύλη μόνη της να έχει τέτοιες δυνάμεις; Ποιος έβαλε μέσα στη νεκρή ύλη τέτοιες τεράστιες μυστηριώδεις δυνάμεις; Μία είναι η λογική απάντηση· ο Θεός. «Μέγας ει, Κύριε, και θαυμαστά τα έργα σου, και ουδείς λόγος εξαρκέσει προς ύμνον των θαυμασίων σου» (Μ. αγιασμ., ευχή Σωφρονίου Ιεροσ.). Γι’ αυτό σήμερα ο ποιητής θυμάται τη γη, το έξοχο δημιούργημα, που συμμετέχει και αυτό στο θρήνο για το δημιουργό του.

Εγώ θα ήθελα, αυτούς που δεν πιστεύουν και βλαστημούν τον Εσταυρωμένο, να τους βάλουμε σ’ ένα πύραυλο και να τους πάμε στη σελήνη, όπου επικρατεί νέκρα· ούτε αέρας, ούτε σταγόνα νερού εκεί. Αχάριστε άνθρωπε! πίνεις το νερό, αναπνέεις τον καθαρό αέρα, κ’ ένα ευχαριστώ δε λες· τη μπουκιά έχεις στο στόμα, και το Χριστό βλαστημάς.

Η γη αυτή, που είναι το πεδίο της δράσεως του ανθρώπου, είναι και μάρτυς των έργων του. Αν μπορούσε να μιλήσει, θα εξιστορούσε τα φοβερά εγκλήματα που έγιναν επάνω στον φλοιό της. Δεν υπάρχει γωνιά της γης που δε μολύνθηκε από τον άνθρωπο. Αυτός διέπραξε μεγάλα εγκλήματα. Αλλά το πιο απαίσιο απ’ όλα τα εγκλήματα είναι, ότι ο άνθρωπος σταύρωσε το Δημιουργό του, το Θεό. Αυτή ήταν η ανταπόδοση και ευγνωμοσύνη του! Γι’ αυτό πενθεί η γη· «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι την γην κρεμάσας».

Προσέξατε τι λέει ο ύμνος; «ΣΗΜΕΡΟΝ ΚΡΕΜΑΤΑΙ (Ο ΧΡΙΣΤΟΣ) επί ξύλου». Δε λέει «εκρεμάσθη»· λέει «κρεμάται», σε ενεστώτα. Τι έννοια έχει αυτός ο ενεστώτας; Αφού ο Κύριος εκρεμάσθη σε ορισμένη χρονική στιγμή, εφ’ άπαξ, γιατί λέει «σήμερον κρεμάται»; Διότι συνεχίζεται το μαρτύριο του Χριστού μας. Ξανασταυρώνεται ο Χριστός. Ναι, ξανασταυρώνεται. Όχι πλέον από τους Ιουδαίους, αλλά από τους λεγομένους Χριστιανούς, αυτούς που βαπτίσθηκαν στο όνομα της αγίας Τριάδος, φέρουν ονόματα χριστιανικά και τώρα τις μέρες αυτές πυκνώνουν τα εκκλησιάσματα.

Ο απόστολος Παύλος λέει ότι, όπου θανάσιμο αμάρτημα, όπου έγκλημα και ιδίως φόνος, εκεί «ανασταυρούται» ο Χριστός (βλ. Εβρ. 6:6). Λίγοι φόνοι έγιναν επάνω στη γη; 40 με 50 εκατομμύρια ήταν οι νεκροί μόνο των δύο παγκοσμίων πολέμων. Αλλά και σήμερα με τις εκτρώσεις – τι φρίκη – στην Ελλάδα σφάζονται 400.000 έμβρυα το χρόνο. Παιδιά, άνθρωποι είν’ αυτά, αφού η ζωή αρχίζει από τη στιγμή της συλλήψεως. Η μήτρα της γυναίκας είναι θερμοκήπιο της ζωής, εργαστήριο που φτιάχνει άνθρωπο. Έκτρωση ίσον φόνος, και φόνος ίσον ανασταύρωση του Χριστού. Γι’ αυτό ο Ντοστογιέφσκι λέει· «Όποιος σκοτώνει παιδί, σκοτώνει το Χριστό». Διότι το παιδί είναι αθώο όπως ο Χριστός. Τώρα οι Έλληνες γεννούν δύο μόνο. Τα άλλα έμβρυα τι γίνονται; Δολοφόνοι, δολοφόνοι! Μένετε αμετανόητοι· δεν τρέχετε να ζητήσετε το έλεος του Θεού.

Όπου φόνος, όπου έκτρωση-άμβλωση, όπου κλοπή, κατάχρηση, αδικία, εκμετάλλευση, όπου ψέμα, συκοφαντία και διαβολή, όπου πορνεία, μοιχεία κι ό,τι άλλο έκφυλο, εκεί σταυρώνεται ο Χριστός, «σήμερον κρεμάται επί ξύλου» πάλι. Ο Ηλίας Μηνιάτης λέει· «Σήμερον ο Χριστός κρεμάται επί ξύλου, και ο πόρνος κρεμάται στην αγκάλη της πόρνης!».

Πιστεύεις, Χριστιανέ; έλα μετανοημένος να προσκυνήσεις τον Εσταυρωμένο. Δεν πιστεύεις; μη μολύνεις και τα χείλη σου με φίλημα Ιούδα. Ιδού πώς επαναλαμβάνεται σε μύριες περιπτώσεις το «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου».

Και η γη; Η ΓΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΕΤΑΙ. «Δόξα τη μακροθυμία σου, Κύριε»! Το δαχτυλάκι του να κουνήσει ο Χριστός, θα γίνουμε όλοι σκόνη, θα σβήσουμε. Αμαρτάνεις, άνθρωπε, πάνω στη σφαίρα αυτή, και η γη δε θα διαμαρτυρηθεί; Ασφαλώς διαμαρτύρεται. Το ακούσαμε χθες· «Φρίξον ήλιε, στέναξον η γη» (γ’ απόστ. αν. Μ. Πεμ.). Η μόλυνση του περιβάλλοντος, για την οποία φωνάζει η νέα επιστήμη της οικολογίας, τι είναι; μια διαμαρτυρία. Η γη δεν είναι πλέον όπως βγήκε από τα χέρια του Δημιουργού. Έχει μολυνθεί και διαρκώς μολύνεται. Φωνάζουν όλοι, Άγγλοι, Ιταλοί, Γερμανοί, Ρώσοι· Αμάν, πεθαίνει η γη· ξύπνα, ανθρωπότητα!… Το χορτάρι πικρίζει, οι καρποί αλλοιώνονται. Οι λίμνες, οι θάλασσες ρυπαίνονται (η Μεσόγειος κατάντησε οχετός). Τα ψάρια, κατά την Αποκάλυψη, ψοφούν (βλ. Απ. 8:9), ζώα δηλητηριάζονται. Ο αέρας, το πιο απαραίτητο στοιχείο για τη ζωή, καλύπτεται από νέφη αιθάλης και οι άνθρωποι ασφυκτιούν. Τα πάντα πεθαίνουν. Αυτή είναι η διαμαρτυρία της γης για το έγκλημα της αμαρτίας.

Τι συνιστά η ιατρική όταν μολυνθεί ένας τόπος; Απολύμανση. Και η γη θέλει απολύμανση. Δεν υπάρχει σημείο της που δεν είναι μολυσμένο από αίμα. Όπου να πάτε ακούγεται· «Κάιν Κάιν, πού είναι ο αδελφός σου;» (Γεν. 4:9). Εγώ, που έχω ζήσει τόσα χρόνια και περνώ τους δρόμους και ξέρω ότι σε κάθε χιλιόμετρο στην Ελλάδα κάποιος έχει σκοτωθεί, ανατριχιάζω. Δεν υπάρχει γωνιά που δεν τη βάψαμε με αίμα δεξιοί κι αριστεροί. Αναστενάζει η γη και ζητεί απολύμανση, να μπει σε κλίβανο. Και θα μπει. Ο δε κλίβανος είναι η οργή του Θεού.

Τι θα κάνουμε, αδελφοί; Σταματώ. Πονώ, μου ‘ρχεται να κλάψω. Βρισκόμαστε στο τέλος της ανθρωπότητας. Σημεία πολλά. Μεταξύ των άλλων και αυτό· πεθαίνει η γη! Κλαίνε τα δέντρα, τα πουλιά, τα βράχια…

Εσύ δε θα κλάψεις; Ας κλάψουμε κ’ εμείς, αδελφοί μου. Ας πούμε κ’ εμείς το λόγο του ληστή· «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη βασιλεία σου» (Λουκ. 23:42)· αμήν.

Ομιλία στον Ι. Ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης, 27-4-1989.

«Σήμερον κρεμάται επί ξύλου…»

The post «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου…» appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.