Αυτό το «ουκ ήθελον», το οποίο μας θέτει προ του μεγάλου θέματος της ελευθερίας της θελήσεως, θα μας δώσει την αφορμή να επικεντρωθούμε στον περιληπτικό λόγο του Χριστού «Όστις θέλει οπίσω μου ακολουθείν, απαρνησάσθω εαυτόν» (Μάρκ. 8.34).

Τα πάντα χτίζονται επάνω στο «Όστις θέλει». Χωρίς την ελεύθερη αποδοχή του ανθρώπου ο Ιησούς δεν μπαίνει στη ζωή του σαν αυτοδιόριστος οδηγός που υποχρεώνει τον άλλο να Τον ακολουθήσει εκών άκων.

Τα μέγιστα και υπέροχα και σωτηριώδη Του χαρίσματα τα διοχετεύει ο Λυτρωτής αφού πρώτα μας ζητήσει – πάλι για το δικό μας καλό, όχι για το δικό Του – ένα μικρό αντίδωρο, ένα μικρό αγώνα και θυσίες ανάξιες λόγου συγκριτικά. Αποφαινόταν ανενδοίαστα αββάς του Γεροντικού: «Σας λέω, τέκνα, ότι ο Αβραάμ βλέποντας [εκ των υστέρων] τις [αιώνιες] δωρεές του Θεού τις μεγάλες, έχει να μετανοήσει που δεν αγωνίσθηκε περισσότερο» (Μ. Γεροντικό Πανοράματος Β’ σελ. 384).

«Ει θέλεις τέλειος είναι, ύπαγε πώλησόν σου τα υπάρχοντα και δος πτωχοίς… και δεύρο ακολούθει μοι» (Ματθ. 19.21). Ξανά και ξανά εκείνο το «ει θέλεις». Καλεί απλώς στην Εκκλησία· δεν δεσμεύει. Ακριβώς δε Εκκλησία σημαίνει την κλήση, την έκκληση. Καλεί τον άνθρωπο και σεβόμενος την ελευθερία του τον αφήνει να τοποθετηθεί αβίαστα έναντί Του.

Ένας ζωγράφος απέδωσε κάποτε με τον χρωστήρα το χωρίο της Αποκαλύψεως που παριστά τον γλυκύ Ναζωραίο να κρούει τη θύρα της ψυχής μας και να περιμένει να δει αν θα του ανοίξουμε ή όχι (3.20).

Κάποιος λοιπόν παρατήρησε στον καλλιτέχνη πως είχε ξεχάσει κάτι: Δεν είχε βάλει πόμολο στην πόρτα. Η απάντηση ήταν πως πόμολο υπήρχε μόνο από μέσα, την πόρτα δεν την ανοίγει αυθαίρετα ο Σωτήρας. Η σκηνή και το νόημά της εξαντλείται στον Χριστό να παρακαλεί και όχι να κάνει διάρρηξη.

Το ίδιο φρονούσε και ο Ελιούς που παρενέβη στη συζήτηση του Ιώβ με τους τρεις φίλους του: «Ασεβείς δεν διασώζει, αφού δεν θέλουν να γνωρίσουν τον Κύριο, και αφού νουθετούμενοι, ανήκοοι ήσαν» (36.12).

Η «κατ’ εικόνα Θεού» ελευθερία του ανθρώπου αποτελεί την αιτία που ο δεύτερος βρίσκεται έξω και πάνω από τους περιορισμούς και τα πλαίσια της αιτιοκρατίας που επικρατεί και δεσπόζει στην άψυχη Κτίση: στην Κτίση η ίδια αιτία φέρνει πάντοτε το ίδιο αιτιατό, το ίδιο αποτέλεσμα.

Η ελευθερία της βουλήσεως ή αλλιώς το αυτεξούσιο και αυτοπροαίρετο, οδηγούν στη ζωή ή στον θάνατο. Κατά τη Δογματική ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο «δυνάμει» αθάνατο και κατά το σώμα· όχι πως «δεν μπορούσε να πεθάνει», αλλά «μπορούσε να μην πεθάνει», πράγμα που σημαίνει ότι δεν ήταν αθάνατος, αλλά μπορούσε να γίνει αθάνατος, αν χρησιμοποιούσε το δώρο της ελευθερίας σωστά (Χρ. Ανδρούτσου Δογματική, εν Αθήναις 1907 σελ. 138).

Κατά αντιστοιχία και εμείς προσωπικά όσο περισσότερο κάνουμε παράχρηση της ελευθερίας μας επιλέγοντας τα σαπρά, τόσο περισσότερο πεθαίνουμε πνευματικά. Δηλαδή η ελευθερία της βουλήσεως οδηγεί ή στον Θεό ή στον αντικείμενο και εχθρό Του διάβολο· ή ορθότερα στον Θεό ή μακριά από τον Θεό, οπότε εγγύτερα στον διάβολο.

Συγκεκριμένα οι προσκεκλημένοι της σημερινής παραβολής, απορρίπτοντας την τιμητικότατη βασιλική ευαρέσκεια έχασαν το συμπόσιο. Βρέθηκαν έτσι απομακρυσμένοι και αλλοτριωμένοι από το παλάτι, από την ευτυχία και μακαριότητα της άνω Βασιλείας, επειδή ήσαν κολλημένοι κάτω στη γη, «ο μεν εις τον ίδιον αγρόν, ο δε εις την εμπορίαν αυτού».

Παρόμοια ο άσωτος «απεδήμησεν εις χώραν μακράν». Μετανάστεψε στη λήθη του Θεού, στην αμαρτία. «Αγάπησε κατάρα, και θα του έρθει· και δεν θέλησε ευλογία, και θ’ απομακρυνθεί από αυτόν. Και ντύθηκε κατάρα σαν ρούχο» (Ψαλμ. 108. 17-18). Μετανάστεψε έξω από την πατρική αγάπη και επίβλεψη και φροντίδα, που τη θεωρούσε αγχώδες και βασανιστικό χαλινάρι. Αρνήθηκε στον γονιό και στο φίλτρο του κάθε ανάμειξη στη ζωή του, χάριν τάχα της ελευθερίας του, και κατάντησε στη δουλεία των δαιμόνων με τα τυραννικά επακόλουθά της: «Εκολλήθη ενί των πολιτών της χώρας εκείνης, και έπεμψεν αυτόν εις τους αγρούς αυτού βόσκειν χοίρους». Πόσο εξευτελιστικό για ένα αρχοντόπουλο. Νόμισε ότι μακριά από τον γονιό θα είχε ευδαιμονία, ωστόσο εκ πείρας πείσθηκε στο τέλος ότι η κατάντια της κακοδαιμονίας του ήταν έργο των δαιμόνων…

Επεξηγηματικά, η δουλεία στον πονηρό μετά τη «δουλεία» στον Πανάγαθο κοστίζει διπλά. Όσο πιο υψηλή κορυφή αρετής έχει κανείς κατακτήσει, τόσο πιο μεγάλο θα είναι το γκρέμισμά του αν πέσει.

Ιερομόναχος Ιουστίνος

Η κατ’ εικόνα Θεού ελευθερία του ανθρώπου – Κυριακή ΙΔ’ Ματθαίου

The post Η κατ’ εικόνα Θεού ελευθερία του ανθρώπου – Κυριακή ΙΔ’ Ματθαίου appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Κάποτε ωστόσο ο κύριος του αμπελώνα επανακάμπτει από την αποδημία, έστω και έπειτα από «χρόνους ικανούς».

Όσο και αν νομίζεται απών ο Θεός, είναι παρών, και βλέπει και ακούει και παρακολουθεί. Μακροθυμεί, μακροθυμεί, μα κάποτε δεν παίρνει πια περαιτέρω αναμονή, ώστε ρωτάει «Έως πότε ανέξομαι υμών;» (Μάρκ. 9.19).

Ωστόσο  ο Θεός ευεργετεί και όταν παραμερίζει τη μακροθυμία Του και τιμωρεί χειραγωγώντας προς διόρθωση και σωτηρία. Τελικά μόνο «ασεβείς δεν διασώζει, επειδή δεν θέλουν αυτοί να γνωρίζουν τον Κύριο, και επειδή νουθετούμενοι ανήκοοι ήσαν» (Ιώβ 36.12).

Μακροθυμεί ο Κύριος άλλοτε μεν για μακρύτερο χρόνο, άλλοτε δε για βραχύτερο. Τελικά όμως ενεργεί η δικαιοσύνη Του.

Και μάλιστα – κάτι πολύ σημαντικό – πολλές φορές ενώ φαίνεται πως ενεργεί Αυτός, στην ουσία αποσύρει μόνο την προστασία Του, με κατάληξη ν’ αφήνεται ο δόλιος ο αμαρτωλός έρμαιο στους δαίμονες· και οι δαίμονες φυσικά δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά κακό.

«Αφήνεται» είναι το ρήμα που χρησιμοποίησε και ο Ιησούς σε παραπλήσιο περιστατικό. Είχε μακροθυμήσει ξανά και ξανά, είχε μακροθυμήσει υπομονητικά. Είχε – και είχε εκδηλώσει – ενδιαφέρον και φίλτρο κλώσσας που φροντίζει στοργικά τα πουλάκια της· τι θελκτική και συγκινητική εικόνα!

Λοιπόν εκφράζει πια θλιμμένος το παράπονό Του για την οικτρή ασυνεσία και την περιφρόνηση που έχει αντιμετωπίσει, και προαναγγέλλει ότι αφήνεται στο εξής η υπόθεση: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, η αποκτέννουσα [όπως οι γεωργοί της παραβολής] τους προφήτας και λιθοβολούσα τους απεσταλμένους προς αυτήν! ποσάκις ηθέλησα επισυναγαγείν τα τέκνα σου ον τρόπο επισυνάγει όρνις τα νοσσία εαυτής υπό τας πτέρυγας, και ουκ ηθελήσατε. ιδού αφίεται υμίν ο οίκος υμών έρημος» (Ματθ. 23.37-38).

Ο ίδιος ο παράνομος απεργάζεται και δημιουργεί αυτό που παρουσιάζεται σαν ξέσπασμα και ξεθύμασμα της θείας οργής. Είναι σαφής και ο Ιερεμίας, εκεί που αναφέρει τον αμπελώνα. Ο Ισραήλ θ’ αυτοτιμωρηθεί: «Θα σε παιδέψει η αποστασία σου, και η κακία σου θα σε ελέγξει· και γνώρισε και δες ότι σου είναι πικρό που με εγκατέλειψες”, λέει ο Κύριος ο Θεός σου» (2.19).

Εξίσου σαφής είναι και ο Ησαΐας στη δική του αναφορά για τον αμπελώνα. Τα δεινά θα προέλθουν από την απόσυρση της Χάριτος του Θεού, που θα οφείλεται στην αμετανοησία του αμπελώνα. Αφού είναι ανεπιθύμητος ο Θεός αποτραβιέται (5.5-6).

Η αχαλίνωτη και ξέφρενη πορεία του αμαρτωλού τον βγάζει από το μέτρο και τον περνάει στα αντίθετα επιταχύνοντας την επέλευση των συμφορών του, την επέλευση της θείας μάστιγας.

Καταλήγει συνεπώς ο ανόητος να χτίζει ιδιόχειρα την κόλασή του, να αίρει τη μακροθυμία του Θεού. Ο Θεός είναι άτρεπτος, αναλλοίωτος και «απλούς» κατά τη Δογματική. Οι διαφοροποιήσεις Του – σήμερα μακρόθυμος, αύριο δίκαιος – δεν αποτελούν θέμα διαφοροποιήσεως και διαφθοράς της ουσίας Του. Αποτελούν θέμα των ακτίστων θείων ενεργειών Του, που μας φαίνονται διαφορετικές εκάστοτε, ανάλογα με την όραση που έχουμε εκάστοτε, και η οποία αφ’ ετέρου δεν μας επιτρέπει να βλέπουμε το σύνολο και την πληρότητά τους αλλά ένα μέρος τους. Γι’ αυτό σήμερα βλέπουμε (μόνο) τη μακροθυμία Του, ενώ αύριο (μόνο) τη δικαιοσύνη Του.

Ας στραφούμε όμως και στις περιπτώσεις που ενεργεί ο ίδιος ο Θεός πιο άμεσα, όταν περιμένει η γη να Του αποδώσει σταφύλια, πλην μάταια· «εκφέρουσα δε ακάνθας και τριβόλους, αδόκιμος και κατάρας εγγύς» (Εβρ. 6.8) σαν την άκαρπη συκιά που καταράσθηκε ο Ιησούς και ξεράθηκε (Ματθ. 21.19-20).

Αν αποπειραθούμε να εξιχνιάσουμε τα ανεξιχνίαστα, θ’ αντιληφθούμε πως και όταν φαίνεται ότι η αγάπη του Θεού συστέλλεται και υποχωρεί παραχωρώντας την «πρωτοβουλία» στη δικαιοσύνη Του, και πάλι τότε η δικαιοσύνη Του δεν είναι άμοιρη της αγάπης Του.

Έτσι παύει να μακροθυμεί και κυρώνει ποινή χάριν του ίδιου του παρεκτρεπόμενου, για να μην επιβαρυνθεί και κριματισθεί με νέα πλημμελήματα. Αν δε στον Ουρανό «μοναί πολλαί είσιν» (Ιω. 14.2) – «αστήρ γαρ αστέρος διαφέρει εν δόξη» (Α’ Κορ. 15.41) – αντίστοιχα θα υφίστανται διαβαθμίσεις και στον Άδη.

Παρεμβαίνει άρα ο Θεός ενίοτε για να μην ενοχοποιηθούν οι αμαρτωλοί περισσότερο και γίνουν «άξιοι» χειρότερης μορφής κολασμού στην Κόλαση. Σε μύριες περιπτώσεις η θεία δίκη χτύπησε κακοποιούς λίγο πριν από τη διάπραξη δολοφονιών, οπότε αυτοί μεν γλύτωσαν και δεν επωμίσθηκαν τα φοβερά εγκλήματα, οι δε αθώοι σώθηκαν.

Συναφώς ενίοτε πατάσσεται πια ο εκ συστήματος ταραξίας για να ανακουφισθούν εκείνοι που υποφέρουν. «Ο δε Θεός ου μη ποιήση την εκδίκησιν των εκλεκτών αυτού των βοώντων προς αυτόν ημέρας και νυκτός, και μακροθυμών επ’ αυτοίς; λέγω υμίν ότι ποιήσει την εκδίκησιν αυτών εν τάχει» και μονομιάς, μόλις έρθει ο κατάλληλος καιρός (Λουκ. 18.7-8).

Το ίδιο τιμωρία σκληρή επιφυλάσσεται στον δούλο τον οποίο κατέστησε οικονόμο του, πριν αποδημήσει ο κύριος άλλης παραβολής. «Εάν δε είπη ο κακός δούλος εκείνος εν τη καρδία αυτού, χρονίζει ο κύριός μου ελθείν, και άρξηται τύπτειν τους συνδούλους αυτού, εσθίη δε και πίνη μετά των μεθυόντων, ήξει ο κύριος του δούλου εκείνου εν ημέρα η ου προσδοκά και εν ώρα η ου γινώσκει, και διχοτομήσει αυτόν». Θα τον σχίσει στα δυο! (Ματθ. 24.45-51).

Ας κάνουν συμπερασματικά υπομονή οι αδικούμενοι. Ο Θεός δεν αγνοεί, απλώς μακροθυμεί.

Ιερομόναχος Ιουστίνος

The post Όταν ο Θεός παραμερίζει τη μακροθυμία Του – Κυριακή ΙΓ’ Ματθαίου appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Για έναν τέτοιο μεγαλόκαρδο και συγχωρητικό Βασιλέα κάνει λόγο ο Ματθαίος σε μια από τις παραβολές Του για την βασιλεία των ουρανών, την παραβολή των μυρίων ταλάντων (18:23-35), όπως είναι περισσότερο γνωστή. Είναι τόσο συχνή η αναφορά του Ματθαίου στο θέμα της ουρανίου Βασιλείας, ώστε το Ευαγγέλιό του να ονομάζεται Ευαγγέλιο της Βασιλείας. Από την επί του όρους Ομιλία (κεφ. 5-7) έως και το Ευαγγέλιο της κρίσεως (κεφ. 25) ο Κύριος προτρέπει τους μαθητές Του να επιζητούν πρώτα απ’ όλα την «βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού» (ο.π. 6:33), τονίζοντας, με νόημα, ότι στην Βασιλεία Του εισέρχεται «ου πας ο λέγων Κύριε Κύριε, αλλ’ ο ποιών το θέλημα του πατρός (του) του εν ουρανοίς» (ο.π. 7:21) και ότι η τελική κρίση θα γίνη με βάση την εφαρμογή εμπράκτως του λόγου Του «αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου… και τον πλησίον σου ως σεαυτόν» (ο.π. 22:37-39).

Στην συγκεκριμένη παραβολή «ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών ανθρώπω βασιλεί, ος ηθέλησε συνάραι λόγον μετά των δούλων αυτού» (Ματθ. 18:23). Κάποιος βασιλιάς, λοιπόν, θέλησε να λογαριαστή με τους δούλους του. «Αρξαμένου δε αυτού συναίρειν (= να λογαριάζη) προσηνέχθη αυτώ (= μεταφέρθηκε μπροστά του) εις οφειλέτης μυρίων ταλάντων» (ο.π. 24). Εάν αναλογιστή κανείς ότι ένα τάλαντο ισοδυναμεί με 240 περίπου χρυσές λίρες, τότε αντιλαμβάνεται εύκολα ότι μιλάμε για μια οφειλή ύψους 2,5 περίπου εκατομμυρίων λιρών.

Οι Πατέρες σχολιάζουν χαρακτηριστικά ότι το υπέρογκο αυτό ποσό συμβολίζει το πλήθος των αμαρτιών μας. Αρκεί να σκεφθή κανείς ότι ούτε μία μέρα δεν μπορεί να ζήση ο άνθρωπος πάνω στην γη χωρίς να αμαρτήση, όπως αναφέρει και ο πολύπαθος Ιώβ (14:4). Την αλήθεια της ομολογίας του μπορούν να την εγγυηθούν, καλύτερα απ’ όλους, οι ασκητές της ερήμου, αυτοί που αγωνίστηκαν σκληρά, μέχρι τέλους, για να αντιμετωπίσουν τις πολλαπλές δοκιμασίες και να εξαλείψουν τα ποικίλα πάθη και την «εμπερίστατη» αμαρτία.

Άραγε, ποιος μπορεί να σώση τον άνθρωπο από το δυσβάσταχτο αυτό φορτίο των αμαρτιών; Ποιος έχει την δύναμη να διαγράψη την τεράστια αυτήν οφειλή; Μόνον ένας «έσχισε το χειρόγραφο των αμαρτιών» μας, ο Βασιλιάς Κύριός μας, ο Οποίος, με την σταυρική Του θυσία, μας χάρισε την αιωνία λύτρωση και σωτηρία.

Έτσι και στην παραπάνω περικοπή. Στον χρεώστη δούλο, που εκλιπαρεί τον κύριό του να «μακροθυμήση» για την αποπληρωμή του χρέους του, εκείνος του χαρίζει, τελικά, ολόκληρο το χρέος και την ελευθερία του! Αληθινή αρχοντιά, πραγματικό δείγμα βασιλικής συμπεριφοράς! Πόσοι επίγειοι βασιλείς, αλήθεια, προβαίνουν σε μια τέτοια χαριστική κίνηση;

Οι περισσότεροι, αντιθέτως, εκμεταλλεύονται την ευκαιρία, για να πιέσουν ακόμη περισσότερο τους «δούλους» των και να αυξήσουν τα κέρδη των, όπως έκανε, αρχικά, και ο βασιλιάς της περικοπής, ο οποίος ζήτησε από τον δούλο του «πραθήναι (να πωλήση) και την γυναίκα αυτού και τα τέκνα και πάντα όσα είχε» (Ματθ. 18:26-27). Δεν πρέπει, καθόλου, βεβαίως, να μας παραξενεύη μια τέτοια απαίτηση του κυρίου από τον δούλο του, διότι ήταν απολύτως νομότυπη, σύμφωνα με τον εβραϊκό νόμο και το ρωμαϊκό δίκαιο της εποχής.

Πίσω από τον φιλεύσπλαγχνο βασιλέα της παραβολής οι Πατέρες βλέπουν τον φιλάνθρωπο επουράνιο βασιλέα, τον Οποίον καθημερινά και εμείς παρακαλούμε στην προσευχή μας να μας χαρίση τις οφειλές μας, τις μυριάδες καθημερινές αμαρτίες μας, όπως υποσχόμαστε ότι κάνομε και εμείς, με την σειρά μας, στους αδελφούς μας: «…άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών».

Αυτό κάνομε, όμως, ή μήπως ό,τι έκανε ο δούλος της περικοπής στον σύνδουλό του, «ος όφειλεν αυτώ εκατόν δηνάρια, και κρατήσας αυτόν έπνιγε λέγων· απόδος μοι ει τι οφείλεις» (Ματθ. 18:28). Και ενώ ο σύνδουλός μας μας παρακαλεί να μακροθυμήσωμε, μήπως εμείς τον καταδικάζουμε, όπως ο άσπλαγχνος, πλην όμως ευεργετηθείς από τον κύριό του δούλος, σε φυλάκιση για εκατό δηνάρια;

Αλήθεια, πόσο σκληρόκαρδοι γινόμαστε προς τον χρεώστη αδελφό μας, που τον «πνίγομε» για ένα τόσο ευτελές ποσό; Κυρίως, όμως, πόσο αγνώμονες γινόμαστε προς τον ευεργέτη Κύριό μας! Ενώ Εκείνος διέγραψε οριστικά το χρέος των αναρίθμητων αμαρτιών μας και μας χάρισε δια παντός την ελευθερία μας, εμείς αποδεικνυόμαστε, τελικά, αντάξιοι της απέραντης ευεργεσίας Του!

Υπάρχουν, όμως –ευτυχώς– και ευσυνείδητοι άνθρωποι, οι οποίοι, βλέποντας την συμπεριφορά του αγνώμονος δούλου, «λυπούνται σφόδρα … και ελθόντες διεσάφησαν τω κυρίω εαυτών πάντα τα γενόμενα» (ο.π. 31). Είναι, αλήθεια, πολύ ελπιδοφόρο ότι σε κάθε εποχή, και στην δική μας, κάποιοι, έστω και λίγοι, θορυβούνται με την αδικία και δεν παύουν να την στιγματίζουν, με όποιο κόστος! Μα, θα μου πήτε, δεν γνωρίζει ο Θεός Κύριος την αδικία; Περιμένει από τους ανθρώπους να την καταγγείλουν; Ασφαλώς και την γνωρίζει, ως Παντογνώστης. Απλώς ο Ματθαίος, όπως και οι άλλοι Ευαγγελιστές, τονίζουν κάθε φορά τον ρόλο του ανθρωπίνου παράγοντος, που συνεργεί στο έργο του Θεού.

Αυτό, όμως, που ακόμη περισσότερο τονίζει ο Ματθαίος είναι ότι ο Κύριος είναι αυστηρός αλλά δίκαιος κριτής και ότι η κρίση του, τελικά, είναι «ανέλεος παντί τω μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. 2:13). Γι’ αυτό απευθύνει στον «πονηρό δούλο» το εύλογο ερώτημα: «ουκ έδει και σε ελεήσαι τον σύνδουλόν σου, ως και εγώ σε ελέησα;» (ο.π. 33).

Αληθινά φοβερό το ερώτημα: «Δεν έχομε και εμείς χρέος να ελεούμε τον αδελφό μας, όπως Εκείνος μας ελέησε με το απέραντο έλεός Του;» Εάν δεν το κάνωμε, τότε ψευδόμεθα όταν, στην Κυριακή Προσευχή, του ζητάμε να μας χαρίση τα οφειλήματά μας, να μας δώση, δηλαδή, άφεση αμαρτιών, όπως κάνωμε και εμείς στον αδελφό μας. Να, γιατί στο παραπάνω ερώτημα του Κυρίου μας δεν έχομε, τελικά, τι να απαντήσωμε και σιωπάμε ένοχα και εμείς, όπως ο «πονηρός» δούλος.

Τότε ο Κύριος «οργισθείς παρέδωκεν αυτόν τοις βασανισταίς έως ου αποδώ παν το οφειλόμενον αυτώ» (ο.π. 34). Οι Πατέρες, εκτός από την δικαία οργή του Κυρίου, τονίζουν, στο σημείο αυτό, την παραδειγματική παράδοση του δούλου στους «βασανιστές» και την παραπομπή του στην αιώνια καταδίκη, όπως υπονοείται από την φράση «έως ου αποδώ παν το οφειλόμενον αυτώ» (ο.π.).

Έτσι εξηγείται και το ηθικό δίδαγμα, με το οποίο ολοκληρώνεται η παραπάνω περικοπή: «Ούτω και ο πατήρ μου ο επουράνιος ποιήσει υμίν, εάν μη αφήτε έκαστος τω αδελφώ αυτού από των καρδιών υμών τα παραπτώματα αυτών» (ο.π. 35). Τελικά, δεν μας καταδικάζει ο Κύριος· εκείνο που μας «καταδικάζει» είναι ότι δεν δείχνομε έλεος, με την καρδιά μας, για τα μικρά «παραπτώματα» του αδελφού μας, ότι δεν δείχνομε μακροθυμία αλλά μνησικακούμε και τον πνίγομε με την κακία, την φιλαργυρία και τα πολλά άλλα μας πάθη.

Και όλα αυτά τα κάνομε εμείς οι μικρόψυχοι και αμετανόητοι άνθρωποι, ενώ έχομε λάβει το μοναδικό, το ανεκτίμητο και πολυτιμότατο δώρο της σωτηρίας από τον μεγαλόψυχο Κύριό μας, Εκείνον που σκορπίζει πλουσιοπάροχα το πολύ Του έλεος «επί πονηρούς και αγαθούς … επί δικαίους και αδίκους» (Ματθ. 5:45).

Ύστερα απ’ την μεγίστη αυτήν δωρεά, για την οποία δεν είμαστε καν άξιοι, είναι να αναρωτιέται κανείς, όπως ο Πέτρος, πόσες φορές χρειάζεται να συγχωρήσωμε τον αδελφό μας; Η απάντηση του Κυρίου δεν είναι απάντηση δικαίου ανθρώπου αλλά απείρως ελεήμονος Θεού: «ου λέγω σοι έως επτάκις, αλλ’ έως εβδομηκοντάκις επτά» (ο.π. 18:22).

Ας μεριμνούμε, λοιπόν, και εμείς, ως ταπεινοί δούλοι Κυρίου, να αποδίδωμε στον εν Χριστώ «σύνδουλό» μας αδελφό το χρέος του ελέους μας, μεγαλόψυχα και «εκ μέσης καρδίας», ώστε να επιτύχωμε το μέγα και σωτήριο έλεός Του, νυν και αεί και εις τον άπαντα αιώνα. Γένοιτο!

Σοφία Μπεκρή

Το χρέος του ελέους – Κυριακή ΙΑ’ Ματθαίου

The post Το χρέος του ελέους – Κυριακή ΙΑ’ Ματθαίου appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Ο Χριστός κατά κανόνα διενεργούσε θεραπείες αρρώστων και δαιμονισμένων, ήταν ο υπέροχος και υπέρτατος γιατρός. Στη σημερινή περικοπή (Ματθ. 14.14-22) προβάλλεται και ως υπερφυής τροφοδότης: Όλη μέρα δίδαξε και γιάτρεψε τις ψυχές του πλήθους και «εθεράπευσε τους αρρώστους αυτών», και σαν εσπερινό κλείσιμο έθρεψε και τα σώματά τους.

Έτσι αποζημιώθηκαν με το παραπάνω, που κουράσθηκαν οδοιπορώντας «πεζή από των πόλεων» για να Τον βρουν στην έρημο όπου είχε αποσυρθεί. Ανταμείφθηκε η υπομονή τους να μείνουν για τόσο πολύ στο ύπαιθρο κοντά Του.

Αλλά και πόσο μελίρρυτος θα ήταν ο λόγος Του για να τους καθηλώσει, και πόσο καταπληκτικά και εξαίσια τα θαύματά Του, ώστε να λησμονήσουν και χρόνο και φαγητό!

Είναι λοιπόν εκεί, πέρα από τη λίμνη, τέτοια η ατμόσφαιρα η εξωτερική-αισθητική, και κυρίως η εσωτερική-συναισθηματική, είναι τέτοια η ψυχική φόρτιση, που απορροφήθηκαν όλοι. Ώρες ειδυλλιακές, θεϊκά μαγευτικές. Αποξεχνιούνται και οι ακροατές μα και ο Διδάσκαλος, έτσι που χρειάζεται να παρέμβουν κάποτε αργά οι μαθητές Του, για να Του επιστήσουν την προσοχή στην άτεγκτη πραγματικότητα· βράδυ από τη μια, πείνα από την άλλη: «Η ώρα ήδη παρήλθεν· απόλυσον τους όχλους, ίνα απελθόντες εις τας κώμας αγοράσωσιν εαυτοίς βρώματα».

Οι απόστολοι αποξεχάσθηκαν αλλιώς. Τους διέφυγε το ότι ο Χριστός είναι η «άλλη» πραγματικότητα. Πλην τότε πραγματοποιείται το πρωτοφανές θαύμα: Ευλογεί ασήμαντη ποσότητα τροφίμων, που αρκούν πια να χορτάσουν τον λαό! Το «χορτάσουν» δεν είναι συμβατικό, τρόπος του λέγειν χάριν ευγενείας.

Είναι πραγματικότητα αφού περίσσεψαν και δώδεκα κοφίνια ταξιδιωτικά –θα ήταν κάτι σαν τα δικά μας σακκίδια. Το βάρος τους στους ώμους και στις πλάτες των δώδεκα αποστόλων θα τους έπειθε πως δεν επρόκειτο για όνειρο.

Μαγιά και αρχή του σημερινού μας θέματος θα είναι το εξής σημείο: Ο Χριστός τους προμήθεψε ψωμί και ψάρια, ό,τι το πιο λιτό και απλό, χωρίς δε καθόλου οινοπνευματώδη ποτά. Αν ήθελε, ίσχυε να τους παραθέσει τα πάντα.

Το εξαιρετικά περιορισμένο εδεσματολόγιο του προνοητή και συντηρητή του κόσμου μάς υποβάλλει, αν μη και επιβάλλει, την απλότητα στη δίαιτα. Όχι λαιμαργία, όχι γαστριμαργία. Υποσημειώνουμε ότι οι Πατέρες κάνουν διάκριση των δυο όρων. Υπό τη λαιμαργία εννοούν την απόλαυση που προκαλούν στον λαιμό οι ηδονιστικές τροφές, ενώ υπό τη γαστριμαργία εννοούν την ικανοποίηση της γαστέρας, την υπερπλήρωση του κοιλιακού «ασκού» με ικανή ποσότητα τροφών.

Τι κακά προξενούν τα πολυφροντισμένα ψυχή τε και σώματι φαγητά!

* Η με θρησκευτική ευλάβεια και προσήλωση παρασκευή γεύματος «επιπέδου» αν μη τι άλλο απαιτεί σπατάλη χρόνου. Υποκλέπτει ώρες που θα ήταν δυνατό να διατεθούν σε δραστηριότητες ωφέλιμες και όχι επιζήμιες.

Αν για τέσσερα-πέντε άτομα εξανεμίζοντας ώρες ολόκληρες πάνω από τις χύτρες και τα ταψιά, πώς θ’ απομείνει καιρός για να προσφερθεί στον Κύριο ή στον συνάνθρωπο ή στην ψυχή μας; Πώς θα περισσέψει χρόνος για προσευχή, για μελέτη και για έμπρακτη αγάπη; Τα πολυπληθή λοιπόν προϊόντα μαγειρικής και αρτοποιΐας μεταβάλλονται κατ’ αρχάς σε δολιοφθορείς των δυνατοτήτων αρετοποιΐας.

* Τα «πικάντικα», ορεκτικά και η πολυφαγία, συνοδευόμενα μάλιστα από κατάχρηση οινοπνεύματος –αυτά πάνε μαζί– ζημιώνουν το σώμα. Προκαλούν από απλές οργανικές ανωμαλίες, όπως δυσπεψίες και αϋπνίες, μέχρι ανεπανόρθωτες φθορές στα διάφορα συστήματα σαν το κυκλοφοριακό, το πεπτικό, το νευρικό κλπ. Υπάρχουν δηλαδή άνθρωποι που πεθαίνουν από το πολύ φαΐ πάνω στο φαγοπότι. Είναι αδιανόητο! Και νέοι άνθρωποι!

Εξάλλου, σώμα πολύκιλο, με πολλά κιλά, και πολύκοιλο, με πολλή κοιλιά είναι αναμφίβολα μειονεκτικό, όχι μόνο δυσκίνητο αλλά και δύσκρατο. Δικαιολογείται μόνο σε περιπτώσεις ασθενών. Το πάχος συντελεί σε δυσκινησία, η δυσκινησία σε ακινησία και η ακινησία σε πάχυνση. Το πάχος είναι και πατέρας και παιδί της παχύνσεως. Δηλαδή τρέχα-γύρευε… Τρέχα σε γιατρούς και γύρευε εξετάσεις.

* Πέρα από το σώμα, η ακράτεια του στόματος βλάπτει και την ψυχή. Τη βλάπτει διττά. Υποδουλώνει πρώτα τη θέληση στο πιρούνι και στο ποτήρι. Ο κοιλιόδουλος, αν και ξέρει και διαπιστώνει τις αναταραχές στις φυσικές λειτουργίες, που καταλήγουν σε νόσους, δεν έχει δύναμη βουλήσεως να σταματήσει.

Εκτός ωστόσο από την σκλαβιά της θελήσεως παθαίνει και άλλες πνευματικές καταστροφές, αφού όσα λιπαίνουν, όσα εκκαίουν, και όσα ηδύνουν (πρβλ. Κλίμαξ 14.8) ερεθίζουν και εξάπτουν και τα υπογάστρια μαζί με τη γαστέρα.

* Το πολυτελές τραπέζι είναι και πολυδάπανο φυσικά. Πλην των άλλων μείον και πλην, μειώνει και την ελεημοσύνη. Τα ποσά που θυσιάζονται στον βωμό των σφαγείων και αλλού, υποκλέπτονται από την άσκηση της αγάπης, αρετής που ουδέποτε καταργείται, που «ουδέποτε εκπίπτει» (Α’ Κορ. 13.7). Με την κατάχρηση ακριβών ειδών διατροφής στερούμαστε το χάρισμα της αρωγής φτωχών, οι οποίοι στερούνται και το λιτό ακόμη φαγητό.

* Σοβαρή αμαρτία, σπατάλη επίσης, και ας μη το έχουμε πάρει σοβαρά, είναι το πέταγμα του φαγητού. Θεωρούμε ότι χάνει τη ηδύτητά του όταν δεν είναι μόλις κατεβασμένο από τη φωτιά, όταν είναι χθεσινό.

Οι παλιές νοικοκυρές, που ήσαν αληθινά νοικοκυρές, ρύθμιζαν και κανόνιζαν, ώστε να μη καταλήγει τίποτε στα σκουπίδια. Και η οικογένεια τρεφόταν σωστά, αλλά και διασπάθιση των σπιτικών οικονομικών δεν γινόταν, και ας μην πολυυπήρχαν ακόμη τα μέσα συντηρήσεως, ψύξη-κατάψυξη.

Η σπατάλη όμως αποτελεί σημαντική αμαρτία και αχαριστία προς τον σιτοδότη Θεό. Ας το έχουμε στον νου μας για να μη χρειάζεται να έρχονται κατοχικοί καιροί και ισχνές αγελάδες (πρβλ. Γεν. 41.19-20).

Αμαρτία η σπατάλη, αρετή η οικονομία. Διακηρύχθηκε έμμεσα πλην σαφώς από το πιο έγκυρο στόμα, από το στόμα του Θεανθρώπου, στο σημερινό γεγονός. Προσθέτει δηλαδή ο ευαγγελιστής Ιωάννης στη δική του έκθεση του θαύματος, ότι τα δώδεκα κοφίνια των πλεονασμάτων συγκεντρώθηκαν έπειτα από εντολή του Κυρίου «ίνα μη τι απόληται» (6.12). Τέσσερις μικρές λέξεις με μεγάλο νόημα. Να μην απολεσθεί τίποτε απολύτως! Εκείνος που έδωσε εκατοντάδες κοφίνια έλαβε πρόνοια για ελάχιστα περισσεύματα που φαίνονταν άχρηστα πια.

Ιερομόναχος Ιουστίνος

Οι πέντε άρτοι και τα δυο ψάρια – Κυριακή Η’ Ματθαίου

The post Οι πέντε άρτοι και τα δυο ψάρια – Κυριακή Η’ Ματθαίου appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.