Η δαιμονική κατοχή όμως δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τον δαιμονισμένο. Ο κάθε άνθρωπος είναι υπό την κατοχή αυτή. Όλοι μας, στον βαθμό που υποκείμεθα στα πάθη και υποσκελιζόμαστε από την αμαρτία, είμαστε σε κατάσταση κατοχής και δουλείας από τον διάβολο. Λέει ο απόστολος Πέτρος: «Ω γαρ τις ήττηται, τούτω και δεδούλωται» (Β’ Πέτρ. 2:19). Αν νικηθούμε από κάποιο πάθος, έχουμε ήδη υποδουλωθεί σ’ αυτό. Η τέλεση της αμαρτίας γεννά την κακή έξη μέσα μας, την υποδούλωση στον διάβολο, που υποκινεί έτσι αοράτως τα πάθη μας.

Όλος ο αγώνας του Χριστιανού είναι να διώξει από μέσα του τον παλαιό άνθρωπο, «ίνα καταργηθή το σώμα της αμαρτίας, του μηκέτι δουλεύειν ημάς τη αμαρτία» (Ρωμ. 6:6). Οι πολλές ήττες μας από την αμαρτία σημαίνουν ότι ο διάβολος έχει πετύχει σε κάποιο βαθμό κατοχή μέσα μας. «Πας ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας», υπογραμμίζει εμφαντικά ο Χριστός (Ιω. 8:34). Δούλοι είστε σε όποιον υπακούετε, λέει ο απόστολος Παύλος. Είτε στην αμαρτία, που θα σας οδηγήσει στον πνευματικό θάνατο, είτε στον Χριστό διά της υπακοής σας σ’ αυτόν, που θα σας εξασφαλίσει τη δικαίωση. Άλλοτε ήσασταν δούλοι της αμαρτίας. Όταν ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, γίνατε δούλοι στη δικαιοσύνη, στην αρετή. Και όπως κάποτε προσφέρατε τα μέλη σας «δούλα τη ακαθαρσία και τη ανομία», για να διαπράττετε την ανομία, έτσι τώρα «παραστήσατε τα μέλη υμών δούλα τη δικαιοσύνη», για να προοδεύετε στην αγιότητα.

Αυτή όμως είναι η πραγματική ελευθερία. Τώρα που ελευθερωθήκατε από την αμαρτία και γίνατε δούλοι του Θεού, έχετε ως καρπό την αγιότητα και τελικά την αιώνια ζωή. Διότι τα οψώνια, ο μισθός και η ανταμοιβή της αμαρτίας είναι ο θάνατος, «το δε χάρισμα του Θεού ζωή αιώνιος εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών» (Ρωμ. 6:16-23).

Ο άγιος Μακάριος καθόταν κάποτε σ’ ένα σταυροδρόμι και βλέπει τον σατανά φορτωμένο πολλά μικρά σκεύη, να πηγαίνει στο μοναστήρι για να πειράξει τους μοναχούς. «Έχω, του λέει, πολλά φαγητά να προσφέρω στον καθένα και σίγουρα κάτι απ’ όλα θα του αρέσει». Στην επιστροφή του, ερωτώμενος από τον Μακάριο, λέει: «Όλοι οι αδελφοί είναι άγριοι απέναντί μου, εκτός από έναν, ονόματι Θεόπεμπτο. Όταν με βλέπει αυτός, στρέφεται σαν ανέμη, κάνει όλα τα θελήματά μου, με υπακούει». Ο Μακάριος πήγε και βρήκε τον αδελφό Θεόπεμπτο και με μεγάλη διάκριση και σοφία τον δίδαξε να αγωνίζεται σωστά. Όταν ξαναπέρασε ο διάβολος για το μοναστήρι και επέστρεψε, τον ρώτησε ο Μακάριος: «Πώς πάνε οι αδελφοί;» «Πολύ άσχημα, λέει ο διάβολος. Όλοι τους είναι άγριοι μαζί μου. Και το χειρότερο, εκείνος που ήταν φίλος μου και με υπάκουε, δεν ξέρω από ποιον διαστράφηκε και έγινε αγριότερος από όλους» (από το Γεροντικό).

Ο διάβολος με τα πάθη μας κυριαρχεί πάνω μας. Και όμως, αν το θελήσουμε, «αμαρτία ημών ου κυριεύσει» (Ρωμ. 6:14).

Αντιύλη. Ι. Ναός Αγ. Βασιλείου, Πρέβεζα

π. Δημήτριος Μπόκος

Η κατοχή – Κυριακή ΣΤ’ Λουκά

The post Η κατοχή – Κυριακή ΣΤ’ Λουκά appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

«Ο σπόρος εστίν ο λόγος του Θεού», είπε ο Κύριος εξηγώντας την παραβολή του σπορέως. Παρομοιάζει δηλαδή τον λόγο του Θεού με σπόρο. Γιατί άραγε; Για να παραστήσει την δύναμη του θείου λόγου. Μικρός και ασήμαντος φαίνεται ο κόκκος του σίτου· ένα ελάχιστο πραγματάκι, που το πατεί περήφανα ο άνθρωπος. Και όμως! Πόση δύναμη κρύβεται μέσα στον ελάχιστο αυτό κόκκο! Αρκεί να θαφτεί μέσα στη γη και να βρει τις κατάλληλες συνθήκες, για να ξεπεταχθεί από αυτόν βλαστάρι γεμάτο ζωή· βλαστάρι που θα είναι μετά από λίγους μήνες μεστωμένο στάχυ και θα έχει επάνω του τριάντα, εξήντα, ίσως και εκατό κόκκους σίτου!

Εκπληττόμαστε και θαυμάζουμε όταν σκεφτόμαστε την τεράστια δύναμη του μικρού αυτού κόκκου. Ε λοιπόν, δύναμη πολύ μεγαλύτερη και εκπληκτικότερη κρύβει ο λόγος του Θεού. Λόγια απλά και αδύνατα φαίνονται εκ πρώτης όψεως τα θεία λόγια· λόγια που μπορεί ο άνθρωπος να τα περιφρονήσει, όπως περιφρονεί τον κόκκο του σίτου· και όμως είναι λόγια παντοδύναμα.

Ο λόγος του Θεού είναι πρώτα-πρώτα η φωτιά που θερμαίνει και αναζωογονεί τις ψυχές. Ψυχές νεκρές, ψυχές που είχαν περιπέσει στην απιστία και δεν έδειχναν κανένα ενδιαφέρον για τη θρησκεία, επέστρεψαν στην πίστη έπειτα από ένα κήρυγμα που άκουσαν ή έπειτα από την ανάγνωση ενός καλού βιβλίου. Άνθρωποι που είχαν το όνομα μόνο του Χριστιανού, χωρίς να λαμβάνουν μέρος στη ζωή της Εκκλησίας, άλλαξαν εντελώς ζωή με την ακρόαση ή τη μελέτη του θείου λόγου. Και βλέπουμε ανθρώπους, που δεν ήξεραν πριν τι θα πει ζωή χριστιανική, να εκκλησιάζονται, να εξομολογούνται, να κοινωνούν το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου.

Πώς έγινε η μεταβολή αυτή; Ο λόγος του Θεού θέρμανε τις παγωμένες ψυχές τους· έδωσε νέα πνοή και τις ζωογόνησε. Και πραγματοποιείται έτσι ο λόγος του προφήτη Δαβίδ: «Ο νόμος του Κυρίου άμωμος, επιστρέφων ψυχάς» (Ψαλμ. 18:8). Τα λόγια του Κυρίου είναι άμωμα, τέλεια δηλαδή, και επιστρέφουν τις ψυχές από την απιστία στην πίστη, από την αδιαφορία και την ψυχρότητα στη θερμή και ζωντανή χριστιανική ζωή.

Ακόμη καλύτερα όμως φαίνεται η δύναμη του λόγου του Θεού στη μεταβολή ανθρώπων, που όχι απλώς έδειξαν αδιαφορία για την πίστη, αλλά και έκαναν με όλες τις δυνάμεις τους τα έργα της αμαρτίας· βουτήχθηκαν ολόκληροι στην αισχρότητα και τη διαφθορά· έγιναν δούλοι της αμαρτίας με το να διαπράττουν την αμαρτία. Πόσο βαριά και φρικτή είναι η σκλαβιά της αμαρτίας! Κι αυτήν όμως τη νικά ο λόγος του Θεού· ανασύρει τον άνθρωπο από τη λάσπη και τον βούρκο και τον υψώνει στην αγνότητα και την αγιότητα. Έχει τη δύναμη να μεταμορφώνει τον θυμώδη άνθρωπο, τον βάρβαρο, τον κακοποιό σε ήμερο, ευγενή, αγαθοποιό, σε παιδί του Θεού· ελευθερώνει πραγματικά από την αμαρτία. Και αυτό εννοούσε ο Κύριος όταν έλεγε: «γνώσεσθε την αλήθειαν, και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς» (Ιω. 8:32). Η αλήθεια, ο λόγος δηλαδή του Θεού, έχει τη δύναμη να ελευθερώνει τον άνθρωπο από το κράτος της αμαρτίας και να τον κάνει ελεύθερο πολίτη της βασιλείας του Θεού.

Έχει ακόμη ο λόγος του Θεού δύναμη φωτιστική. «Η εντολή Κυρίου τηλαυγής, φωτίζουσα οφθαλμούς», λέγει ο Δαβίδ (Ψαλμ. 18:9). Τα λόγια του Κυρίου είναι φωτεινά, αστραφτερά, και ανοίγουν τα μάτια· όχι τα μάτια του σώματος, αλλά τα μάτια της ψυχής, ώστε ο άνθρωπος να μαθαίνει και να εννοεί πράγματα που μόνος του ποτέ δεν θα τα μάθαινε, όσο κι αν προόδευε διανοητικά. Ποια είναι η καταγωγή μας και ο προορισμός μας· τι είναι ο Θεός και ποιες είναι οι σχέσεις του με τον άνθρωπο· ποια είναι η αξία του ανθρώπου και πώς πρέπει αυτός να ζει στον κόσμο· ποια θα είναι η κατάστασή του μετά τον θάνατό του· να μερικά ζητήματα που μόνο ο λόγος του Θεού μας τα διδάσκει και μας βοηθεί να τα κατανοήσουμε πλήρως.

Είναι λοιπόν ο λόγος του Θεού, σύμφωνα με μία άλλη ψαλμική έκφραση, «λύχνος τοις ποσί μου… και φως ταις τρίβοις μου» (Ψαλμ. 118:105)· λυχνάρι που με φωτίζει, ώστε τα πόδια μου να βαδίζουν σταθερά και να μη σκοντάφτουν, και φως λαμπρό που φωτίζει τον δρόμο μου, ώστε να βλέπω πού βαδίζω και ποιος είναι ο δρόμος που οδηγεί στη ζωή.

Δύναμη τεράστια λοιπόν εγκλείει ο λόγος του Θεού. Δύναμη που θερμαίνει, ελευθερώνει, φωτίζει. Αλλά τότε, θα ρωτήσουν πολλοί, γιατί τα αποτελέσματα του θείου λόγου δεν τα βλέπουμε σε όλους, όσοι τον ακούνε; Τόσα κηρύγματα που ακούγονται, τόσες θρησκευτικές ομιλίες που γίνονται, τόσα θρησκευτικά βιβλία και περιοδικά, θα έπρεπε να είχαν μεταβάλει την όψη του κόσμου, να είχαν κάνει παράδεισο τη γη. Γιατί δεν συμβαίνει αυτό;

Αν δεν καρποφορεί παντού και πάντοτε, αγαπητοί, ο λόγος του Θεού, το σφάλμα δεν βρίσκεται στον ίδιο· βρίσκεται στο χωράφι, στο οποίο σπέρνεται. Γιατί κι εδώ υπάρχει πλήρης αναλογία μεταξύ σπόρου και λόγου. Δεν αρκεί να σπαρεί ο σπόρος για να βλαστήσει· πρέπει να βρει και έδαφος κατάλληλο. Έδαφος πατημένο, έδαφος πετρώδες, έδαφος με αγκάθια δεν συντελεί στη βλάστηση και την καρποφορία. Και ο λόγος του Θεού πρέπει να βρει κατάλληλο πνευματικό έδαφος, που να έχει όλες τις απαραίτητες για τη βλάστηση προϋποθέσεις. Ποιες είναι αυτές, θα δούμε αμέσως με συντομία.

Απαιτείται εν πρώτοις προθυμία και ενδιαφέρον για την ακρόαση και τη μελέτη του λόγου του Θεού. Το ενδιαφέρον που είχαν οι ακροατές του Κυρίου, οι οποίοι έτρεχαν από πόλη σε πόλη για να τον ακούσουν. Το ενδιαφέρον ακόμη που είχαν και οι μαθητές του Κυρίου, οι οποίοι όχι μόνο άκουγαν με προσοχή τη διδασκαλία του, αλλά και τον ρωτούσαν για να λύσουν κάθε απορία και κάθε σκοτεινό σημείο. Έτσι κι εμείς πρέπει να δείχνουμε ενδιαφέρον για τον λόγο του Θεού. Να φλέγεται η καρδιά μας για να ακούσουμε ένα κήρυγμα ή να μελετήσουμε ένα καλό βιβλίο· να λαχταρούμε για μία πνευματική συζήτηση· να εμβαθύνουμε και να ζητούμε να λύσουμε τις απορίες που τυχόν προκύπτουν από την ακρόαση και τη μελέτη. Χωρίς αυτή την ευλογημένη προθυμία θα μοιάζουμε με τον δρόμο, με την πατημένη γη, στην οποία ο σπόρος δεν πρόκειται να καρποφορήσει.

Αλλά δεν αρκεί η προθυμία. Χρειάζεται και πίστη. Πρέπει να πιστεύουμε ότι αυτά που ακούμε δεν είναι λόγια ανθρώπου, αλλά λόγια του Θεού, και επομένως πρέπει να πάρουμε απόφαση σταθερή να τα εφαρμόσουμε σε όλη μας τη ζωή. Να πιστεύουμε ακόμη ότι όλες τις δυσκολίες που θα παρουσιασθούν στην εφαρμογή του θείου λόγου θα τις νικήσει η βοήθεια και η δύναμη του Θεού. Χωρίς τη βαθιά αυτή πίστη ο πρώτος ενθουσιασμός και το ενδιαφέρον γρήγορα θα εξατμισθούν, όταν μάλιστα παρουσιασθούν δύσκολες περιστάσεις, πειρασμοί, διωγμοί και θλίψεις για την πίστη. Θα μοιάζουμε τότε με την πετρώδη γη, στην οποία το σιτάρι φυτρώνει εύκολα, αλλά και ξεραίνεται εύκολα· θα ανήκουμε στην κατηγορία των ανθρώπων εκείνων «οι προς καιρόν πιστεύουσι και εν καιρώ πειρασμού αφίστανται». Η πίστη είναι εκείνη που θα βοηθήσει, ώστε ο θείος λόγος να ρίξει ρίζα βαθιά στην ψυχή μας και να γίνει δένδρο ακλόνητο.

Αλλά και η καλύτερη γη χρειάζεται καλλιέργεια για να καρποφορήσει ο σπόρος. Έτσι και η ψυχή έχει ανάγκη καλλιεργείας. Πρέπει να απαλλαγεί από όλα εκείνα τα αγκάθια και τα ζιζάνια που συμπνίγουν τον σπόρο και δεν τον αφήνουν να καρποφορήσει. Και ποια είναι αυτά; Είναι πρώτα, όπως μας λέγει ο Κύριος, οι μέριμνες· η αγωνία και η στενοχώρια για το τι θα φάμε, τι θα πιούμε, πώς θα ντυθούμε. Είναι έπειτα ο πλούτος· ο αγώνας για την αύξηση της περιουσίας με την μάταιη ελπίδα ότι ο πλούτος θα είναι στήριγμα στη ζωή μας. Είναι τέλος οι ηδονές, δηλαδή οι απολαύσεις, τα γλέντια, οι διασκεδάσεις, οι επιδείξεις, η φιλαρέσκεια, η κοσμική ζωή. Να ποια είναι τα αγκάθια που πρέπει να ξεριζωθούν για να παραδοθεί η ψυχή ολόκληρη και ελεύθερη στον λόγο του Θεού.

Όταν ο Κύριος τελείωσε την παραβολή του σπορέως, φώναξε σε όλους τους ακροατές του: «Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω». Μας έδωσε ο Θεός αυτιά για να ακούμε· μας έδωσε και πνευματικά αυτιά, δηλαδή τον νου, για να καταλαβαίνουμε αυτά που ακούμε. Ας χρησιμοποιήσουμε τα θεία αυτά δώρα πρωτίστως για να ακούμε και να καταλαβαίνουμε τον λόγο του Θεού. Και ας τον ακούμε με προθυμία, με πίστη, με ψυχή καλλιεργημένη και απαλλαγμένη από κάθε είδους αγκάθια. Τότε θα είμαστε γη αγαθή. Τότε και ο λόγος του Θεού που σπείρεται στις ψυχές μας, δεν θα μένει άκαρπος, αλλά θα φέρει «καρπόν εκατονταπλασίονα».

Άγιος Νικόλαος Λαρίσης, 14/10/1956

Από το βιβλίο: Πρωτοπρεσβ. Κωνσταντίνου Παπαγιάννη (†), ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΩΝ. Εκδόσεις «Το Περιβόλι της Παναγίας», Θεσσαλονίκη 2026, σελ. 277.

«Ο σπόρος εστίν ο λόγος του Θεού» – Κυριακή Δ’ Λουκά

The post «Ο σπόρος εστίν ο λόγος του Θεού» – Κυριακή Δ’ Λουκά appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Αδιανόητες στον μέχρι τότε κόσμο οι αρετές που ζήτησε ο Μέγας Διδάσκαλος στη συγκεκριμένη ομιλία Του. Δεν θα ήμασταν εξωπραγματικοί αν λέγαμε ότι για τον μέχρι τότε κόσμο όσα πρόβαλε ο Κύριος δεν ήσαν καν αρετές-ιδανικά που όφειλε κανείς να κατακτήσει. Ήσαν δυστυχίες, ακούσιες βέβαια, στις οποίες άρμοζαν μόνο θρήνοι· να κλαίει κανείς τη μοίρα του. Όχι ευκταίες υψηλές καταστάσεις, αλλά απευκταίοι βυθοί κακών και συμφορών. «Μακάριοι οι δεδιωγμένοι(!) ένεκεν δικαιοσύνης» (Ματθ. 5.10). «Μακάριοι οι κλαίοντες(!)» (Λουκ. 6.21) κ.ά.

Και αντίθετα «Ουαί υμίν τοις πλουσίοις(!)… ουαί υμίν οι γελώντες(!)… ουαί όταν καλώς υμάς είπωσι πάντες οι άνθρωποι(!)» (Λουκ. 6.24-26) κ.ά.

Σπάνια στα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης υπέφωσκε η γνώση της μεταθανάτιας ζωής και ανταποδόσεως. Τότε ανέτελλε – επί Ιησού έλαμψε.

Θεωρούσαν πριν πως το άπαν ήταν ο εδώ βίος, οπότε η ευμάρεια, η δόξα, η υγεία, η μεγάλη και ευτυχισμένη οικογένεια και τα όμοια αποτελούσαν δείγμα ευλογίας από τον Πανάγαθο. Η αντίληψη αυτή έδινε τροφή στο πρόβλημα της «θεοδικίας», το οποίο ταλαιπωρούσε τους δικαίους. Γιατί δηλαδή να υποφέρει συχνά ο ευσεβής και να πεθαίνει κακήν κακώς; Το καυτό ζήτημα δεσπόζει στο βιβλίο του πολύαθλου Ιώβ, όπου δίνεται και η λύση του.

Λοιπόν η επί του Όρους ομιλία ανέτρεψε την πυραμίδα των αξιών και εισήγαγε έναν απροσδόκητο τύπο ανθρώπου, που έχει στόχο τον Ουρανό. Κατά συνέπεια σκέφτεται και φέρεται όχι απλώς διαφορετικά, αλλά αντίθετα από τον τύπο του σαρκικού ανθρώπου, που η σάρκα του, η «παχύτης» του, τον καθηλώνει στο χώμα.

Η παρουσίαση εκ μέρους του Σωτήρα των καινοφανών αξιών –καινούργιων, και με περιεχόμενο αιώνιας αξίας– θα παραξένεψε το παχυλό ιδεολογικό καθεστώς των συγχρόνων Του· σαν να έβλεπαν μια πυραμίδα αντεστραμμένη να ισορροπεί στηριζόμενη στην κορυφή της!

Εμείς θα σταθούμε στους δυο τελευταίους στίχους της περικοπής: «Αγαθοποιείτε… και έσεσθε υιοί υψίστου, ότι αυτός χρηστός εστιν επί τους αχαρίστους και πονηρούς. Γίνεσθε ουν οικτίρμονες, καθώς και ο πατήρ υμών οικτίρμων εστί», κάθε άλλο παρά σαν τους ψευδοθεούς του παγανισμού, τους σκληρούς, τους εκδικητικούς και εγωιστές. Τα χάνει κανείς ή μάλλον συγκλονίζεται από αγανάκτηση όταν διαβάζει στη Μυθολογία για το Δωδεκάθεο. Πώς ήταν δυνατό οι άνθρωποι να είχαν δημιουργήσει τέτοιους θεούς, με τόσο θανάσιμο μίσος αναμεταξύ τους, αντιζηλίες, πολέμους, πονηρίες, απάτες, ανηθικότητες! Θεός φιλαδελφίας και αγαθοσύνης δεν προβλεπόταν και δεν είχε χώρο μέσα στο αμέτρητο πάνθεο της ειδωλολατρίας. Τα φιλανθρωπικά ιδρύματα δεν είχαν τόπο ούτε στη φαντασία των αρχαίων. Είναι και τούτα αγαθά εισαγόμενα από τη χώρα του Ουρανού, άνθη κάρπιμα της διδασκαλίας του Θεανθρώπου.

«Αγαθοποιείτε… ότι αυτός [ο Θεός] χρηστός εστιν… οικτίρμων εστί». Αγαθός, χρηστός, οικτίρμων. Τρία περίπου συνώνυμα, στα οποία θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και τα εύσπλαχνος και καλοσυνάτος.

Πρόκειται για κράμα αρετών, που αφορά τόσο στο άτομο καθ’ εαυτό, όσο και στις σχέσεις του με τον περίγυρο. Δηλαδή αγαπάει τους άλλους, αλλά και αν υποτεθεί πως δεν υπάρχουν άλλοι, πράγμα απίθανο, η αρετή του δεν χάνεται· την έχει και την απολαμβάνει ο ίδιος.

Η χρηστότητα συναπαρτίζεται από αρκετές επιμέρους εκφάνσεις της αγάπης, που κάνουν τον άνθρωπο αυτό που λέμε «χαριτωμένο», είτε αυτός είναι πατριάρχης είτε ο πιο απλός πιστός. Οι θυγατρικές αρετές της αγάπης είναι σαν χρώματα αιθέρια, που ο συνδυασμός τους καλλιτεχνεί πίνακα ζωγραφικό εξαίσιο και θεϊκό· απεικονίζει Ουρανό!

Θα περιορισθούμε να εξετάσουμε ιδίως τη διάθεση του καλοσυνάτου, ακροθιγώς δε την εξωτερίκευσή της, τις αγαθοεργίες του. Η διάθεσή του λοιπόν· μα έχει όλες αυτές τις αρετές που η «χημική ένωσή» τους παράγει το ευγενές μέταλλο της ψυχής και πολυτιμότατο. Διαθέτει τις ψυχικές αρετές που είναι ανώτερες των σωματικών, της νηστείας, της αγρυπνίας, της σκληραγωγίας κλπ.

Είναι μακρόθυμος και όχι ασυγκράτητος, πράος και όχι οργίλος, ακενόδοξος και όχι επιδεικτικός, μεταδοτικός και όχι συμφεροντολόγος, ταπεινόφρων και όχι οιηματίας, συμπονετικός στη λύπη του πλησίον και όχι ανάλγητος· χαρούμενος στην ευδοκίμησή του και όχι φθονερός, ειλικρινής και ανοιχτός, όχι καχύποπτος και πονηρός.

Καλύπτει και δεν πομπεύει, εύχεται και προσεύχεται για τον αδελφό, υπομένει, σηκώνει, ελπίζει. Τον δέχεται απλά και πηγαία, δεν του δείχνει σαν αγριόγατος τα νύχια, δεν τον βλέπει σαν κρυφό εχθρό και ραδιούργο, ούτε φυσικά δολοπλοκεί ο ίδιος εναντίον εκείνου. Είναι χαρίης στους τρόπους και «ευσχήμων», όχι αγροίκος και άξεστος. Είναι ιλαρός. Πρέπει δε να υπάρχει διαφορά μεταξύ του ιλαρός και του χαρωπός. Η ιλαρότητα θα είναι πιο εκλεπτυσμένη μορφή χαράς, ένα κλίμα ευφροσύνης, μα ήρεμης, βαθιάς ευγενούς ευφροσύνης. Απέχει πολύ από τις πληθωρικές εξωτερικεύσεις, από θορυβώδη γέλια και άτσαλες χειρονομίες και ορμητικές εκδηλώσεις, και απειθάρχητες ρηχότητες και αμετροέπειες, που ανέβηκαν με βιασύνη στα χείλη ξεφεύγοντας άκριτα από το έρκος των οδόντων. Η εσωτερική ειρήνη και γαλήνη και μειλιχιότητα του τύπου –και προτύπου μας– ξεχειλίζει, ξεχύνεται, διαχέεται και στην όψη του. Η ανάλαφρη ένδον ευφορία του θάλλει στο πρόσωπό του. Το όλο παρουσιαστικό και βεβαιότατα ο ψυχικός του πλούτος ξεκουράζει και παραδειγματίζει.

Με ένα λόγο είναι η παρηγοριά και η ενθάρρυνση του κόσμου. Δεν γίνεται αλλιώς, αφού όπου περνά η αγάπη ανθίζει η γη ουράνια!

Τέτοια διαμάντια είναι οι «εκλεκτοί του Θεού άγιοι και ηγαπημένοι», ντυμένοι «σπλάγχνα οικτιρμού, χρηστότητα» (Κολ. 3.12). «Χαίρειν μετά χαιρόντων και κλαίειν μετά κλαιόντων» συμβούλευε ο Παύλος (Ρωμ. 12.15).

Ο καλοκάγαθος είναι συμπαθητικός, φιλάδελφος και συγκαταβατικός προς όλους, και προς τους εχθρούς ακόμη (Λουκ. 6.27) –να η «σπεσιαλιτέ» του Χριστιανισμού!– συγχωρητικός και υποχωρητικός, όχι ισχυρογνώμων και δύσκολος στη συνεργασία με τον άλλο, προσηνής, ειρηνοποιός.

Έχει καρδιά χρυσή, μαλακή, μεγάλη, πλατιά, «χύμα καρδιάς» (Γ’ Βασ. 5.9), «καρδιά περιβόλι». Είναι η αγαθή γη της παραβολής του σπορέως (Λουκ. 8.8), είναι ο στρογγυλός, για να εκφρασθούμε με τη μοναχική ορολογία· βότσαλο λείο. Μοιάζει με βελούδο. Η γλυκύτητά του τον καθιστά αγαπητό και ποθεινό.

Δεν συμβαίνει το ίδιο με τον κακεντρεχή. Αυτός είναι πέτρωμα με αιχμηρές και οξείς απολήξεις, που όπως και να το πιάσεις θα σε κεντήσει. Είναι αγκάθι· όπου και να το ακουμπήσεις θα τρυπηθείς.

Λέμε ότι η ευγένεια στην επικοινωνία, η λεπτότητα, η προσήνεια και η ευπροσηγορία είναι βασικός εξοπλισμός της αγάπης. «Τα χείλη του στάζουν πλήρη σμύρνα» (Άσμα 5.13). Αλλά τούτο βέβαια δεν υπονοεί ότι όταν το καλέσει η ανάγκη δεν θα φανεί αυστηρός. Γνωρίζει πώς επιβάλλεται να φέρεται και να μιλάει κατά περίπτωση.

Ενίοτε λοιπόν ο λόγος του είναι στυπτικός σαν αλάτι – και αυτή την ιδιότητα έχει το αλάτι. Πλην όμως και τότε ο καλόγνωμος, ο άνθρωπος με «καλό λογισμό» κινείται από αγαθή προαίρεση, όχι με οργή έχοντας χάσει τον έλεγχο των πράξεών του. Ενεργεί όχι εκδικούμενος τυχόν, μα για να βοηθήσει τον παρεκτρεπόμενο.

«Η αγαθή ψυχή ευεργετεί τον πλησίον· και όταν αντιμετωπίζει την αγνωμοσύνη του, μακροθυμεί· και όταν πάσχει από αυτόν, υπομένει», διαπιστώνει ο φιλοκαλικός Θαλάσσιος (Περί αγάπης… Γ’ εκατοντάς, 43).

Ο εγκωμιαζόμενός μας τύπος ανθρώπου διακρίνεται για την ευθύτητά του – μόνο διακρίνεται; λάμπει! Δεν είναι «σκολιός», κατά τον χαρακτηρισμό που χρησιμοποιούν συχνά τα ιερά κείμενα (π.χ. Δευτ. 32.5), και που σημαίνει στρεβλός, πιο λαϊκά «στριμμένος» – επί τη ευκαιρία βλέπουμε ότι μεταχειριζόμαστε πολλούς όρους και παροιμίες της Γραφής.

Ακόμη στολίζεται με παιδική αθωότητα και ακακία, και ας είναι πανέξυπνος! Έχει αποτινάξει από πάνω του την πονηρία και την κρυψίνοια και την υστεροβουλία, την υποκρισία της αγάπης. Διαθέτει «απλό» ψυχικό οφθαλμό, με συνέπεια να είναι η ύπαρξή του πέρα για πέρα φωτεινή (Ματθ. 6.22).

Ευεργετεί και εξυπηρετεί καθαρά, κάθε άλλο παρά για να εφελκύσει την εκτίμηση του ισχυρότερού του, ούτε για να λύσει την έχθρα εκείνου «δωροδοκώντας» τον, ας πούμε, με διάφορες επιφάσεις καλοσύνης. Όμοια δεν προσφέρει εκδουλεύσεις μόνο και μόνο για να του ανταποδοθούν από τους ευεργετημένους, όταν τυχόν θα βρεθεί να έχει κάποτε την ανάγκη τους. Αγαπάει παράλληλα «δικούς» και ξένους.

Μας κατέστησε προσεκτικούς πάνω σε τούτα ο Κύριος: «Ει αγαπάτε τους αγαπώντας υμάς, ποία υμίν χάρις εστί; και γαρ οι αμαρτωλοί τους αγαπώντας αυτούς αγαπώσι. και εάν αγαθοποιήτε τους αγαθοποιούντας υμάς, ποία υμίν χάρις εστί; και γαρ οι αμαρτωλοί το αυτό ποιούσι. και εάν δανείζητε παρ’ ων ελπίζετε απολαβείν, ποία υμίν χάρις εστί; και γαρ αμαρτωλοί αμαρτωλοίς δανείζουσιν ίνα απολάβωσι τα ίσα» (Λουκ. 6.32-34).

Μερικοί βαυκαλίζονται και αποναρκώνουν τη συνείδησή τους λέγοντας και πιστεύοντας πως είναι εντάξει· αγαπούν την οικογένειά τους και τους φίλους τους. Μα στους εχθρούς σε θέλω, λέει ο Χριστός. Και τα ζώα και οι τελώνες «και οι αμαρτωλοί τους αγαπώντας αυτούς αγαπώσι».

Σκέψου τώρα αν κάποιος δεν αγαπάει τους οικείους του και αυτούς που τον αγαπούν! Κατρακυλάει πιο κάτω και από το επίπεδο των ζώων…

Η χρηστότητα μάλιστα δεν εξαντλείται μόνο στους ανθρώπους. Έχει προεκτάσεις και σε αυτήν ακόμη την άψυχη φύση, που «συστενάζει και συνωδίνει» (Ρωμ. 8.22). Λ.χ. «ο δίκαιος λυπάται [και] τα κτήνη του» (Παρ. 12.10). Η αγαθοσύνη του μάλιστα δεν διαβαίνει αποκλειστικά στα δικά του ζώα, μα και στα ζώα εκείνου ο οποίος τον εχθρεύεται.

Έτσι δεν προστάζει ο λόγος του Θεού; «Εάν συναντήσεις το βόδι του εχθρού σου ή το υποζύγιό του να περιπλανώνται, θα του τα δώσεις γυρίζοντάς τα πίσω. Εάν δε ιδείς το υποζύγιο του εχθρού σου να έχει πέσει κάτω λόγω του φορτίου του, δεν θα το αντιπαρέλθεις, αλλά θα το σηκώσεις μαζί με εκείνον» (Έξ. 23.4-5).

Ιερομόναχος Ιουστίνος

Αγαθοσύνη – Κυριακή Β’ Λουκά

The post Αγαθοσύνη – Κυριακή Β’ Λουκά appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Ας επικεντρωθούμε, όμως, στην περικοπή που διαβάζεται στην Εκκλησία μας την Α’ Κυριακή του Λουκά και ας επιχειρήσωμε να αποκαλύψωμε το κοινωνικό της περιεχόμενο (5:1-11). Ο Κύριος κηρύττει στην γνωστή λίμνη Γεννησαρέτ και τα πλήθη συνωστίζονται, στην κυριολεξία έχουν πέσει πάνω Του «του ακούειν τον λόγον του Θεού». Μόλις λοιπόν αντικρύζη «δύο πλοία εστώτα παρά την λίμνην» και τους αλιείς των να έχουν βγη έξω και να πλένουν τα δίκτυά των, ο Κύριος δεν χάνει την ευκαιρία. Μπαίνει στο ένα από αυτά, στου Σίμωνος, και του ζητάει ευγενικά  («ηρώτησεν αυτόν») να απομακρυνθή λίγο από την στεριά, ώστε ο Ίδιος να μπορή να κηρύξη μέσα από το πλοίο τα πλήθη.

Έτσι, πετυχαίνει ο αγαθός Θεός και τα δύο να οικονομήση, και τα πλήθη να τον βλέπουν και να τον ακούνε καλύτερα, και τους αλιείς που τον φιλοξένησαν στο πλοίο των να προσεγγίση περισσότερο. Αξίζει, πάντως, να παρατηρήσωμε, στο σημείο αυτό, κατ’ αρχάς, την ευγενική παράκληση του Κυρίου, όπως ερμηνεύουν οι Πατέρες το «ηρώτησεν αυτόν», προς τον Πέτρο, συγκεκριμένα, και να τονίσωμε ότι ο Κύριος πάντοτε μας απευθύνει την πρόσκλησή Του προσωπικά, έτσι ώστε και οι συνέπειες της ανταποκρίσεως, θετικές είτε αρνητικές, να βαρύνουν τον καθ’ ένα μας προσωπικά και αποκλειστικά. Από την άλλη, διαφαίνεται, επίσης, και η καταδεκτικότητα του Πέτρου και των συναδέλφων και συνεργατών του αλιέων προς τον άγνωστο ακόμη Κύριό των, τον Οποίον αναβιβάζουν πρόθυμα στο πλοίο των.

Και ο Κύριος, όμως, με την σειρά του, επιβραβεύει σύντομα την άμεση αυτήν ανταπόκριση των ευγενικών ξενιστών στην πρόσκλησή Του. Μετά από το πέρας της διδασκαλίας Του προς το πλήθος, καλεί τον Πέτρο –γιατί, άραγε, πάλι αυτόν;– να οδηγήση το πλοίο του και πάλι στο βάθος και να ρίξη τα δίκτυα «εις άγραν». Περίεργη προτροπή! Δεν ξέρει ο Κύριος ότι η κοινότητα αυτή των αλιέων όλη την νύκτα εκοπίασαν και «ουδέν έλαβον»; Και τώρα, μόλις έπλυναν τα δίκτυά των, να τα ξαναρρίξουν;

«Επανάγαγε εις το βάθος και χαλάσατε τα δίκτυα υμών εις άγραν». Λέτε να μην ξέρη ο Κύριος σε ποιον («επανάγαγε») και σε ποιους («χαλάσατε») απευθύνεται; Αφού είναι Παντογνώστης, ασφαλώς και γνωρίζει. Δοκιμάζει, όμως, την δική των ετοιμότητα: Εάν δεν ήσαν πρόθυμοι να κάνουν και το δεύτερο, μετά από την δεκτικότητά των, βήμα, δηλαδή να τον υπακούσουν κιόλας, τότε πώς θα ήταν άξιοι να γίνουν οι μελλοντικοί Του μαθητές και μάλιστα ο στενός Του κύκλος;

Ο Σίμων, βεβαίως, και οι άλλοι, απ’ ό,τι φαίνεται, σπεύδουν να υπακούσουν, ξεπερνώντας τις λογικές των αμφιβολίες: «(αν και δεν νομίζω ότι θα πετύχω, -ουμε κάτι καλύτερο από πριν), (εν τούτοις) επί δε τω ρήματί σου, χαλάσω το δίκτυον». Αξιοθαύμαστη, πράγματι, η ρήση του Πέτρου! Αυτός παίρνει την απόφαση, οι άλλοι ακολουθούν. Και, ω του θαύματος! «τούτο ποιήσαντες συνέκλεισαν πλήθος ιχθύων πολύ» (ο.π. 6).

Αυτός είναι ο Χριστός μας: «τα αδύνατα παρ’ ανθρώποις» Εκείνος τα κάνει δυνατά, αρκεί και μεις να συγκατατεθούμε στην θέλησή Του. Αρκεί να κάνωμε και εμείς τα βήματα που έκαναν οι μαθητές Του: αρχικά, να τον δεχθούμε στο πλοίο της ζωής μας και να ακούσωμε πρόθυμα τον λόγο Του. Στην συνέχεια, να υπακούσωμε στην προτροπή Του «να επανέλθωμε στο βάθος», να ξαναβουτήξωμε πιο βαθιά, και τότε θα εντυπωσιαστούμε τόσο από το αποτέλεσμα, από την μεγάλη ψαριά, όσο και ο Πέτρος και οι συν αυτώ («θάμβος περιέσχεν αυτούς…», ο.π. 9), ώστε να θελήσωμε να κάνωμε και το τρίτο και κρισιμώτερο για την σωτηρία μας βήμα, να αφήσωμε και εμείς «άπαντα» και να Τον ακολουθήσωμε.

Ο Κύριος, βεβαίως, γνωρίζει τους δισταγμούς και τις αγκυλώσεις μας, γι’ αυτό μας ενθαρρύνει, όπως τον Πέτρο: «μη φοβού· από του νυν ανθρώπους έση  ζωγρών.» (ο.π. 11). Ο Πέτρος αφέθηκε στην χάρη του Κυρίου και έγινε, πράγματι, αλιεύς λογικών ιχθύων, προς δόξα Θεού και για την δική του σωτηρία. Το ίδιο και οι πρώην συναλιείς και «κοινωνοί» του, και μετέπειτα κοινωνοί της χάριτός Του, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης.

Εάν πάρωμε και εμείς την μεγάλη απόφαση, όπως οι μαθητές του Κυρίου, τότε, με την βοήθειά Του πάντοτε και με την δύναμη της θείας χάριτος, όχι μόνον θα απαγκιστρωνώμαστε σταδιακά από τις δικές μας ανασφάλειες και αμαρτωλές δεσμεύσεις, αλλά θα λάβωμε την ευλογία να αλιεύωμε και ψυχές για τον Κύριο, προς δόξαν Θεού και για την δική μας και την δική των σωτηρία.

Δεν μένει, λοιπόν, παρά να ανταποκριθούμε με προθυμία και πλήρη εμπιστοσύνη στο κάλεσμά Του, καλώντας Τον και εμείς με την σειρά μας, όπως ο Απόστολος Παύλος, στο αποστολικό ανάγνωσμα της ημέρας (Α’ Κορ. 16:13-24), «έρχου, Κύριε». Έλα, Κύριε, ανέβα στο πλοίο της ζωής μας και κυβέρνησέ το εσύ και οδήγησέ το σε ασφαλή οδό σωτηρίας, στον λιμένα της αιωνίου Σου Βασιλείας. Αμήν! Γένοιτο!

Σοφία Μπεκρή

Να συμπλεύσωμε με τον Κύριο!

The post Να συμπλεύσωμε με τον Κύριο! appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.