Αν το παιδί καταλάβει ότι ο γονεύς όντως το αγαπάει ειλικρινά, έτσι με την καρδιά του, για τον Θεό το αγαπάει και όχι για τον εαυτό του, θα αναπτυχθεί σωστά.

Άμα έχει αγάπη κανείς, ακόμη και όταν βλέπει τα μη σωστά, δεν επηρεάζεται, δεν παθαίνει τίποτε. Απλώς τα βλέπει, τα παρακολουθεί, αλλά δεν τον ερεθίζουν. Δεν πάει να τα κατατροπώσει, να τα κατακεραυνώσει. Τα αφήνει όπως είναι, γιατί δεν είναι αυτός που θα τα διορθώσει· ο Θεός είναι ο μεγάλος διορθωτής.

Οι γονείς να μην κόψουν ποτέ τη γέφυρα στη σχέση τους με τα παιδιά. Θα προσευχηθούν, θα συμβουλεύσουν έστω από μακριά, αλλά τη γέφυρα ποτέ να μην την κόψουν, για να έχει το κουράγιο το παιδί, όταν θα συνέλθει, να επιστρέψει στο σπίτι, να ζητήσει βοήθεια.

«Θεέ μου, πώς έπρεπε να είμαι εγώ τώρα και πώς αισθάνομαι και πώς λειτουργώ μέσα εδώ;» να πει μια σύζυγος, ένας σύζυγος. Και μόνο αυτό να πει, είναι μια ταπείνωση, ένας πόνος που περνάει από την ψυχή. Και ο πόνος είναι αυτός που την τορνεύει περισσότερο από κάθε άλλο μέσο, τη μαλακώνει, την εξανθρωπίζει και τη φέρνει πιο κοντά στον γάμο με τον Νυμφίο Χριστό.

Αν η γυναίκα κρατούσε τη φυσιολογική της θέση και δεν πήγαινε να βγει από τη φυσική, την υγιή και θεϊκή κατάσταση που είχε από την κατασκευή της, θα κρατιόνταν οι οικογένειες, θα κρατιόνταν οι κοινωνίες.

Σ’ αυτό το σημείο είμαστε όλες υπεύθυνες, όλες έχουμε ευθύνη, και δεν μας μένει τίποτε πέρα από την ταπείνωση. Και αυτό μπορεί να γίνει και τώρα ακόμη· δεν είναι αργά. Αν ο άνθρωπος πραγματικά μετανοήσει και ταπεινωθεί πολύ, ο Θεός κάνει θαύματα· μπορεί να ανατρέψει τα πάντα. Όπως ανατράπηκαν προς το κακό μέχρι στιγμής, μπορεί ο Θεός να τα ανατρέψει και να τα προωθήσει και να τα δρομολογήσει προς το καλό.

Όταν οι γονείς ρίχνουν την ευθύνη στον εαυτό τους για τον δρόμο που πήραν τα παιδιά τους, αρχίζουν μετά και παίρνουν άλλη τροπή τα πράγματα. Κατ’ αρχήν, αρχίζουν και διορθώνουν οι ίδιοι τη ζωή τους, διότι τέλειος δεν είναι κανείς. Και υπάρχει μεγάλη ελπίδα και τα παιδιά να αλλάξουν στάση βλέποντάς το αυτό.

Από το βιβλίο: Γερόντισσας Φιλοθέης, Η υπέρβαση του εαυτού μας στην καθημερινή πραγματικότητα. Πανόραμα Θεσσαλονίκης 2022, σελ. 98 (αποσπάσματα).

Γάμος – Οικογένεια – Γονείς και παιδιά

The post Γάμος – Οικογένεια – Γονείς και παιδιά appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Πολλοί, δυστυχώς, στον εγωισμό τους δεν θέλουν να το ομολογήσουν και λένε· αυτή φταίει, αυτός φταίει, η πεθερά φταίει, ο γαμβρός, ο κουνιάδος. Τίποτα από αυτά. Εγώ φταίω, εσύ φταις, εμείς φταίμε, γιατί δεν ρωτήσαμε τον Χριστό. Μπορώ να κάνω, Κύριε, με τη γυναίκα αυτή; Μπορώ, να κάνω με τον άνδρα αυτό; Είναι πράγματι η Εύα μου αυτή; Είναι η πλευρά μου; Είναι πράγματι ο Αδάμ ο δικός μου αυτός; Είμαι η πλευρά του, θα έχουμε αρμολογία; Αυτά παθαίνουμε εμείς. Και βλέπουμε έρωτες, σχέσεις και σχίζουμε τους αιθέρες για να φτάσουμε και να ζήσουμε παράνομα. Και όταν φτάσουμε στον γάμο, σε λίγους μήνες χωρίζει, ακούμε, το ανδρόγυνο. Αυτοί που γνωρίζονται 5-10 χρόνια στην παρανομία, χωρίζει, λέει, το ανδρόγυνο, διότι δεν συμφωνούν στον χαρακτήρα. Ώστε 5-10 χρόνια, που κάνατε τόσα πράγματα, που γκρεμίσατε κάθε ιερό και όσιο, συμφωνούσατε τότε, τώρα δεν συμφωνείτε;

Αυτός είναι ο σατανάς, στην παρανομία να ζεις, δεν σου μπαίνει στη μέση, αλλά τώρα όμως σείει τα πάντα. Βάζει ο άνθρωπος μόνος του το χέρι του και δημιουργεί τον σταυρό του. Και είναι μεγάλο πράγμα αυτό, να αποτύχει ο άνθρωπος στον γάμο. Ο Θεός έφτιαξε έναν άνδρα και μια γυναίκα. Μην κοιτάτε εμείς που τους πολλαπλασιάσαμε και παίρνουμε και δεύτερη και τρίτη, και τώρα ζητάμε να σπάσει αυτός ο δεσμός… Ο Θεός έφτιαξε μία Εύα και έναν Αδάμ. Είτε το θέλουμε είτε όχι, όπως ξέρουμε, κάποια μέρα θα φύγουμε από εδώ και ο Χριστός δεν θα μας κρίνει πώς νομοθέτησε ο κόσμος και πούθε φυσούν οι άνεμοι, αλλά πώς νομοθέτησε Εκείνος. Είμαστε δημιουργήματά Του και έπρεπε να συμβουλευόμαστε τον νόμο Του και να Τον ρωτούσαμε.

Υπάρχουν στην Παλαιά Διαθήκη δύο περιπτώσεις που υπενθυμίζουν στον άνθρωπο επάνω στον γάμο του, εάν θέλει να επιτύχει. Μη βλέπεις, ποιος είναι ψηλός και ποια περπατάει ωραία. Λέει μια λαϊκή παροιμία· «με το μπόι μου βρήκα, με τη γνώμη μου δεν βρήκα». Αυτό είναι σπουδαίο γνωμικό, βγαλμένο από την πείρα. Εάν ρωτούσαμε τον Χριστό, θα είχαμε λιγότερους σταυρούς μέσα στα ανδρόγυνα και λιγότερες θλίψεις. Ποιος είναι εκείνος ή εκείνη, που φτάνει και στη γνώμη μου; Να κατέβει λίγο πιο κάτω και να ανέβει αυτός λίγο πιο πάνω, διότι χρειάζεται να γίνεται αυτός ο συνδυασμός.

Στο όρος Σινά ο Θεός κατέβηκε και ο Μωυσής ανέβηκε 2.300 μέτρα και εκεί έζησαν ενώπιον ενωπίω για 40 ημέρες και μας έφερε τον λόγο του Θεού. Ανέβηκε ο Μωυσής όσο μπορούσε και συγκατέβηκε ο Θεός και έγινε εκεί η συνάντηση. Αυτό ακριβώς πρέπει και στο ανδρόγυνο να γίνεται. Χρειάζονται αμοιβαίες υποχωρήσεις, διότι ο σατανάς δημιουργεί καταστάσεις. Αν, όμως, θελήσει να κοντύνει και ο άλλος λίγο να σηκωθεί, με τη χάρη του Θεού θα έχουν την ίδια γνώμη. Αυτά όμως επιτυγχάνονται με την εφαρμογή των αρχών του Ευαγγελίου. Αλλά όταν ο γάμος έρχεται από εγωισμό, από σάρκα, από συμφέρον και ούτω καθεξής, τότε δεν έχει αυτή την ευλογία της ομονοίας.

Και υπάρχουν μέσα στα ανδρόγυνα σταυροί. Ο Χριστός όμως τους μεν τους κατεβάζει από αγάπη, τους δε τους ανεβάζει με την χάρη Του. Είδατε στη βυζαντινή εικόνα τους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο, πώς κρατάνε μαζί την Εκκλησία; Ο ένας είναι στο ένα μέρος και ο άλλος στο άλλο. Εσύ, Πέτρε, κρατάς εξίσου την Εκκλησία με τον Παύλο; Ναι, γιατί ο Παύλος κατέβηκε και ο Πέτρος ανέβηκε, και αυτός ο οδοστρωτήρας του Χριστού τους έκανε να έχουν αυτή την αρμονία. Έτσι το σπίτι θα το κρατήσουν και οι δύο μαζί. Ο ένας να λέει, δώσε μου τη χάρη Σου, Κύριε, να σταθώ σωστά στον άξιο άνδρα αυτό. Και ο άλλος θα πρέπει να ταπεινώνεται μπροστά στη θυσία της γυναίκας. Είναι μυστήριο μέγα, όπως λέει ο Παύλος, γι’ αυτό και τελευταία προσπαθούν, να το ξεθεμελιώσουν, να σταματήσει πλέον να λέγεται Μυστήριο και να έχει αξία, αλλά να είναι μια συνάφεια όπως των ζώων και χωρίς άλλη υποχρέωση.

Αν, αγαπητοί, θα ήθελε ο άνθρωπος να εφαρμόσει αυτά που του είπε ο Θεός, τα πράγματα θα ήσαν πολύ διαφορετικά. Αναφέρεται στις Παροιμίες το εξής σχετικό με τον γάμο· «οίκον και ύπαρξιν μερίζουσιν πατέρες παισί, παρά δε τω Κυρίω αρμόζεται γυνή ανδρί».

Τα σπίτια, λέει, τα χωράφια και τα αμπέλια τα κληρονομείς φυσιολογικά από τους γονείς σου, τη γυναίκα όμως, λέει, θα σου τη δώσει ο Θεός. Γιατί Αυτός ξέρει… Αλλά διότι εμείς μόνοι μας βάζουμε να βρούμε την Εύα μας ή τον Αδάμ μας, δεν έχουμε αυτή την αρμονία και δημιουργούμε αυτές τις καταστάσεις που υπάρχουν σήμερα μέσα στα ανδρόγυνα και θλιβόμαστε. Άλλοι από εμάς τους ίδιους φέρουμε αυτό τον σταυρό της διαλύσεως της οικογενείας, άλλοι από το περιβάλλον μας, τα παιδιά μας, τους προσφιλείς μας. Είναι, λοιπόν, μία τάξη ανθρώπων σταυροφορεμένων μέσα σε αυτή την περίπτωση.

Από το περιοδικό «Όσιος Φιλόθεος της Πάρου» 20, έκδ. Ορθόδοξος Κυψέλη, σελ. 162 (απόσπασμα).

Ο σταυρός στο ανδρόγυνο

The post Ο σταυρός στο ανδρόγυνο appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Πρέπει όμως να γνωρίζουμε και τούτο: το παιδί μέσα στην οικογένεια δεν βοηθιέται απλώς από τον πατέρα του και τη μητέρα. Μερικοί ειδικοί λένε ότι καμιά φορά παίρνει περισσότερα από τα αδελφάκια του. Όταν δηλαδή οι γονείς δημιουργούν καλή ατμόσφαιρα για τα παιδιά τους μέσα στο σπίτι, τότε τα παιγνίδια, οι συζητήσεις, η όλη συμβίωση που έχουν τα αδελφάκια, όλα αυτά τα βοηθούν να αναπτύσσονται κατά τον καλύτερο τρόπο. Διότι μεταξύ του παιδιού και των γονέων, μεταξύ των μικρών και των μεγάλων, δεν μπορεί να γίνει τόσο εποικοδομητικός διάλογος, όπως μπορεί να γίνει μεταξύ των παιδιών.

Ακόμη και όταν τυχόν το ένα παιδί σηκώνει χέρι εναντίον του άλλου, και μπορεί να κτυπηθούν, να κλάψουν, να μαλώσουν, ή και όταν το ένα αρπάζει το παιγνίδι του αδελφού του, και το άλλο μπορεί να χυμήξει επάνω του, ακόμη και τότε, εφόσον οι γονείς – και ιδιαίτερα η μητέρα, που είναι πάντοτε στο σπίτι – ξέρουν να φερθούν απέναντι στα παιδιά με τρόπο κατάλληλο και ανάλογο,

Θα μπορούσαμε εδώ να φέρουμε το εξής παράδειγμα: Σε ένα ποτάμι, όταν έχει πολύ νερό – τον χειμώνα κυρίως, όταν βρέχει πολύ – το νερό με τη δύναμη, με τη φόρα που έχει, παρασύρει τις πέτρες, και, καθώς κατρακυλούν, η μια πέτρα κτυπάει την άλλη, και έτσι τελικά γίνονται λείες, παίρνουν δηλαδή ένα καλό εξωτερικό σχήμα. Μάλιστα στη θάλασσα μερικές φορές βρίσκει κανείς πέτρες φαγωμένες κατά τέτοιον τρόπο, που τις χαίρεται.

Μέσα λοιπόν στην οικογένεια που έχει τη χάρη και τον φωτισμό του Θεού, όπου οι γονείς ξέρουν να παίζουν καλά τον ρόλο τους και δημιουργούν μια ατμόσφαιρα, που θα μπορούσε κανείς να την ονομάσει ατμόσφαιρα της κατ’ οίκον Εκκλησίας, μέσα εκεί λοιπόν, αν υποθέσουμε ότι κάτι γίνει ανάμεσα στα αδελφάκια ή καμιά φορά μεταξύ των παιδιών και των γονέων, εφόσον γίνεται, επαναλαμβάνω, σε κατάλληλη ατμόσφαιρα, τελικά βγαίνει σε καλό. Όπως στο παράδειγμα που αναφέραμε, η μια πέτρα δεν φθάνει στο σημείο να σπάσει, να σχίσει την άλλη ή να της δημιουργήσει ρωγμές, αλλά απλώς φθάνουν στο σημείο η μια πέτρα να τορνεύσει, να στρογγυλέψει την άλλη.

Μέσα λοιπόν στο σπίτι, το να έχει απαίτηση το ένα αδελφάκι να μην τα παίρνει όλα το άλλο αδελφάκι, βέβαια από μια πλευρά προκαλεί στενοχώρια. Βλέπει, π.χ., ότι, ενώ θα έπαιρνε δύο γλυκά, παίρνει μόνο το ένα, γιατί το άλλο το παίρνει το αδελφάκι του. Ή, μπορεί να μην είναι δύο τα γλυκά και να είναι μόνο ένα, και να χρειασθεί να το μοιράσουν στη μέση το γλυκό. Εκ πρώτης όψεως κάπως στενοχωριέται το παιδί ή στενοχωρούνται και τα δύο.

Τελικά όμως εάν, επαναλαμβάνω, επικρατεί κατάλληλη ατμόσφαιρα, και οι γονείς ξέρουν να συμπεριφέρονται κατά τον κατάλληλο τρόπο, από αυτή τη στενοχώρια, που είναι ένα κτύπημα εξωτερικό, τα παιδιά, όπως οι πέτρες στο ποτάμι, παίρνουν μέσα στο σπίτι τη φόρμα που πρέπει να πάρουν. Μαθαίνουν να είναι ταπεινά, να σκέπτονται τον άλλο, μαθαίνουν να υποχωρούν, μαθαίνουν να στερούνται κάτι, μαθαίνουν να θυσιάζονται. Όλη όμως η βάση είναι η ατμόσφαιρα που επικρατεί μέσα στο σπίτι· και γι’ αυτό πάρα πολύ πρέπει να προσέξουν οι γονείς αυτό το σημείο, που είναι και το σημαντικότερο.

2-11-1969

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, Γονείς και παιδιά, τ. Α’, Πανόραμα Θεσσαλονίκης, 2004, σελ. 76.

Η συμβολή της συμβιώσεως των αδελφών στην ανάπτυξή τους

The post Η συμβολή της συμβιώσεως των αδελφών στην ανάπτυξή τους` appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Μια νευρωτική μητέρα, αν επιτρέπεται να πούμε έτσι, λίγο πολύ θα δώσει ανάλογες καταβολές στο παιδί της, και επομένως θα υπάρχει μια ανάλογη προδιάθεση μέσα στο παιδί από τη ρίζα του. Αλλά δεν ξέρουμε πόσο δίνει, από τη στιγμή που το παιδί αρχίζει να υπάρχει μέσα της και καθ’ όλη τη διάρκεια της κυοφορίας, και πόσο μετά τη γέννησή του, την ώρα που του μιλάει, την ώρα που το μαλώνει, οπότε αναγκάζεται το παιδί να ζει μέσα σε μια ατμόσφαιρα που δημιουργεί αυτή η νευρωτική μητέρα. Έτσι, καθώς μεγαλώνει το παιδί και γίνεται πέντε, έξι, δέκα χρόνων, μοιάζει τη μητέρα του· έχει αρχίσει δηλαδή να έχει νευρωτικές, τρόπον τινά, εκδηλώσεις, κομπλεξικές εκδηλώσεις. Και διερωτόμαστε: Είναι έτσι το παιδί, επειδή γεννήθηκε από μια τέτοια μητέρα, ή είναι έτσι, επειδή το μεγάλωσε μια τέτοια μητέρα;

Αυτό, είπαμε, είναι πολύ μπερδεμένο· δεν μπορούμε να το ξεκαθαρίσουμε και να δούμε πόσο το παιδί πήρε από δω και πόσο πήρε από κει. Πάντως, μπορούμε να πούμε δύο πράγματα με πολλή σιγουριά.

Πρώτον, ότι οπωσδήποτε κάτι παίρνει το παιδί από την ώρα που αρχίζει να υπάρχει. Κάτι παίρνει ως κληρονομικότητα. Πόσο; Δεν ξέρουμε.

Και δεύτερον, ότι τις πιο πολλές φορές είναι πολύ λιγότερη η κληρονομικότητα, από όσο εμείς νομίζουμε. Τα πιο πολλά το παιδί τα παίρνει μετά τη γέννηση, από την πρώτη ώρα που η μητέρα του χαμογελά νευρωτικά – μιλάμε για νευρωτική μητέρα – και στη συνέχεια, για έναν ολόκληρο χρόνο. Όχι γιατί η μητέρα θέλει να κάνει το κακό· όχι. Άθελά της, εν αγνοία της γίνεται έτσι. Πάντως, το παιδί παίρνει. Και αυτά τα πρώτα βιώματα, οι πρώτες επιδράσεις και οι πρώτοι επηρεασμοί, που δέχεται από τη μητέρα του, αφήνουν μια τέτοια σφραγίδα μέσα στην ύπαρξή του, που φαίνονται ότι είναι κληρονομικά, ενώ δεν είναι.

Έχει μεγάλη σημασία αυτό: φαίνονται ότι είναι κληρονομικά. Και μάλιστα, όταν θελήσει να τα ξεριζώσει κανείς αργότερα, ξεριζώνονται τόσο δύσκολα, σαν να είναι κληρονομικά. Ωστόσο, έχει μεγάλη σημασία ότι δεν είναι κληρονομικά, αλλά είναι επίκτητα, διότι, όταν έστω κάποτε η μητέρα καταλάβει τι της συμβαίνει και μπορέσει η ίδια να γλιτώσει, να ελευθερωθεί από τη νευρωτική της κατάσταση, και εν συνεχεία προσπαθήσει να επιδράσει ανάλογα στο παιδί, τότε θα το επηρεάσει κατά έναν καινούργιο θετικό τρόπο.

Εδώ πρέπει ακόμη μία φορά να τονίσω αυτά τα δύο πράγματα, που πάντοτε συνυπάρχουν μέσα στον κάθε άνθρωπο, και σ’ εμάς ακόμη που είμαστε μεγάλοι, αλλά και στους γέροντες: την κληρονομικότητα αφ’ ενός, αυτό δηλαδή που πήραμε ως καταβολή, από τότε που ήλθαμε στην ύπαρξη, και αφ’ ετέρου εκείνο που αφήνει επάνω μας το περιβάλλον, τη σφραγίδα που βάζει το περιβάλλον επάνω μας.

Αν μάλιστα αυτά τα πράγματα τα δούμε εν Χριστώ, θα πούμε ότι όχι απλώς με την επίδραση των χριστιανικών γνώσεων που προσφέρει το περιβάλλον, αλλά κυρίως με την επίδραση της χάριτος του Θεού μέσα στην Εκκλησία σχηματίζεται ο Χριστός, μορφώνεται ο Χριστός, μορφώνεται ο νέος άνθρωπος μέσα στο παιδί, το οποίο έχει την οποιαδήποτε κληρονομικότητα.

Επομένως, οι γονείς, καθώς θα βρεθούν μπροστά στο άλφα ή βήτα παιδί τους με την άλφα ή βήτα κληρονομικότητα και τις άλφα ή βήτα καταβολές, ποτέ να μην τρομάξουν και ποτέ να μην πουν: «Έτσι που είναι το παιδί, έτσι όπως ήλθε στον κόσμο, τι να κάνω; Δεν μπορώ να κάνω τίποτε· και αν κάνω, μικρά πράγματα θα κάνω». Ποτέ να μη σκεφθούν κατ’ αυτόν τον τρόπο. Όποια κι αν είναι η κληρονομικότητα – το τονίζουμε αυτό – επειδή πρόκειται για ζωντανό άνθρωπο, επειδή πρόκειται για ον που είναι προσωπικότητα, από την πρώτη του στιγμή αυτό το ζωντανό ον, αυτός ο νέος άνθρωπος, μπορεί να μεταβληθεί και να αλλοιωθεί προς το καλύτερο.

Πρέπει όμως να τονίσουμε και την άλλη πλευρά, ότι, όσο κι αν αλλάξει ένα παιδί με την επίδραση του περιβάλλοντος, όσο κι αν το βοηθήσουμε, όσο κι αν επηρεάσουμε τις καταβολές του, την κληρονομικότητά του, με όποιους τρόπους κι αν χρησιμοποιήσουμε, όσο κι αν βελτιωθεί, όση επιτυχία κι αν έχουμε, τελικά μένει η καταβολή, μένει αυτό το οποίο λέγεται κληρονομικότητα. Και μένει μάλιστα σαν ρίζα, σαν θεμέλιο· και παραμένει στον αιώνα τον άπαντα. Με μόνη τη διαφορά ότι μέσα στην Εκκλησία με τη χάρη του Χριστού γίνεται μια ανακατασκευή του ανθρώπου από πάσης απόψεως – στους πιο πολλούς, φαίνεται, γίνεται κυρίως κατά την ώρα του θανάτου – και έτσι εισέρχεται στην αιώνια βασιλεία ο χριστιανός. Βέβαια, ο καθένας με τον δικό του τύπο, με τη δική του προσωπικότητα, έτσι που δεν θα μοιάζει ποτέ ο ένας με τον άλλο ακόμη και στην αιώνια βασιλεία. Όμως, εισέρχεται ως νέος άνθρωπος, χωρίς επιβαρύνσεις από απόψεως καταβολών, χωρίς δηλαδή επιβαρύνσεις κληρονομικές.

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, Γονείς και παιδιά, τ. Α’, Πανόραμα Θεσσαλονίκης, 2004, σελ. 45-59 (αποσπάσματα).

Η κληρονομικότητα στον άνθρωπο και η επίδραση της χάριτος του Θεού

The post Η κληρονομικότητα στον άνθρωπο και η επίδραση της χάριτος του Θεού appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.