Το φως αυτό δεν έχει κάμμυα σχέση με το φυσικό φως που γνωρίζουμε. Είναι υπερφυσική ενέργεια του Θεού, άκτιστη, όπως λέγεται στη γλώσσα της Εκκλησίας. Δηλαδή όχι κάτι κτιστό, δημιουργημένο, όπως το φως του ήλιου και κάθε άλλης φωτεινής πηγής, κάτι δηλαδή που δεν υπήρχε πρώτα και το δημιούργησε κάποια στιγμή ο Θεός. Το φως του Θεού είναι άμεση απόρροια από την απροσπέλαστη φύση-ουσία του. Είναι η Θεία Χάρη. Γι’ αυτό λέμε ότι ο Θεός κατοικεί μέσα σε «φως απρόσιτον» (Α’ Τιμ. 6:16). Ο Χριστός είναι «φως εκ φωτός». Μέσα από το φως του Χριστού που αποκαλύπτεται στο Θαβώρ, γνωρίζουμε ως φως ολόκληρη την Αγία Τριάδα. «Φως είδομεν τον Πατέρα, φως και το Άγιον Πνεύμα».

Και ενώ η φύση του Θεού είναι εντελώς αμέθεκτη σε κάθε δημιούργημα, άγγελο ή άνθρωπο, η ενέργειά του είναι μεθεκτή. Είναι αυτή με την οποία ο Θεός εκδηλώνεται στα πλάσματά του. Είναι ο τρόπος ύπαρξης του Θεού σε σχέση με τον κόσμο. Είναι αυτή που μας κάνει θεούς κατά χάρη, κατά μετοχή. Μας το έχει βεβαιώσει ο ίδιος ο Θεός: «Εγώ είπα θεοί εστε και υιοί Υψίστου πάντες» (Ψαλμ. 81:6). Θα το κατανοήσουμε λίγο αυτό με ένα απλό, ατελές πάντα, παράδειγμα: Τον ήλιο δεν μπορούμε με τίποτε να τον αγγίξουμε, αλλά και τίποτε δεν μας εμποδίζει να ερχόμαστε σε επαφή με το φως του, να μας φωτίζει, να μας ζωογονεί, να μας αγκαλιάζει με τη θαλπωρή του. Και όπως άλλο είναι η ουσία του ήλιου και άλλο το φως του, έτσι και το φως που έλαμψε στη Μεταμόρφωση του Χριστού είναι η άκτιστη ενέργειά του και επ’ ουδενί η ουσία του.

Έτσι, ενώ ως προς την ουσία του ο Θεός είναι «υπερέκεινα πάσης ουσίας», «ο πάντων επέκεινα», πέρα και πάνω από όλα, ως προς τις ενέργειές του μπορεί να γίνει από όλους μεθεκτός, να ενωθούν οι πάντες μαζί του.

Ο Θεός λοιπόν είναι ταυτόχρονα προσιτός και απρόσιτος, ορατός και αόρατος, μεθεκτός και αμέθεκτος, καταληπτός και ακατάληπτος, γνωστός και άγνωστος. Μπορεί να γίνεται γνωστός σε μας, ως φως, αγάπη, αγαθότητα κλπ., μέσα από τις άκτιστες ενέργειές του, αλλά παραμένει παντελώς άγνωστος ως προς την ουσία του. Ακόμα και το να μιλάμε για ουσία του Θεού είναι εντελώς σχετικό, αφού στην πραγματικότητα είναι απολύτως υπερούσιος.

Η μετοχή στην άκτιστη ενέργεια του Θεού, η θέα του θείου φωτός, ονομάζεται θεοπτία. Οι απόστολοι που ήταν με τον Χριστό στο όρος Θαβώρ, «επόπται γενηθέντες της εκείνου μεγαλειότητος», επειδή είδαν με τα μάτια τους το θεϊκό του μεγαλείο, έγιναν θεόπτες (Β’ Πέτρ. 1:16). Αλλά και αυτοί είδαν τον Θεό στο βαθμό που τους επέτρεψε Εκείνος. Κατά τη συγκατάβασή του. Όχι δηλαδή όπως ήταν ο Θεός, αλλά όπως ήταν αυτοί που τον έβλεπαν. Ο Θεός αποκαλύπτει το πρόσωπό του στο βαθμό που αντέχουν οι θεατές του. Ανάλογα με την αδυναμία τους και με τον τρόπο που είναι πλασμένοι, για να μη θρυμματισθούν οι χοϊκές τους υπάρξεις από το βάρος της θεοφανείας, «μη φέροντες οράν το άστεκτον της» θεϊκής «ελλάμψεως».

Ας μας φωτίζει όλους ο Κύριός μας Ιησούς με το υπερκόσμιο φως της Μεταμορφώσεώς του!

Από το περιοδικό ΛΥΧΝΙΑ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ, αρ. φ. 445, Αύγ. 2020.

Το φως του Θεού

The post Το φως του Θεού appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Όλα τα γεγονότα του σχεδίου της Θείας Οικονομίας, οι παρεμβάσεις δηλαδή του Θεού για την αναδημιουργία και σωτηρία του ανθρώπου και του κόσμου, πραγματοποιούνται εν τόπω και χρόνω. Λαμβάνουν χώρα μέσα στην ανθρώπινη ιστορία. Η Παλαιά Διαθήκη είναι «της σωτηρίας ημών η προκήρυξις». Εμφανίζει μεθοδικά τη σταδιακή φανέρωση «του απ’ αιώνος μυστηρίου» του Θεού. Καταγράφει διαχρονικά την ιερά ιστορία, δηλαδή την απ’ αρχής κόσμου βαθμιαία αποκάλυψη του Θεού και όλων των επί μέρους ενεργειών του κατά την διά μέσου των αιώνων εξέλιξη του σχεδίου της Θείας Οικονομίας.

Η Παλαιά Διαθήκη δηλαδή, χωρίς να είναι βιβλίο ιστορίας, παραθέτει όσα ιστορικά δεδομένα αποτελούν τον περίγυρο των γεγονότων της Θείας Οικονομίας. Ενδιαφέρεται για τις συγκεκριμένες χρονικές στιγμές μέσα στην πανανθρώπινη ιστορία, στις οποίες εγκιβωτίσθηκαν τα θεία γεγονότα. Είναι τεράστιο λάθος να νομίζει κανείς ότι η Παλαιά Διαθήκη είναι η ιστορία ή η μυθολογία ενός λαού, εν προκειμένω του Ισραηλιτικού, και ότι δεν ενδιαφέρει συνεπώς τους άλλους λαούς.

Όντως η Παλαιά Διαθήκη δεν είναι η λεπτομερής ιστορία ενός λαού. Σκοπός της είναι να προσδιορίζει μόνο το απαραίτητο ιστορικό πλαίσιο (χρόνος, τόπος, πρόσωπα, γεγονότα), εντός του οποίου κάθε φορά λαμβάνουν χώρα οι παρεμβάσεις του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Το ιστορικό αυτό πλαίσιο δεν είναι παρμένο από την ιστορία του ίδιου πάντοτε λαού. Ενίοτε ο Θεός ενεργεί και μέσα στην ιστορία άλλων λαών, γι’ αυτό και αναφέρονται στοιχεία από την ιστορία και αυτών των λαών (Βαβυλωνίων, Περσών, Σύρων, Αιγυπτίων, Ελλήνων κλπ.). Τα υπόλοιπα στοιχεία της ιστορικής πορείας των συγκεκριμένων λαών (και του Ισραηλιτικού), που δεν έχουν άμεση σχέση με το σχέδιο της Θείας Οικονομίας, είναι παντελώς αδιάφορα για την Παλαιά Διαθήκη. Και ακριβώς για τον λόγο αυτόν παραβλέπονται εντελώς από την Αγία Γραφή.

Είναι χαρακτηριστική άλλωστε η τακτική της Παλαιάς Διαθήκης, αφού παραθέσει τα σχετιζόμενα με την ιερά ιστορία γεγονότα της ζωής κάθε ιστορικού προσώπου (Σαούλ, Δαβίδ κλπ.), να επαναλαμβάνει στερεότυπα ότι η υπόλοιπη ιστορία τους, για κάποιον που θα ήθελε να την αναδιφήσει, να την ερευνήσει λεπτομερέστερα, είναι καταχωρημένη σε άλλα βιβλία ή εθνικά αρχεία. Π.χ.: «Ιδού, τα άλλα έργα του (βασιλέως) Ασά, τα πρώτα και τα τελευταία, είναι γραμμένα στο “βιβλίο των βασιλέων” του Ιούδα και του Ισραήλ» (Β’ Παραλ. 16:11) και όχι στην Αγία Γραφή (πρβλ. και Βασ. Γ’ 11:41· 22:39· 22:46 κλπ.).

Την πιο χαρακτηριστική ίσως αναφορά για το θέμα αυτό αποτελεί ο επίλογος του βιβλίου Α’ Παραλειπομένων, όπου, αφού αναφερθεί ο θάνατος του βασιλέως Δαβίδ, παραπέμπονται σε άλλες πηγές όσοι ενδιαφέρονται για τα λεπτομερή γεγονότα της βασιλείας του. «Οι δε λοιποί λόγοι του βασιλέως Δαυίδ, οι πρότεροι και οι ύστεροι, γεγραμμένοι εισίν εν λόγοις Σαμουήλ του βλέποντος και επί λόγων Νάθαν του προφήτου και επί λόγων Γαδ του βλέποντος, περί πάσης της βασιλείας αυτού και της δυναστείας αυτού, και οι καιροί, οι εγένοντο επ’ αυτώ, και επί τον Ισραήλ και επί πάσας βασιλείας της γης» (Α’ Παραλ. 29, 29-30).

Δηλαδή: «Όλα τα άλλα έργα του βασιλέως Δαβίδ, προηγούμενα και επόμενα, είναι γραμμένα στο βιβλίο του Σαμουήλ του προφήτου, στο βιβλίο Νάθαν του προφήτου και στο βιβλίο Γαδ του προφήτου. Εκεί είναι γραμμένα τα πάντα περί της βασιλείας του Δαβίδ, περί των κατορθωμάτων του, όπως επίσης και περί των διαφόρων περιστάσεων και συνθηκών, υπό τις οποίες έζησε αυτός και ο ισραηλιτικός λαός και όλες οι βασιλείες των άλλων χωρών, με τις οποίες ήλθε σε κάποια σχέση ο Δαβίδ».

Συμπέρασμα: Η Παλαιά Διαθήκη περιγράφει μόνο την ιερά ιστορία, δηλαδή την πνευματική πορεία (και όχι την κάθε δραστηριότητα) του ανθρώπου από τη στιγμή της δημιουργίας του και εξής. Αφορά συνεπώς όλη την ανθρωπότητα. Έχει πανανθρώπινο χαρακτήρα. Είναι η πνευματική προϊστορία όλων των λαών της γης.

Δεν είναι η πλήρης ιστορία του εβραϊκού ή κάποιου άλλου λαού, αλλά μόνο εκείνα τα γεγονότα από την ιστορία τους όπου παρεμβαίνει ο Θεός κατά την προϊούσα ανάπτυξη του σχεδίου της σωτηρίας του κόσμου.

Τα γεγονότα αυτά οδηγούν στο πλήρωμα του χρόνου, προετοιμάζουν δηλαδή τον κόσμο για τον ερχομό ενός παγκόσμιου Λυτρωτή και όχι κάποιου εθνικού ήρωα-μεσσία-απελευθερωτή που θα ηγηθεί των εθνικιστικών ελπίδων και τάσεων ενός μόνου λαού.

Από το περιοδικό ΛΥΧΝΙΑ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ, αρ. φ. 410, Σεπτ. 2017.

Η ιερά ιστορία

The post Η ιερά ιστορία appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Ο Χριστός δεν τους κάλεσε να αλλάξουν δουλειά. Τους είπε να συνεχίσουν να είναι αλιείς, αλλά να ψαρεύουν πλέον ανθρώπους. «Δεύτε οπίσω μου και ποιήσω υμάς αλιείς ανθρώπων». Έτσι, οι απλοί αυτοί ψαράδες έγιναν διδάσκαλοι της οικουμένης. Αποτελούν τα θεμέλια της Εκκλησίας. Τα μεγάλα αγκωνάρια όπου στηρίζεται η οικοδομή του Θεού.

Η διδασκαλία τους γίνεται η αμετακίνητη βάση της αλήθειας που ο Θεός αποκάλυψε στον κόσμο. Ο Χριστός το ξεκαθάρισε μια για πάντα αυτό, όταν δήλωσε ότι πάνω στην ομολογία των αποστόλων θα οικοδομήσει την Εκκλησία του. Και ότι πάνω στη βάση αυτή η Εκκλησία θα παραμένει ασάλευτη στους αιώνες. «Επί ταύτη τη πέτρα οικοδομήσω μου την Εκκλησίαν και πύλαι Άδου ου κατισχύσουσιν αυτής».

Η άσειστη αυτή πέτρα, ο ακλόνητος βράχος όπου με απόλυτη ασφάλεια εδράζεται η Εκκλησία, είναι η πίστη ότι ο Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, που έγινε και άνθρωπος για τη δική μας σωτηρία. «Παν πνεύμα ο ομολογεί Ιησούν Χριστόν εν σαρκί εληλυθότα, εκ Θεού εστι». Και επειδή η αλήθεια ταυτίζεται με το πρόσωπο του Χριστού, άρα πρώτος θεμέλιος, «κεφαλή γωνίας», ακρογωνιαίος λίθος, είναι ο ίδιος ο Χριστός.

Οι απόστολοι, επειδή ακριβώς ομολογούν και κηρύττουν αυτόν τον Χριστό, γίνονται και αυτοί με τη σειρά τους θεμέλιοι λίθοι της Εκκλησίας. Γι’ αυτό και αυτή λέγεται αποστολική. Και παραμένει αποστολική, όσο κρατάει την παράδοση των αποστόλων, ό,τι δίδαξαν και «παρέδοσαν ημίν οι απ’ αρχής αυτόπται και υπηρέται γενόμενοι του Λόγου» (Λουκ. 1:2). Γι’ αυτό και ο απόστολος Παύλος δεν διστάζει να διακηρύξει με ρηξικέλευθο τρόπο: «Ακόμα και αν εμείς οι απόστολοι, ή άγγελος εξ ουρανού κηρύττει σε σας άλλο ευαγγέλιο, διαφορετικό από αυτό που σας κηρύξαμε, ας είναι απόβλητος, ξένος και χωρισμένος από τον Χριστό» (Γαλ. 1: 8).

Ας μένουμε απλανείς, θεμελιωμένοι πάνω στην αλήθεια της αποστολικής μας Εκκλησίας.

Αντιύλη. Ι. Ναός Αγ. Βασιλείου, Πρέβεζα

Η αποστολική Εκκλησία – Κυριακή Β’ Ματθαίου

The post Η αποστολική Εκκλησία – Κυριακή Β’ Ματθαίου appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Είναι το ίδιο ζωντανό νερό, που βλέπει ο προφήτης Ιεζεκιήλ να εκπηγάζει από τα πρόθυρα του ναού του Θεού και προχωρώντας να γίνεται ποτάμι που μεγαλώνει συνεχώς, βαθαίνει αδιάκοπα και τελικά γίνεται βουερός αδιάβατος χείμαρρος που ποτίζει και ζωογονεί τα πάντα. Κάθε περιοχή στην οποία θα απλωθεί ο ποταμός αυτός, θα γεμίσει ζωή. Στα υγιή του νερά θα υπάρχει «ιχθύς πολύς σφόδρα», πλήθος ψαριών, ενώ οι όχθες του θα είναι γεμάτες από «δένδρα πολλά σφόδρα ένθεν και ένθεν», όλα τα καρποφόρα δέντρα. Κανένα από τα δέντρα αυτά δεν θα γεράσει και δεν θα πάψει να φέρει καρπούς, επειδή τα νερά από όπου ποτίζονται πηγάζουν από τα Άγια.

Τα λόγια αυτά του Χριστού και των προφητών περιγράφουν τη ζωαρχική δράση και αναγεννητική ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, το οποίο «έμελλον λαμβάνειν οι πιστεύοντες εις αυτόν». Αυτό θα γινόταν με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος (Πεντηκοστή), γιατί μέχρι τότε δεν υπήρχε Άγιο Πνεύμα, επειδή ο «Ιησούς ουδέπω εδοξάσθη» (Ιω. 7:37-39, 4:14. Ησ. 58:11. Παρ. 18:4. Ιεζ. 47:1-12).

Τα λόγια αυτά δεν σημαίνουν ότι τότε μόλις, με την επιφοίτηση, έλαβε ύπαρξη το Άγιο Πνεύμα, ότι πριν δεν υπήρχε. Σημαίνουν ότι η παρουσία του δεν ήταν μέχρι τότε φανερή στον κόσμο. Το Άγιο Πνεύμα, ως Θεός, υπήρχε πάντοτε. Είναι ο ένας της Τριάδος. Το τρίτο πρόσωπο. Ο Παράκλητος. Η δράση του όμως ήταν αφανής, όπως και του Χριστού, ο οποίος και πριν από την φανερή παρουσία του με την ενσάρκωση στον κόσμο, δρούσε και δημιουργούσε τα πάντα ως άσαρκος Λόγος του Πατρός. Το Άγιο Πνεύμα είναι «ακτιστο-συμπλαστουργο-σύνθρονον». Ομότιμο πρόσωπο με τον Πατέρα και τον Υιό, δηλαδή συνάναρχο, συνδημιουργικό και συγκάθεδρο. Γι’ αυτό και του αποδίδουμε απερίφραστα όσα ανήκουν στον Θεό, προσφωνώντας το βασιλέα ουράνιο. «Βασιλεύ ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών».

Έτσι λοιπόν το Άγιο Πνεύμα συνδημιουργεί με τον Πατέρα και τον Υιό τον κόσμο ολόκληρο, ιδιαιτέρως δε τον άνθρωπο. «Ποιήσωμεν άνθρωπον κατ’ εικόνα ημετέραν και καθ’ ομοίωσιν». Γι’ αυτό και ψάλλουμε θριαμβευτικά την ημέρα της Πεντηκοστής: «Άγιος ο Θεός, ο τα πάντα δημιουργήσας δι’ Υιού, συνεργία του Αγίου Πνεύματος». Από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας η ζωογονητική δύναμη του Αγίου Πνεύματος αγκαλιάζει την αδιαμόρφωτη γη. «Πνεύμα Θεού επεφέρετο επάνω του ύδατος». Μετά την παύση του κατακλυσμού ο δίκαιος Νώε αποστέλλει περιστερά, αιώνιο σύμβολο του Αγίου Πνεύματος, η οποία δεν επαναπαύεται στη δυσοσμία των θνησιμαίων όπως ο κόρακας, αλλά επιζητεί την καθαρότητα, τη γαλήνη, το φως (Γεν. 1:2, 1:26, 8:6-12).

Το Άγιο Πνεύμα, αείποτε συμπαρόν αφανώς στον κόσμο και «λαλήσαν διά των προφητών», επιφοιτά μεγαλοπρεπώς κατά τη μεγάλη ημέρα της Πεντηκοστής, αφού προηγουμένως ο Χριστός «εδοξάσθη» με τον Σταυρό, την Ανάσταση και την Ανάληψή του.

Αντιύλη. Ι. Ναός Αγ. Βασιλείου, Πρέβεζα

Η φανέρωση του Πνεύματος

The post Η φανέρωση του Πνεύματος appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.