Ο άγιος Τριαντάφυλλος ανήκει στην κατηγορία των μαρτύρων εκείνων που ονομάζονται νεομάρτυρες, οι οποίοι έζησαν και μαρτύρησαν κατά τη φοβερή περίοδο της τουρκοκρατίας (1453-1821). Την εποχή αυτή, όπως όλοι γνωρίζουμε, σ’ όλα εκείνα τα μέρη που άλλοτε απλωνόταν η μεγάλη αυτοκρατορία του Βυζαντίου με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη κυμάτιζε η ημισέληνος. Οι Τούρκοι περιφρονούσαν και μισούσαν τους χριστιανούς και τους ονόμαζαν γκιαούρηδες. Καμπάνες δεν επέτρεπαν να χτυπούν. Τις μεγάλες εκκλησίες τις γκρέμιζαν ή τις έκαναν τζαμιά, και υποχρέωναν τους χριστιανούς να βγαίνουν έξω από τα χωριά τους και εκεί, σε ερημικά εξωκκλήσια, να λατρεύουν το Χριστό. Σε μερικά δε μέρη της απέραντης τουρκικής αυτοκρατορίας σκληροί και φανατικοί πασάδες καταπίεζαν τόσο πολύ το λαό, ώστε τον ανάγκαζαν ν’ αφήσει τη θρησκεία του τη χριστιανική και ν’ ασπασθεί τη δική τους θρησκεία.

Τη φοβερή εκείνη εποχή χωριά ολόκληρα μαζί με τους προεστούς και τους ιερείς εγκατέλειψαν τη θρησκεία του Χριστού και ασπάσθηκαν τη θρησκεία του Μωάμεθ. Αυτό κυρίως έγινε στα μέρη της σημερινής Αλβανίας, η οποία ήταν άλλοτε ολόκληρη χριστιανική, με επισκοπές. Δυστυχώς, οι χριστιανοί της περιοχής αυτής πιέστηκαν πολύ και εγκατέλειψαν το Χριστιανισμό. Αν δεν πήγαινε στα μέρη αυτά να κηρύξει ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, δεν θα έμενε κανένας χριστιανός.

Στη φρικτή εποχή της τουρκοκρατίας έζησε ο Τριαντάφυλλος. Γεννήθηκε σε ένα όμορφο χωριό του Πηλίου, τη Ζαγορά. Έτος γεννήσεώς του φέρεται το 1663. Φτωχοί ήταν οι γονείς του, αλλά ευσεβείς, και αυτοί στάλαξαν μέσα στην καρδιά του μικρού την πίστη στο Χριστό. Μικρός ακόμα, όπως συνηθιζόταν στα παράλια μέρη της πατρίδας του, μικρός προσελήφθη σαν ναυτόπαιδο στα καράβια, που ταξίδευαν τότε σ’ όλα τα λιμάνια της Μεσογείου και μετέφεραν εμπορεύματα.

Μέσα στα καράβια που ταξίδευε ο Τριαντάφυλλος η πίστη του όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά και αυξήθηκε. Διότι οι ναυτικοί του καιρού εκείνου ήταν ευλαβείς χριστιανοί. Είχαν στα καράβια τους την εικόνα του Χριστού, της Παναγίας και του αγίου Νικολάου, που τον θεωρούσαν προστάτη τους. Βλαστήμια δεν ακουγόταν, αλλά κάθε βράδυ μαζεύονταν σε κάποια γωνιά του καραβιού και με δάκρυα στα μάτια έκαναν την προσευχή τους και έψελναν τον Παρακλητικό κανόνα. Και με πίστη στο Θεό αντιμετώπιζαν τους διαφόρους κινδύνους που διέτρεχαν. Κινδύνους από τα άγρια στοιχεία της φύσεως, από τους ισχυρούς ανέμους και τις θύελλες που σήκωναν πελώρια κύματα και τα μικρά εκείνα ιστιοφόρα της εποχής κινδύνευαν να βυθιστούν. Με τις θερμές προσευχές τους κατόρθωναν να νικούν τα άγρια κύματα και να φθάνουν σώοι και αβλαβείς στην πατρίδα τους, για να κάνουν εκεί δοξολογία προς το Θεό.

Αλλά την εποχή της τουρκοκρατίας τα ελληνικά καράβια που ταξίδευαν στη Μεσόγειο διέτρεχαν και άλλο κίνδυνο. Προερχόταν όχι από τα άγρια στοιχεία της φύσεως, αλλά από την αγριότητα των ανθρώπων, από τους Αλγερινούς πειρατές, οι οποίοι έστηναν καρτέρι και λήστευαν τα πλοία και σκότωναν τους ναύτες. Φόβος και τρόμος τότε.

Ένας ατρόμητος ναύτης κοντά στους ευσεβείς εκείνους και ενάρετους ναυτικούς αναδείχτηκε ο νεομάρτυρας Τριαντάφυλλος. Ήταν πια παλληκάρι δεκαοκτώ ετών και με την εργατικότητά του και με τις άλλες αρετές που τον στόλιζαν έμοιαζε με ένα τριαντάφυλλο που ολόδροσο την άνοιξη ανοίγει τα πέταλά του και ευωδιάζει. Ήταν το καμάρι των ναυτικών.

Αλλά στη νεαρή αυτή ηλικία, για αιτία που δεν αναφέρει η Ιστορία, πιάστηκε αυτός από τους Αγαρηνούς και οι Αγαρηνοί προσπαθούσαν με κάθε τρόπο, ν’ αφήσει ο νεαρός Τριαντάφυλλος την αληθινή πίστη και να γίνει μωαμεθανός. Αλλά ο Τριαντάφυλλος δεν υπέκυπτε στις παρακλήσεις ή στις πιέσεις τους. «Είμαι χριστιανός». «Δεν αρνούμαι το Σωτήρα μου». «Αυτόν αγαπώ και λατρεύω· κάντε μου ό,τι θέλετε». «Δεν αλλάζω την πίστη μου». Αυτά απαντούσε ο Τριαντάφυλλος. Άρχισαν να τον βασανίζουν με σκληρά βασανιστήρια, που προκαλούν τη φρίκη. Μα ο Τριαντάφυλλος έμενε ακλόνητος. Τέλος οι Τούρκοι τον θανάτωσαν. Ήταν το έτος 1680. Ο τόπος όπου τον θανάτωσαν ήταν η Κωνσταντινούπολη.

Ένα ναυτόπουλο μάρτυρας! Θυσίασε τα νειάτα του για χάρη της πίστεως. Το όνομά του λάμπει σαν αστέρι φωτεινό στον ουρανό των νεομαρτύρων. Η μνήμη του τιμάται στις 8 Αυγούστου. Και είναι ο μάρτυρας Τριαντάφυλλος παράδειγμα για όλους τους χριστιανούς, αλλά ιδιαίτερα είναι παράδειγμα άξιο μιμήσεως από τους ναυτικούς μας. Όπως εκείνος μέσα σε τόσες περιπέτειες και τόσους κινδύνους και τόσα μαρτύρια κράτησε την αγνότητά του και την πίστη του και στο τέλος έχυσε το αίμα του για την πίστη του Χριστού, έτσι και οι σημερινοί ναυτικοί τής πατρίδας μας καλούνται να ζήσουν με αγνότητα και πίστη. Κινδυνεύουν και αυτοί σήμερα όχι μόνο από κινδύνους της θάλασσας. Κινδυνεύουν πολύ περισσότερο ηθικώς και θρησκευτικώς. Κινδυνεύουν από κακά παραδείγματα διεφθαρμένων ανθρώπων, που βλέπουν και συναντούν στα διάφορα λιμάνια που φτάνουν.

Αλλά παρ’ όλους αυτούς τους θρησκευτικούς και ηθικούς κινδύνους, πρέπει να πούμε ότι πολλοί ναυτικοί μας κρατάνε την πίστη και την ηθική, και κανένα κήρυγμα αθεΐας και κανένα διεφθαρμένο παράδειγμα δεν μπορούν να τους κλονίσουν. Οι ναυτικοί αυτοί μιμούνται στις μέρες μας το νεομάρτυρα Τριαντάφυλλο από τη Ζαγορά του Πηλίου και συνεχίζουν την ιερή παράδοση της ευσέβειας των ναυτικών μας.

Από το βιβλίο: Επισκόπου Αυγουστίνου Καντιώτου, ΑΠ’ ΟΛΑ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ. Έκδ. Δ’, Αθήναι 2008.

Ο άγιος νεομάρτυρας Τριαντάφυλλος

The post Ο άγιος νεομάρτυρας Τριαντάφυλλος appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Εάν, αγαπητοί μου, ανοίξουμε το Λευϊτικό της Παλαιάς Διαθήκης, θα δούμε πώς οι Ισραηλίτες λάτρευαν το Θεό, τι θυσίες έπρεπε να προφέρουν στο θυσιαστήριό τους. Θυσίαζαν απαρχές καρπών και ζώα που τα έσφαζαν (περιστέρια, τρυγόνια, πρόβατα, ερίφια, βόδια), και τα έκαιγαν στη φωτιά οι ιερείς. Μία λοιπόν απ’ τις θυσίες τους ήταν και τα ολοκαυτώματα.

Τι θα πει ολοκαύτωμα; Είναι η θυσία που το ζώο καιγόταν ολόκληρο πάνω στο θυσιαστήριο. Τη φωτιά βέβαια την άναβαν οι ιερείς. Υπήρξαν όμως και έκτακτες περιπτώσεις που τη φωτιά την άναψε ο ίδιος ο Θεός· ήταν πυρ εξ ουρανού. Αυτό έγινε π.χ. στη θυσία του προφήτη Ηλία, που «έπεσε πυρ παρά Κυρίου εκ του ουρανού και κατέφαγε τα ολοκαυτώματα και τας σχίδακας (= τα ξύλα)…, και τους λίθους και τον χουν εξέλειξε (= έγλειψε) το πυρ» (Γ’ Βασ. 18:38).

Εάν, αγαπητοί μου, λάβουμε υπ’ όψιν ότι όσα όριζε η Παλαιά Διαθήκη ήταν σύμβολα, σκιές και εικόνες πραγμάτων της Καινής Διαθήκης, τότε τι σημαίνει το ολοκαύτωμα;

• Είναι πρώτα σύμβολο εκείνου που εκφράζει η πρώτη εντολή· «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της δυνάμεώς σου» (Δευτ. 6:5).

Αλλά ποιος αγάπησε το Θεό με όλη την ύπαρξή του; Ένας μόνο, ο Υιός της Παρθένου, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Η υπακοή και η αφοσίωσή του στον ουράνιο Πατέρα ήταν πλήρης, ολοκληρωτική, τελεία. Αυτή την προσφορά της καρδιάς ζητούσε ο Θεός παραπάνω από τις υλικές θυσίες. «Ει ηθέλησας θυσίαν», λέει ο Δαβίδ, «έδωκα αν· ολοκαυτώματα ουκ ευδοκήσεις. Θυσία τω Θεώ πνεύμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει» (Ψαλμ. 50:18-19). Και ο προφήτης Ωσηέ λέει· «Έλεος θέλω και ου θυσίαν, και επίγνωσιν Θεού ή ολοκαυτώματα» (Ωσ. 6:6). Και ο Ησαΐας λέει· «Τι μοι πλήθος των θυσιών υμών; λέγει Κύριος· πλήρης ειμί ολοκαυτωμάτων κριών, και στέαρ αρνών και αίμα ταύρων και τράγων ου βούλομαι» (Ησ. 1:11).

Εύκολο ήταν για έναν Ισραηλίτη και μάλιστα πλούσιο να προσφέρει ζώα ως ολοκαύτωμα· το δύσκολο ήταν να θυσιάσει τον εαυτό του, τον παλαιό εαυτό του, τις κακίες και τα πάθη του!

• Το ολοκαύτωμα λοιπόν, ως θυσία του αρχαίου κόσμου, ήταν προπαντός η σκιά της μεγάλης, μοναδικής, της αληθινής θυσίας που προσέφερε ο Χριστός. Ο σταυρός ήταν το θυσιαστήριο.

Στους Ιουδαίους ήταν άλλος ο θύτης και άλλο το θύμα· στο Γολγοθά ο Χριστός είναι ο ίδιος θύτης και θύμα, θυσίασε εκουσίως τον εαυτό του «υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας» (Λειτ. Μ. Βασ. καθαγ.). Ενώ μπορούσε ν’ αποφύγει το σταυρό, βάδισε σ’ αυτόν με προθυμία. Η θυσία του, εν αντιθέσει με τις θυσίες των ζώων που τα ‘σερναν άβουλα στη σφαγή, είναι εκουσία.

Και οι μεν θυσίες της Παλαιάς Διαθήκης δεν είχαν δύναμη να εξαλείψουν αμαρτία· διατηρούσαν μόνο τη συνείδηση της αμαρτωλότητος και τον πόθο της λυτρώσεως. Η θυσία όμως του Χριστού εξαλείφει τις αμαρτίες όχι λίγων θνητών αλλά όλου του κόσμου, όσων λούζονται στο αίμα του εσφαγμένου Αρνίου και ντύνονται τις λαμπρές στολές της χάριτος (βλ. Απ. 5:6,12· 13:8· 7:9,14).

Αλλοίμονο αν έλειπε η θυσία του Χριστού! Ποτάμια από αίμα ζώων δεν μπορούσαν να σβήσουν ούτε τον σπινθήρα ενός μικρού αμαρτήματος, ενώ τώρα μία σταλαγματιά από το αίμα του Χριστού φτάνει για να σβήσει βουνά φλεγόμενα, όλη την πυρκαϊά της αμαρτίας που άναψε ο σατανάς. Αυτό διακηρύττει η Καινή Διαθήκη· «αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων αφαιρείν αμαρτίας. Διό εισερχόμενος εις τον κόσμον λέγει· Θυσίαν και προσφοράν ουκ ηθέλησας, σώμα δε κατηρτίσω μοι· ολοκαυτώματα και περί αμαρτίας ουκ ηυδόκησας» (Εβρ. 10,4-6· βλ. Ψαλμ. 39:7).

Το αληθινό ολοκαύτωμα είναι ο Εσταυρωμένος. Ολόκληρο τον εαυτό του από τελεία αγάπη «προσάξας ως προσφοράν Πατρί τω ιδίω» (ακολ. θ. Μεταλ. Χ), εξακολουθεί να τον προσφέρει και στο μυστήριο της θείας ευχαριστίας.

Επάνω τώρα στο ίχνη του Χριστού βάδισαν, αγαπητοί μου, και οι Δώδεκα απόστολοι. Αυτοί είναι τα ιερά σφάγια, τα ολοκαυτώματα.

Οι απόστολοι δεν γεννήθηκαν από βράχο, δεν ζούσαν μακριά απ’ τον κόσμο, αμέτοχοι των αγαθών της κοινωνίας· και γονείς είχαν, και αδέρφια, και συγγενείς, και φίλους, και γυναίκα και παιδιά· μερικοί όπως ο Πέτρος, και σπίτια, και επαγγέλματα. Με όλα αυτά ήταν δεμένοι. Τι λοιπόν; να τ’ αφήσουν και ν’ ακολουθήσουν τον φτωχό Ναζωραίο, που δεν «είχε πού την κεφαλήν κλίνη» (Ματθ. 8:20, Λουκ. 9:58), και φτωχοί όπως αυτός να ριχτούν στη μεγάλη περιπέτεια του κηρύγματος, ενός κηρύγματος που θα ερχόταν σε αντίθεση με εσφαλμένες αντιλήψεις και πλάνες, με πάθη και κακίες ριζωμένες βαθιά και, ασθενείς κι αδύνατοι αυτοί, ν’ ανοίξουν μέτωπο όχι με ένα ή δύο εχθρούς αλλά μ’ ολόκληρο τον κόσμο; Χρειαζόταν πίστη στον Κύριο, μεγάλη αυταπάρνηση. Έπρεπε να τα θυσιάσουν όλα για Εκείνον, να μην κρατήσουν τίποτα για τον εαυτό τους, να ’ναι κάθε στιγμή έτοιμοι για μαρτύριο, για σταυρό. ’Έπρεπε δηλαδή να γίνουν ολοκαυτώματα όπως ο Κύριός τους. Και έγιναν.

Στην πρόκληση του Κυρίου «Ακολούθει μοι» (Ματθ. 9:9, Μάρκ. 2:14 κ.α.) άφησαν το πάντα και ακολούθησαν. Είχαν ατέλειες και αδυναμίες, το ομολογούν οι ίδιοι· όταν όμως την Πεντηκοστή κατήλθε το Πνεύμα το άγιο, κάθε τι το χοϊκό και ιδιοτελές κατακάηκε. Η απόφασή τους ήταν πλέον ακλόνητη. Όλα τα θυσίασαν στο βωμό της αγάπης του Χριστού. Η ζωή τους ήταν μια καθημερινή θυσία, προφορά ολοκαυτώματος όπως εκείνη που προσέφερε πρωί και βράδυ ο παλαιός Ισραήλ. Ο κορυφαίος Παύλος επαναλαμβάνει το ψαλμικό «Ένεκά σου (Χριστέ) θανατούμεθα όλην την ημέραν· ελογίσθημεν ως πρόβατα σφαγής» (Ψαλμ. 43:23). αλλ’ εν τούτοις πάσιν υπερνικώμεν διά του αγαπήσαντος ημάς. πέπεισμαι γαρ ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε άγγελοι ούτε αρχαί ούτε δυνάμεις ούτε ενεστώτα ούτε μέλλοντα ούτε ύψωμα ούτε βάθος ούτε τις κτίσις ετέρα δυνήσεται ημάς χωρίσαι από της αγάπης του Θεού της εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών» (Ρωμ. 8:36-39).

Θαυμάζουμε, αδελφοί μου, τους αποστόλους και τους αξίους διαδόχους τους, ποιμένες, διδασκάλους, ομολογητές και μάρτυρες, για τις θυσίες, για τα ολοκαυτώματά τους· αντί της κοσμικής χαράς προτίμησαν να συγκακουχούνται «τω λαώ του Θεού ή πρόσκαιρον έχειν αμαρτίας απόλαυσιν» (Εβρ. 11:25). Αλλ’ εάν ρίξουμε τώρα ένα βλέμμα στη δική μας εποχή, θα δούμε το πνεύμα της αυτοθυσίας να βασιλεύει στις ψυχές των Χριστιανών; Υπάρχει τώρα προσφορά ολοκληρωτική στο βωμό του Εσταυρωμένου, θυσίες και ολοκαυτώματα;

Ναι, υπάρχουν θυσίες και ολοκαυτώματα υπέρ πατρίδος, επιστήμης, παιδιών, συγγενών, ακόμη και αμαρτωλών δεσμών (πορνείας, μοιχείας…), ή ευτελών συνηθειών (αθλητισμού, τυχερών παιχνιδιών, ουσιών…). Μα σ’ αυτές καίει φωτιά γήινη ή φλόγες αμαρτωλής αγάπης. Πού είναι η ουράνια φωτιά; Σήμερα πολλοί νομίζουν ότι εξοφλούν το χρέος στο Χριστό με πολύ μικρές πράξεις· ένα κερί ή λιβάνισμα, μια τυπική προσευχή, ένα προσκύνημα – μάλλον τουριστικό ταξίδι… Πόσο πλανώνται! Φανταστείτε έναν Ισραηλίτη πού, αντί να προφέρει θυσία ολόκληρο το ζώο, θα έκοβε και θα έριχνε στη φωτιά ένα αυτί ή μερικές τρίχες του. Κάτι παρόμοιο κάνουμε κ’ εμείς· αντί να προφέρουμε στον Κύριο τους εαυτούς μας ολοκαύτωμα, εμείς κρατούμε δικό μας ό,τι είναι πολύτιμο, και σ’ εκείνον δίνουμε ό,τι είναι τιποτένιο. Ο Χριστιανισμός δεν μας στοιχίζει!

Η φιλαυτία τυφλώνει, δεν βλέπει ότι η ευτυχία βρίσκεται στην πλήρη αγάπη στο Θεό.

Ω Κύριε, Θεέ των αποστόλων και των πατέρων! η φωνή σου μας καλεί σε θυσία ολοκληρωτική. Ο κόσμος δεν ξυπνάει από το λήθαργό του αν δεν δει παραδείγματα αυτοθυσιαστικής αγάπης. Την αυτοκρατορία του Ναβουχοδονόσορα συγκλόνισαν οι Τρείς Παίδες, που μέσα στην κάμινο προσεύχονταν· «Δέσποτα, …εν ψυχή συντετριμμένη και πνεύματι ταπεινώσεως προσδεχθείημεν ως εν ολοκαυτώμασι κριών και ταύρων και ως εν μυριάσιν αρνών πιόνων, ούτως γενέσθω η θυσία ημών ενώπιόν σου σήμερον…» (Δαν. 3 προσ. 13-16). Την αυτοκρατορία της Ρώμης των Νερώνων και Καλιγούλων συγκλόνισε η αυταπάρνηση και θυσία των αποστόλων και των πρώτων Χριστιανών. Σήμερα; Νεκρά – σβησμένα είναι τα θυσιαστήρια των καρδιών μας. Στείλε μας τη φωτιά του ουρανού, άναψέ μας τη φλόγα του θείου έρωτος, για να καταφάει ό,τι χοϊκό αμαρτωλό και φιλήδονο υπάρχει, ώστε όλη η ζωή μας να ’ναι μία διαρκής προφορά θυσίας, να γίνει ολοκαύτωμα!

Από το φυλλάδιο ΚΥΡΙΑΚΗ, αριθμός 2103, 30 Ιουνίου 2018, Φλώρινα

Περιληπτική μεταφορά στην σήμερα ομιλουμένη γλώσσα άρθρου που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Σταυρός» (τ. 64, Ιούνιος 1966, σσ. 81-84) 9-5-2018.

Ολοκαύτωμα

The post Ολοκαύτωμα appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Επιτρέψτε μου, αγαπητοί μου, να πω λίγα λόγια πριν την έξοδο του επιταφίου.

Απόψε σε όλους τους ναούς της Ορθοδόξου Εκκλησίας ψάλλεται ο Επιτάφιος θρήνος. Είναι μία ανθοδέσμη ύμνων προς τον Κύριο, ο οποίος οδηγείται στο μνήμα από τον Ιωσήφ, το Νικόδημο και τις μυροφόρες γυναίκες. Αποτελείται από 99 σύντομους ύμνους, τα εγκώμια, που είναι χωρισμένα σε 3 ομάδες – στάσεις και περιέχουν υπέροχα νοήματα.

Η τρίτη στάση αρχίζει με το πασίγνωστο «Αι γενεαί πάσαι ύμνον τη ταφή σου προσφέρουσι, Χριστέ μου». Τα λόγια αυτά δίνουν αφορμή να κάνουμε μερικές παρατηρήσεις.

Ο ύμνος μιλάει για «γενεές». Ποια λέγεται γενεά; Ο ιερός υμνογράφος εδώ χρησιμοποιεί μία ομηρική ιδέα που έχει υπ’ όψιν.

Ο Όμηρος παρομοιάζει την ανθρωπότητα με δέντρο που ζει χιλιετίες και κάθε τόσο βγάζει νέα φύλλα. Υπάρχουν και δέντρα αιωνόβια· οι ελιές π.χ. κάτω απ’ τις οποίες προσευχήθηκε ο Κύριος στη Γεθσημανή λένε ότι ζουν ακόμη, και στην Αθήνα ότι υπάρχουν επίσης ελιές από τον καιρό του Πλάτωνος. Αλλά το πιο μακρόβιο δέντρο είναι η ανθρωπότητα.

Τα δέντρα διακρίνονται σε αειθαλή, όσα διατηρούν πάντοτε το φύλλωμά τους, και σε φυλλοβόλα, όσα το χειμώνα ρίχνουν τα φύλλα τους και μένουν γυμνά, και την άνοιξη γεμίζουν πάλι με νέα φύλλα. Έτσι και η ανθρωπότητα· είναι ένα δέντρο αείζωο, που κάθε τόσο αλλάζει φύλλωμα. Με την αλλαγή φυλλώματος μοιάζει και η διαδοχή των γενεών, οι οποίες έρχονται και παρέρχονται.

Κάθε γενεά υπολογίζεται σε 25 με 30 χρόνια. Ένας αιώνας δηλαδή έχει 4 γενεές· επομένως, στους 20 αιώνες από την εποχή του Χριστού, έχουν περάσει 80 περίπου γενεές. Γενεά από γενεά διαφέρει. Τα ζώα δεν έχουν πρόοδο. Το μυρμήγκι π.χ. ή τα αποδημητικά πουλιά κάνουν σήμερα τη φωλιά τους όπως την έκαναν και πριν από χιλιάδες χρόνια· ζουν μέσα σε ένα στενό κύκλο ενστίκτων. Ο άνθρωπος όμως προοδεύει, και σήμερα ταξιδεύει στο διάστημα· είναι μια πρόοδος αυτό.

Γενεά από γενεά διαφέρει σε πολλά. Ένα πράγμα όμως είναι σταθερό χαρακτηριστικό όλων των γενεών· ότι στην ψυχή των ανθρώπων υπάρχει βαθύ και ανεκρίζωτο το θρησκευτικό συναίσθημα, η ανάγκη της θρησκείας. Όπως λέει ο Πλούταρχος, μπορεί να βρεις πόλεις «ανοχύρωτες, αγράμματες, χωρίς αρχηγό, χωρίς κατοίκους, χωρίς χρήματα, να μην έχουν νόμισμα, θέατρα, σχολεία, γυμναστήρια· πόλη όμως χωρίς θεούς και ναούς, …ούτε είδε ούτε θα δει κανείς».

Σύμφωνα με τον ύμνο που σχολιάζουμε όλες οι γενεές υμνούν το όνομα του Χριστού, «το υπέρ παν όνομα» (Φιλ. 2:9). Έρχονται βέβαια κάποτε και εποχές σκληρές· αλλά και στην πιο διεφθαρμένη γενεά θα υπάρχει ένας Νώε, θα υπάρχει ένας Λωτ, άνθρωποι πιστοί στον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν. Είδαμε πάντως και γενεές που επηρεάζονται απ’ το υλιστικό πνεύμα. Μία τέτοια ήταν στην εποχή μας. Επί 75 χρόνια στη Ρωσία επικράτησε αθεΐα· γκρέμισαν εκκλησιές, έσφαξαν ιερείς, εξόρισαν πατριάρχες, έκλεισαν σε φρενοκομεία πιστούς· τελικά πραγματοποιήθηκε ο λόγος του Ντοστογιέφσκυ, που είπε· Χριστέ, η Ρωσία θα σε σταυρώσει, θα σε θάψει χίλια μέτρα κάτω απ’ τη γη, αλλά και πάλι θ’ αναστηθείς. Και αναστήθηκε! Πηγαίνετε στη Μόσχα, στο Στάλινγκραντ, την Αγία Πετρούπολη· θα δείτε, ότι ο Κύριος τώρα λατρεύεται και προσκυνείται από εκατομμύρια Ρώσων Χριστιανών. Σήμερα σε καμία άλλη ορθόδοξη χώρα δεν εορτάζεται τόσο θερμά η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα όσο εκεί.

• Αν προσέξατε, ο ύμνος λέει «Γενεαί πάσαι». Όχι δηλαδή μόνο στη δική μας, αλλά και σε κάθε άλλη γενεά. Έως ότου ανατέλλει ο ήλιος και ρέουν οι ποταμοί και λάμπουν τα άστρα, μέχρι συντελείας των αιώνων, ο Ιησούς Χριστός θα είναι το πρόσωπο που σαν θείος μαγνήτης θα ελκύει τις ψυχές. Μόνο χυδαία όντα δεν μπορούν να τον αγαπήσουν. Οι προφητείες λένε, ότι οι ημέρες μας είναι πονηρές και λίγοι θα μείνουν πιστοί, οι πολλοί θα είναι«γενεά άπιστος και διεστραμμένη» (Ματθ. 17:17). Ασφαλώς λοιπόν θα έρθουν και γενεές που η απιστία θα θριαμβεύει· θα είναι τότε όπως ήταν οι ημέρες του Λωτ και του κατακλυσμού. Αλλά όσο λίγοι και αν μείνουν οι πιστοί, ποτέ απογοήτευση! Και ένας ακόμη να μείνει πιστός στο σπίτι, στο χωριό, στην πόλη, στην πατρίδα, και στον πλανήτη ακόμα, φτάνει αυτός ο ένας ν’ αποδείξει ότι ο Χριστός είναι ο νικητής· ότι είναι «το αρνίον το εσφαγμένον», που θα νικήσει όλους τους δαίμονες (Απ. 17:14).

«Γενεαί πάσαι»! Τι σημαίνει αυτό; ότι κάθε γενεά, ολόκληρη την ανθρωπότητα σε κάθε εποχή, αναστενάζει κάτω από το βάρος των αμαρτιών της και νοσταλγεί Λυτρωτή· όπως προ Χριστού, έτσι και μετά Χριστόν, και μέχρι τέλους. Ιδιαιτέρως ζωηρή ήταν η νοσταλγία αυτή στους Ιουδαίους, που τους θέρμαιναν τα λόγια των προφητών. Αλλά και οι άλλοι λαοί περίμεναν λυτρωτή. Στην Αθήνα ο Σωκράτης, όταν δικαζόταν, είπε στους δικαστές του λόγια, που θεωρούνται προαναγγελία για την έλευση του Λυτρωτού· Ήμουν ο ελεγκτής των κακιών, τους είπε, κάτι σαν βούκεντρο με το οποίο ο γεωργός παρακινεί τα βραδυκίνητα βόδια, μια φωνή διαμαρτυρίας για τα κακώς κείμενα· τώρα που φεύγω απ’ τη ζωή θα πέσετε σε ύπνο βαθύ· και έτσι θα κοιμάστε μέχρις ότου έρθει εκείνος που θα σας ξυπνήσει απ’ το λήθαργο. Και στην Αμερική ακόμη, που οι ιθαγενείς δεν είχαν επικοινωνία με τον υπόλοιπο πλανήτη, όταν πήγε εκεί ο Κολόμβος, το πρώτο που τον ρώτησαν ήταν· Ήρθε;… Ήταν λοιπόν παγκόσμια η νοσταλγία για τον Λυτρωτή.

Έχοντας αυτά υπ’ όψιν αυτά, να πιστεύουμε, αγαπητοί μου, ότι δεν θα νικήσουν οι πονηρές δυνάμεις· θα έλθει και νέα γενεά, γενεά ευσεβής και πιστή, «γενεά ζητούντων τον Κύριον» όπως λέει ο Δαβίδ (Ψαλμ. 23:6), άξια να συνεχίσει το ’40 και τις Θερμοπύλες και να λέει το «Μολών λαβέ» και το ιστορικό «Όχι».

Νέα γενεά! Πρέπει όλοι να φροντίσουμε για τη νέα γενεά. Εμείς η παλαιά γενεά φεύγουμε πλέον. Είδαμε φοβερά πράγματα· ανεβήκαμε στα ψηλά βουνά, στο Γράμμο και στο Βίτσι· ενταφιάσαμε ήρωες, κηρύξαμε, διδάξαμε. Τώρα ο γέρων εγώ επίσκοπος εμφανίζομαι σύρων τα βήματα και υποβασταζόμενος· αλλά είμαι βέβαιος ότι η Ελλάς δεν θα πεθάνει· θα ζήσει και θα συνεχίσει να λατρεύει και να υμνεί τον Χριστό, να είναι «γενεά ζητούντων τον Κύριον», γενεά που θα πιστεύει μέχρι τέλους εις Πατέρα Υιόν και άγιον Πνεύμα.

• Και μία τελευταία παρατήρηση. Ο ύμνος λέει όχι απλώς «προσφέρουσι, Χριστέ», αλλά «προσφέρουσι, Χριστέ μου»! Θέλω αυτό να το εντυπώσω στη διάνοιά σας. Γιατί λέει «Χριστέ μου»;

Το «μου» αυτό έχει σημασία, δεν λέγεται τυχαία. Όπως στο μνημείο της Ακροπόλεως κάθε πέτρα έχει τη σημασία της, έτσι και στον αθάνατο Επιτάφιο θρήνο έχει σημασία και αυτή η κτητική αντωνυμία. Κ’ εσείς στις εκφράσεις σας έχετε τέτοιες κτητικές αντωνυμίες· λέτε π.χ. το παιδί μου, ο άντρας μου, η γυναίκα μου, ο γιατρός μου, το σπίτι μου, το χωριό μου, η πατρίδα μου, η επιστήμη μου κτλ. Τι σημαίνουν όλα αυτά τα «μου»; Κάποιους δεσμούς σας. Έτσι και το «Χριστέ μου» δηλώνει έναν ιδιαίτερο ιερό σύνδεσμο που πρέπει να έχουμε με τον «δι’ ημάς σταυρωθέντα, παθόντα και ταφέντα» Σωτήρα μας. Για σένα δεν είναι «ο Χριστός» απλώς, αλλά πρέπει να γίνει «ο δικός σου». Και ο Θωμάς, όταν είδε το Χριστό μετά την ανάστασή του, είπε όχι απλώς «ο Κύριος και ο Θεός», αλλά «ο Κύριός μου και ο Θεός μου» (Ιω. 20:28). Είναι λοιπόν και για μας ο Χριστός το πιο αγαπητό πρόσωπο της ζωής μας; το θέτουμε υπεράνω παντός άλλου;

Σε λίγο θ’ ακολουθήσει η έξοδος του επιταφίου. Θέλω λοιπόν να σας παρακαλέσω, σύμφωνα μ’ αυτά που είπαμε, κατά την περιφορά να τηρήσετε ανάλογη στάση. Κηδεία έχουμε σήμερα· και στην κηδεία δεν μιλάνε ούτε γελάνε· στέκονται με προσοχή και κατάνυξη. Έτσι κ’ εμείς τώρα, που κηδεύουμε τον Σωτήρα μας. Διαφορετικά, θα προκληθεί σκανδαλισμός.

Είθε, αγαπητοί μου, να καλλιεργηθεί στην ψυχή μας ιδιαίτερος σύνδεσμος με τον Κύριό μας και από την κοινωνία μαζί του ν’ αντιληφθούμε, ότι υπό τον ουρανό και υπεράνω του ουρανού δεν υπάρχει τίποτε άλλο ωραιότερο, υψηλότερο, αγιότερο από τον Χριστό· ον, παίδες Ελλήνων, υμνείτε και υπερυψούτε εις πάντας τους αιώνας· αμήν.

Σύνθεση δύο ομιλιών επί του ιδίου θέματος, που έγιναν στον Ι. Ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης την 16-4-1993 και την 21-4-1995.

Από το φυλλάδιο ΚΥΡΙΑΚΗ, φύλλο 2183, Φλώρινα 2019.

«Γενεά ζητούντων τον Κύριον»

The post «Γενεά ζητούντων τον Κύριον» appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Αποτολμώ, αγαπητοί μου, τις άγιες αυτές ημέρες, παρά το γήρας μου, να πω λίγα λόγια επάνω στις λίγες φράσεις, που ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός επρόφερε από το ύψος του σταυρού του τις φοβερές εκείνες ώρες της Μεγάλης Παρασκευής, κρεμάμενος επί ξύλου και ενώ το τίμιο αίμα του έρρεε «υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας» (θ. Λειτ. Μ. Βασ. καθαγ.).

Οι λόγοι αυτοί του σταυρού είναι επτά. Και απορεί κανείς πώς ο Χριστός, μέσα σε απερίγραπτους πόνους σώματος και ψυχής, βρήκε δύναμη, αταραξία, νηφαλιότητα, διαύγεια, να πει τέτοια λόγια. Αυτό ανήκει στην θεία φύση του. Πέλαγος ιερών νοημάτων ανοίγουν οι λόγοι αυτοί· θαύμα το περιεχόμενό τους.

Ερμηνεύσαμε ήδη τον πρώτο και τώρα ερχόμεθα να πούμε λίγα λόγια επί του δευτέρου λόγου του Εσταυρωμένου. Ποιος είναι αυτός; «Γύναι, ίδε ο υιός σου», είπε στην Παναγία, και στον Ιωάννη «Ιδού η μήτηρ σου» (Ιω. 19:26-27).

Επάνω στο Γολγοθά, αγαπητοί μου, εκείνες τις ώρες δεν ήταν μόνο άντρες (Ρωμαίοι, Εβραίοι αρχιερείς, γραμματείς, φαρισαίοι…)· ήταν και μερικές γυναίκες, όμιλος γυναικών με επί κεφαλής τη Μητέρα του Χριστού, την αειπάρθενο Μαρία. Μία παρένθεση εδώ.

Όταν ήμουν στην Αθήνα ιεροκήρυκας, μίλησα κάποτε καυστικά για τις γυναίκες. Τότε μια ταπεινή Χριστιανή, καθαρίστρια σε υπουργείο, με πλησίασε. – Πάτερ, μ’ ερωτά, γυναίκα πρόδωσε το Χριστό; – Όχι, λέω χωρίς να ξέρω πού το πάει. – Γυναίκα τον κατηγόρησε; – Όχι. – Γυναίκα τον δίκασε; – Όχι. – Γυναίκα τον σταύρωσε; – Όχι. – Γυναίκα τον λόγχισε; – Όχι.

Αυτό, ομολογώ, μ’ έκανε να αναλογισθώ, ότι η γυναίκα, προς τιμήν της, στα πάθη του Χριστού στάθηκε δίπλα του· και στη δίκη η σύζυγος του Πιλάτου έστειλε το μήνυμα «Μηδέν σοι και τω δικαίω εκείνω· πολλά γαρ έπαθον σήμερον κατ’ όναρ δι’ αυτόν» (Ματθ. 27:19), και στην οδό προς το Γολγοθά «θυγατέρες Ιερουσαλήμ» έκλαιγαν γι’ αυτόν (Λουκ. 23:28), και τώρα κάτω απ’ το σταυρό βρίσκεται η πονεμένη Μάνα μαζί με τον μαθητή «ον ηγάπα ο Ιησούς» (Ιω. 19:26).

Η υπεραγία Θεοτόκος έδωσε τα πάντα για τον Μονογενή της. Υπέταξε τον εαυτό της στις βουλές του Κυρίου και τον κυοφόρησε. Τον γέννησε σε πρωτάκουστες συνθήκες, μέσα σ’ ένα βρώμικο στάβλο με συντροφιά ένα γαϊδουράκι κ’ ένα βόδι. Πόνεσε κατά την Υπαπαντή ακούγοντας από το γέροντα Συμεών, ότι την καρδιά της «διελεύσεται ρομφαία» (Λουκ. 2:35). Όταν από τον ουρανό ήρθε μήνυμα ότι ο Ηρώδης έχει κακό σκοπό, πήρε νύχτα το Βρέφος στην αγκάλη και με συνοδό τον μνήστορα Ιωσήφ έφυγαν στην Αίγυπτο, όπου έμειναν ένα διάστημα ως πρόσφυγες – όσοι είστε παιδιά προσφύγων ρωτήστε τους γονείς να σας πουν τι θα πει προσφυγιά.

Μετά, όταν έμαθαν ότι ο Ηρώδης πέθανε, γύρισαν κ’ εγκαταστάθηκαν στη Ναζαρέτ. Τι αγωνία πέρασε έπειτα, όταν έχασαν τον Ιησού δωδεκαετή στα Ιεροσόλυμα! Κι όταν στα τριάντα του χρόνια βγήκε στο δημόσιο βίο, με πεζοπορίες σε πόλεις και χωριά, με διδασκαλία και θαύματα, η Παναγία συμμερίστηκε μαζί του όχι μόνο την αγάπη του λαού αλλά και το μίσος των εχθρών· μίσος, που κατέληξε στο δράμα των ημερών αυτών· σύλληψη, δίκη, εξευτελισμός, καταδίκη, πάθη οδυνηρά, και τώρα εδώ μπροστά ο σταυρός! Όσο δεν πόνεσε στη γέννησή του, τόσο πονάει τώρα. Εκπληρώθηκε η προφητεία Συμεών. Αυτό δείχνει, ότι η παρθένος Μαρία είναι πραγματική μητέρα του Χριστού και τον συμπονεί, κ’ εκείνος πραγματικός άνθρωπος με στοργή για τη μητέρα που τον γέννησε.

Ο Χριστός επάνω στο ξύλο, και κάτω η Μητέρα με τον Ιωάννη δίπλα της. Τι οδύνη, τι πόνος, αλλά και τι αυτοκυριαρχία και έγνοια! Ο Υιός δεν λησμονεί να φροντίσει γι’ αυτήν που τον γαλούχησε, κι ο Διδάσκαλος δεν λησμονεί να διδάξει το μαθητή του. Καθώς τα χέρια του μένουν ακίνητα, με το βλέμμα και ένα λεπτό νεύμα της κεφαλής δείχνει στην Παναγία τον Ιωάννη και της λέει «Ίδε ο υιός σου», να τον έχεις παιδί σου, και στο μαθητή πάλι λέει «Ιδού η μήτηρ σου», να την έχεις μητέρα σου (Ιω. 19:26-27).

Κι από τότε ο Ιωάννης παρέλαβε την Παναγία στο σπίτι του· την είχε σαν μητέρα του, κ’ εκείνη πάλι τον είχε σαν παιδί της. Αλλά, κοντά στον Ιωάννη, και κάθε Χριστιανός νιώθει τη Μητέρα του Χριστού σαν δική του μητέρα, κ’ εκείνη πάλι έχει παιδί της κάθε Χριστιανό. Τέλος, ύστερα από μερικά χρόνια ήρθε και η ημέρα της κοιμήσεώς της· και τότε«απόστολοι εκ περάτων» (εξαποστ.) μαζί με αγγέλους εκήδευσαν το σώμα της στη Γεθσημανή.

Με τον λόγο του προς τον Ιωάννη «Ιδού η μήτηρ σου» ο Εσταυρωμένος έκανε τον Ιωάννη αδελφό του. Δεν ήταν η πρώτη φορά· και άλλοτε ονόμασε «αδελφούς» του τους πιστούς μαθητές του (βλ. Ματθ. 12:46-50. Μαρκ. 3:31-35. Λουκ. 8:19-21).

Η δε μέριμνα για τη Μητέρα του διδάσκει κ’ εμάς, αγαπητοί μου, ότι οφείλουμε να δείξουμε ενδιαφέρον για τους γονείς μας, τη μάνα που μας γέννησε και τον πατέρα που μας προστάτευσε. Κι αυτό είναι σπουδαίο ιδιαιτέρως σήμερα, που εκπληρώνεται η προφητεία του αποστόλου Παύλου, ότι στους εσχάτους χρόνους «οι άνθρωποι έσονται άστοργοι», θα είναι άστοργοι (Ρωμ. 1:31. Β’ Τιμ. 3:3).

Τι θα πει άστοργοι· θα ξεριζώσουν από μέσα τους τη στοργή, το έμφυτο αίσθημα αγάπης και συμπόνιας που έχουν οι γονείς για τα παιδιά και τα παιδιά για τους γονείς. Απόδειξη της αστοργίας των γονέων σήμερα είναι, ότι σκοτώνουν τα βρέφη τους. Το έμβρυο στην κοιλιά της μάνας είναι η πιο αθώα ύπαρξη. Όποιος σκοτώνει παιδί, είπε ο Ντοστογιέφσκυ, είναι σαν να σκοτώνει το Χριστό. Φοβερό να σκέπτεται κανείς, ότι στην Ελλάδα γίνονται 400.000 εκτρώσεις το έτος!

Αλλά άστοργοι είναι και τα παιδιά. Όταν ήμουν στην Αθήνα ιεροκήρυκας, ήρθε μια μέρα ένας νέος, καλός Χριστιανός, κλαίγοντας. Αποφάσισα, λέει, να παντρευτώ, να δημιουργήσω οικογένεια. Βρήκα μια κοπέλα, που μου φαινόταν σαν άγγελος. Προτού να κλείσουμε συμφωνία, μου κάνει την ερώτηση· – Στο σπίτι έχετε παλιά έπιπλα; Δεν καταλάβαινα τι εννοεί. – Τι θα πει, της λέω, «παλιά έπιπλα»; Κ’ εκείνη χωρίς ντροπή απαντά· – «Παλιά έπιπλα» είναι οι γέροι. – Ε, πώς, λέω· έχω τη μάνα και τον πατέρα μου. – Α, έτσι δεν συμφωνούμε, λέει. – Ε, τότε καλύτερα που μου το ‘ πες… Και το συνοικέσιο χάλασε. Αξιέπαινος ο νέος αυτός. Πολλοί όμως στη θέση του θυσιάζουν την αγάπη της μάνας μπροστά στο σαρκικό έρωτα. Τέτοιοι είναι σήμερα οι άνθρωποι.

Γίναμε κατώτεροι από τα ζώα. Ο πελαργός, που χτίζει τη φωλιά του στα καμπαναριά, απολαμβάνει φιλοστοργία από τα παιδιά του· όταν γεράσει και μαδήσουν τα φτερά του, εκείνα τον θερμαίνουν με τα φτερά τους και τον ταΐζουν. Αυτή η στοργή στην αρχαία ελληνική γλώσσα λέγεται «αντιπελάργησις». Μια τέτοια παράσταση πελαργού έχω ζωγραφίσει στο δάπεδο ενός νέου γηροκομείου που προσπαθούμε να εγκαινιάσουμε· είναι σπάνια τα ιεραποστολικά πρόσωπα που υπηρετούν στα ιδρύματα αυτά. Τι ζητούν εκεί οι γέροντες και οι γερόντισσες; Λίγη στοργή! Μια μέρα είδα μια γριά στο γηροκομείο που, ενώ ήταν λυπημένη, ξαφνικά χαμογέλασε. Γιατί; Ύστερα από χρόνια είχε λάβει γράμμα από τα παιδιά της στην Αμερική.

Όσοι από σας, αγαπητοί μου, έχετε τους γονείς σας, μάνα πατέρα, μη φανείτε αγνώμονες και άστοργοι, γιατί αυτό είναι από τα μεγαλύτερα αμαρτήματα. Η πέμπτη εντολή του Δεκαλόγου λέει· «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα ευ σοι γένηται, και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης» (Εξ. 20:12. Δευτ. 5:16)· αν θέλεις να ευτυχήσεις και να ζήσεις χρόνια πολλά, να τιμάς τους γονείς σου. Όποιος δεν τιμά τους γονείς του, είναι ανάξιος να λέγεται άνθρωπος, είναι κατώτερος κι από τα ζώα. Και είναι γεγονός, ότι «ευχαί γονέων στηρίζουσι θεμέλια οίκων» (ακολ. γάμου, ευχ. 2α)· «ευλογία γαρ πατρός στηρίζει οίκους τέκνων, κατάρα δε μητρός εκριζοί θεμέλια» (Σ. Σειρ. 3:9). Ας διδαχθούμε από τον εσταυρωμένο Κύριό μας, ο οποίος τις τελευταίες στιγμές της επιγείου ζωής του δεν λησμόνησε την αγία του Μητέρα.

Ω μάνα, γλυκυτάτη μάνα! Πολλά λησμονεί ο άνθρωπος. Όταν όμως πλησιάσει το τέλος, ακούς και λέει «μάνα» και με τη λέξι αυτή αφήνει την επίγειο ζωή. Λοιπόν ευγνώμονες προς τους γονείς, μητέρα και πατέρα, μιμούμενοι Ιησούν Χριστόν τον Ναζωραίον, τον εσταυρωμένον και Θεόν· ον, παίδες Ελλήνων, υμνείτε και υπερυψούτε εις τους αιώνας.

Ομιλία στον Ι. Ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης την 13-4-1993.

Από το φυλλάδιο ΚΥΡΙΑΚΗ, φύλλο 2178, Φλώρινα 2019.

Στοργή στη Μάνα

The post Στοργή στη Μάνα appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.