Δύο ζητήματα, σημαντικώτατα για τη σωτηρία μας, προβάλλει η σημερινή Ευαγγγελική περικοπή, αγαπητοί εν Κυρίω αδελφοί. Το πρώτο, η αφροσύνη, στην οποία μας οδηγεί η πλεονεξία, η άκρατη επιθυμία του πλούτου· και το δεύτερο, το απροσδόκητο του αιφνιδίου θανάτου.

Αφορμή, για να διηγηθεί ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός την παραβολή του άφρονος πλουσίου (Λουκ. 12:16-21), που μόλις ακούσαμε, έλαβε από τη διαφωνία δύο αδελφών, κατά το μοίρασμα της πατρικής τους κληρονομίας. Εκεί δηλαδή που δίδασκε ο Χριστός μας για ουράνια και πνευματικά θέματα, ο ένας από τα δύο αδέλφια απευθύνθηκε κοντά Του, ζητώντας την παρέμβασή Του. Κι ο Χριστός πανσόφως αρνήθηκε κάτι τέτοιο, ξένο προς την αποστολή Του, αφήνοντας την επίλυσή του στην αμοιβαία υποχωρητικότητα και συνδιαλλαγή των ιδίων των αδελφών.

Επειδή όμως έβλεπε ότι δεν υπήρχε ίχνος διάθεσης συνδιαλλαγής, είπε: «Προσέχετε και προφυλάσσεσθε από κάθε μορφή πλεονεξίας, γιατί η ζωή του ανθρώπου, τόσο η πρόσκαιρη, πολύ δε περισσότερο η αιώνια και αληθινή, δεν εξαρτώνται από τα περίσσια πλούτη, ούτε και τα πολλά υπάρχοντά του». Και, για να δείξει ακριβώς τις φοβερές συνέπειες της πλεονεξίας, διηγήθηκε την παραβολή του άφρονος πλουσίου. Άφρονα, δηλαδή άμυαλο και ασύνετο, ονομάζει ο Κύριος τον πλούσιο της παραβολής. Γιατί όμως; Πού έγκειται η αφροσύνη του;

Η αφροσύνη, στην οποία οδήγησε τον πλούσιο – και οδηγεί τον κάθε αντίστοιχο άνθρωπο – η πλεονεξία, αγαπητοί αδελφοί, είναι τριπλή:

Πρώτον, λησμόνησε τον Θεό, τον Δημιουργό, σωτήρα και προνοητή μας. Όπως η ενάρετη εν Χριστώ ζωή φωτίζει τον νου, την καρδιά του ανθρώπου και αποκτά μια άλλη όραση, αίσθηση, βλέπει και αισθάνεται παντού τον Θεό, αντιλαμβάνεται και κατανοεί τους άλλους, το κάθε τι με την αξία του, αντίθετα, τα πάθη σκοτίζουν και ψυχραίνουν την καρδιά και τον νου, και καταντά ο άνθρωπος τυφλός, νεκρός πνευματικά. Σ’ αυτή τη θλιβερή λοιπόν εμπαθή κατάσταση χάνει ο πλεονέκτης την πίστη του στον Θεό. Δεν αισθάνεται. Δεν ζητεί τη βοήθειά Του. Πιστεύει μόνο στα πλούτη και τον εαυτό του. Αγνοώντας τον Θεό, επικεντρώνεται στα αγαθά του και μόνον, στον κόσμο τούτο, με όλα τα επακόλουθα. Γιατί, χωρίς Θεό, όλα επιτρέπονται. Ακόμη, αδυνατεί να δει τα υλικά του αγαθά ως δώρα Θεού κι ότι απλώς αυτός πρέπει να είναι ο καλός οικονόμος, δηλαδή διαχειριστής τους, για την ωφέλεια και των άλλων, για τη σωτηρία του. Γι’ αυτό ο θείος Παύλος στηλιτεύει έντονα την πλεονεξία, ονομάζοντάς την «ειδωλολατρία» (Κολ. 3:6), και δικαίως τη θεωρεί «ρίζα πάντων των κακών» (Α’ Τιμ. 6:10).

Δεύτερον, άφρονας ο πλούσιος και κάθε αντίστοιχος πλεονέκτης, επειδή λησμόνησε – και λησμονεί– τον συνάνθρωπό του. Τόσο τυφλώνει τούτο το πάθος, ώστε, όχι μόνο σκοτίζει τα μάτια της ψυχής, της πίστης, και δεν βλέπουν τον Θεό, μα και τα αισθητά μάτια και δεν βλέπουν, δεν αντιλαμβάνονται τον πόνο του πλησίον τους, του κάθε δυστυχισμένου και εμπεριστάτου συνανθρώπου τους. «Νους ορά και νους ακούει», έλεγαν ορθά και φιλοσοφημένα οι αρχαίοι μας πρόγονοι. Κι αυτό ισχύει κι εδώ. Η τυφλή καρδιά του πλεονέκτη δεν βλέπει, δεν κτυπά παλμούς συμπόνιας του πονεμένου αδελφού.

Άφρονας, τέλος, ο πλούσιος, γιατί μέσα στον παραλογισμό, όπου τον οδήγησε η πλεονεξία του, ξέχασε και τον ίδιο τον εαυτό του, δηλαδή τον πραγματικό εσώτερο της καρδίας άνθρωπο, τον αληθινό και αιώνιο προορισμό του. Ξέχασε, πως σκοπός της πρόσκαιρης τούτης ζωής δεν είναι να τρώμε και να πίνουμε και να ικανοποιούμε τις αισθήσεις μας. Αλλ’ αυτός, τυφλωμένος καθ’ όλα στην ψυχή, κόλλησε σ’ αυτά, κόλλησε στη λάσπη του βυθού των παθών. Ξέχασε την αναπόδραστη πραγματικότητα του θανάτου. Κι αυτή ακριβώς την ώρα, που μελετούσε πώς να αυξήσει τον χώρο των αποθηκών του και να στοιβάσει κι άλλα αγαθά, για να ευφραίνεται ξέγνοιαστα, ακούγεται η φοβερή φωνή της θείας δικαιοσύνης: «Άφρων, άμυαλε. Αυτή τη νύχτα θα έρθουν άγγελοι να πάρουν την ψυχή σου. Κι αυτά τα υλικά αγαθά, που με τόσους κόπους και προσπάθεια ετοίμασες, για ποιον θα είναι; Ποιος θα τα χαρεί;»

Ω! Φοβερή στιγμή και τέλος αξιοθρήνητο, αδελφοί, για να έρθουμε στο δεύτερο ζήτημά μας, αυτό του αιφνιδίου θανάτου! Πόσες φορές δεν είδαμε το δρέπανο του θανάτου ν’ αρπάζει γνωστούς, συγγενείς, τους γύρω μας, σε ώρα που δεν προσδοκούσαν και σε στιγμή που δεν περίμεναν; Και μικροί και μεγάλοι, και νέοι και γέροι, και άρρωστοι και υγιείς φεύγουν ξαφνικά από τον μάταιο τούτο κόσμο. Με τον Θεό συμβόλαιο κανείς δεν έχει για του θανάτου του την ώρα. Την αγνοούμε για το συμφέρον μας, για να αγωνιζόμαστε πνευματικά, να είμαστε έτοιμοι, όταν ο Κύριος μας καλέσει για εκείνο το ταξίδι, απ’ όπου επιστροφή δεν υπάρχει, οπόταν αρχίζει για τον άνθρωπο η αιώνια πραγματικότητα.

Και, πώς επισφραγίζει τη σημερινή παραβολή Του ο Κύριος; «Ούτως ο θησαυρίζων εαυτώ και μη εις Θεόν πλουτών». Αυτό δηλαδή θα είναι το τέλος και καθενός, που δεν φροντίζει να πλουτίζει πνευματικά, τον άσυλο εκείνο πλούτο, αλλά συνάζει τα παρερχόμενα αγαθά του κόσμου τούτου.

Τι μας φωνάζει ο Κύριος αλλού στο Ευαγγέλιο, αδελφοί; «Τι γαρ ωφελείται άνθρωπος, εάν τον κόσμον όλον κερδήση, την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή;» (Ματθ. 16:26). Κι ο απόστολος των εθνών, ο Παύλος, γράφει στον μαθητή του Τιμόθεο, να συμβουλεύει τους πλουσίους του παρόντος αιώνος, του απατεώνος, να μην υψηλοφρονούν, ούτε να ελπίζουν στο άδηλο, στην αβέβαιη έκβαση του πλούτου τους, αλλά στον ζώντα Θεό, ο Οποίος, σ’ όσους τον υπηρετούν, παρέχει πλούσια τα ελέη του, τα αναγκαία για τη συντήρησή τους (Α’ Τιμ. 6, 17).

Ας παρακαλούμε πάντοτε, αδελφοί, τον Κύριο, την Παναγία μας, όλους τους αγίους, να μας χαρίζουν μετάνοια, βίου διόρθωση, να μη λησμονούμε τον Θεό, τον θάνατο, την αιώνια ζωή, αλλά να αγωνιζόμαστε να την αξιωθούμε, χάριτι του παναγάθου Θεού, στον Οποίο αρμόζει δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν!

Αρχιμανδρίτης Φώτιος Ιωακείμ

Από την ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Μόρφου

Η παραβολή του άφρονος πλουσίου – Θ’ Κυριακή του Λουκά

The post Η παραβολή του άφρονος πλουσίου – Θ’ Κυριακή του Λουκά appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Θα πρέπει να γνωρίζουμε πως την ημέρα τούτη, την 8η Νοεμβρίου, η Εκκλησία μας την είχε αρχικά αφιερωμένη κατεξοχήν στον Αρχάγγελο Μιχαήλ, όπως μαρτυρείται και από τα αρχαία ιδιόμελα τροπάρια της ημέρας και σχετικές βυζαντινές Τυπικές Διατάξεις. Συν τω χρόνω, όμως, η εορτή αυτή επεκτάθηκε στην τιμή όλων των αρχαγγέλων και των υπολοίπων ουρανίων Δυνάμεων.

Ο Θεός μας είναι αγάπη, είναι η αγάπη: «Ο Θεός αγάπη εστίν», κατά την υψήγορη του μαθητή της αγάπης φθογγή (Α’ Ιω. 4:8). Και, από αυτή του την αγάπη κινούμενος, θέλησε να δημιουργήσει υπάρξεις λογικές, που να μετέχουν στη Χάρη Του. Ταυτόχρονα, ο Θεός είναι Φως, «το Φως το αληθινόν» και προαιώνιο: «ο Θεός φως εστι και σκοτία εν αυτώ ουκ έστιν ουδεμία» (Α’ Ιω. 1:5). Πριν λοιπόν δημιουργήσει τον υλικό και ορατό κόσμο και τον άνθρωπο, δημιούργησε τον άυλο και αόρατο κόσμο, τις αναρίθμητες δηλαδή αγγελικές Δυνάμεις, όντα λογικά και ασώματα, για να κοινωνούν, να μετέχουν στην άκτιστη Χάρη Του. Η πριν από την υλική δημιουργία πλάση τους μαρτυρείται ξεκάθαρα στο βιβλίο του Ιώβ στην Παλαιά Διαθήκη: «ότε εγενήθησαν άστρα, ήνεσάν με φωνή μεγάλη πάντες άγγελοί μου» (Ιώβ 38:7). Και, ως φως που είναι ο Θεός, τους έπλασε «φώτα δεύτερα», που δέχονται δηλαδή το φως της Χάριτος και θείας γνώσεως από τον ίδιο, που είναι η πηγή του φωτός, και το μεταδίδουν με τη σειρά τους, «ως έσοπτρα του φωτός», δηλ. σαν καθρέπτες, οι ανώτεροι προς τους κατώτερους και όλοι προς τους ανθρώπους.

Τη φύση των αγγέλων και τον αριθμό τους μόνο ο Κύριος γνωρίζει. Το μεγάλο τους πάντως πλήθος υποδηλώνει εμφαντικά σε μία του θεϊκή όραση-αποκάλυψη ο προφήτης Δανιήλ: «χίλιαι χιλιάδες ελειτούργουν αυτώ και μύριαι μυριάδες παρειστήκεισαν αυτώ» (Δαν. 7:10).] Σύμφωνα δε με την Αγία Γραφή και την ιερά Παράδοσή μας, και μάλιστα τα θεολογικώτατα συγγράμματα του αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, ο αγγελικός κόσμος κατατάσσεται σε εννέα τάγματα, που υποδιαιρούνται σε τρεις τριαδικές ενότητες, κατά τον τύπο και προς τιμή της Αγίας Τριάδος. Και βέβαια ο Τριαδικός μας Θεός δημιούργησε ελεύθερους τους αγγέλους, και σεβάστηκε την ελευθερία τους. Δεν τους έκανε δηλαδή εξαρχής άτρεπτους προς το κακό, αλλά αυτεξούσιους, ώστε, χρησιμοποιώντας την ελεύθερή τους βούληση, να ανυψώνονται προς τον Θεό και να αυξάνουν σε αγιότητα με τη θεωρία των θείων του Θεού μυστηρίων.

Σε κάποια όμως στιγμή, που δεν γνωρίζουμε ακριβώς – και πάντως πριν τη δημιουργία του ανθρώπου –, ο Εωσφόρος, το πλησιέστερο προς τον Θεό αγγελικό πνεύμα, κάνοντας κατάχρηση της ελευθερίας του αυτής και λησμονώντας πως είναι κτίσμα, κυριεύθηκε από υπερηφάνεια και θέλησε να ομοιωθεί με τον Ύψιστο: «Θα ανέβω στον ουρανό, είπε στη διάνοιά του», καθώς αναφέρει το βιβλίο του προφήτου Ησαΐου, «θα θέσω τον θρόνο μου πάνω από τα αστέρια του ουρανού (δηλ. τους άλλους αγγέλους)… θα ανέβω πάνω από τις νεφέλες, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο Θεό» (Ησ. 14:13-14). Ήταν ο πρώτος, που επέλεξε το κακό και απέρριψε το καλό, ο πρώτος αποστάτης από την αγαθότητα του Θεού.

Η καταδίκη του Θεού, κατά τη δίκαιη κρίση Του, υπήρξε άμεση: «νυν δε εις άδου καταβήση και εις τα θεμέλια της γης» (Ησ. 14:15). Μόλις δηλ. συλλογίστηκε και θέλησε να πράξει αυτά, αμέσως – αλίμονο! – καταβαραθρώθηκε στην κόλαση. Εξέπεσε του αξιώματός του και από φως έγινε σκότος. Και στην πτώση του, την αποστασία του, παρέσυρε πλήθος αγγέλων, όπως συμβολικά το αποτυπώνει ο Θεολόγος Ιωάννης στο βιβλίο της Αποκαλύψεως: «και η ουρά αυτού σύρει το τρίτον των αστέρων του ουρανού (δηλ. των αγγέλων), και έβαλεν αυτούς εις την γην» (Αποκ. 12:4). Όλοι αυτοί οι εκπεσόντες άγγελοι κατέστησαν το τάγμα των διαβόλων.

Τη θλιβερή εκείνη ώρα της ανταρσίας από τον Θεό και της πτώσεως, ο αρχιστράτηγος των αγγέλων Μιχαήλ, που ήταν στερεωμένος ακράδαντα με την ταπεινοφροσύνη στην αγάπη και λατρεία του Δημιουργού, βρέθηκε ανάμεσα στους αγγέλους, που έμειναν πιστοί, και βροντοφώναξε: « Πρόσχωμεν! Στώμεν καλώς! Στώμεν μετά φόβου!» (Ένα βαθειού θεολογικού νοήματος παρακέλευσμα, που η Εκκλησία μας ενσωμάτωσε ενωρίτατα στη Θεία Λειτουργία). Δηλαδή: «Ας προσέξουμε, εμείς οι λειτουργοί του Θεού. Ας σταθούμε γερά στην πίστη και τον σεβασμό του Κυρίου. Ας συνειδητοποιήσουμε πως είμαστε δημιουργήματά Του, κι όχι θεοί. Με τη χάρη και αγάπη Του είμαστε ό,τι είμαστε!»

Με τη θαρραλέα και αγία αυτή επέμβαση του Μιχαήλ, σταμάτησε η πτώση άλλων αγγέλων, και οι χορείες όσων δεν έπεσαν συναθροίσθηκαν, συνάχθηκαν σε ενότητα, ομόνοια και επαγρύπνηση στη δοξολογία του Θεού.

Σε ανάμνηση αυτής της Σύναξης των αγγελικών Δυνάμεων, με τη σωτήρια αυτή παρέμβαση του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, οι άγιοι Πατέρες μας, ακολουθώντας την αρχαία τούτη παράδοση, θέσπισαν την εορτή, που σήμερα και κάθε χρόνο στις 8 Νοεμβρίου τιμά με ύμνους και ωδές πνευματικές η Εκκλησία μας. Αργότερα όμως, όπως ήδη αναφέραμε, θεωρήθηκε εύλογο να τιμώνται κατά την ίδια ημέρα και όλες οι χορείες των εννέα αγγελικών ταγμάτων, δηλ. τα Σεραφείμ, τα Χερουβείμ, οι Θρόνοι, οι Κυριότητες, οι Δυνάμεις, οι Εξουσίες, οι Αρχές, οι Αρχάγγελοι και Άγγελοι, με προεξάρχοντες την ομάδα των αρχηγών και αρχιστρατήγων τους Μιχαήλ, Γαβριήλ, Ραφαήλ κ.α.

Οι ουράνιες Δυνάμεις έχουν την κοινή ονομασία άγγελοι (που παράγεται από το ρήμα αγγέλλω = αναγγέλλω), δηλ. αγγελιοφόροι, επειδή, εκτός από πνεύματα δοξολογικά του Θεού, που ψάλλουν ακαταπαύστως το «άγιος, άγιος, άγιος, Κύριος Σαββαώθ» και άλλους θεοπρεπείς ύμνους, είναι και συνεργοί των ανθρώπων προς τη σωτηρία μας· αποστέλλονται δηλαδή από τον Θεό, για να μας αναγγείλουν το άγιο θέλημά Του, να μας φυλάξουν, να μας φωτίσουν και ενισχύσουν στον πνευματικό μας αγώνα: «πάντες εισί λειτουργικά πνεύματα εις διακονίαν αποστελλόμενα, δια τους μέλλοντας κληρονομείν σωτηρίαν», όπως θεόπνευστα επισημαίνει ο απόστολος Παύλος (Εβρ. 1:14). Και, ως άυλα πνεύματα, είναι ταχύτατα στις κινήσεις τους, μπορούν δηλαδή ακαριαία να βρεθούν οπουδήποτε (γι’ αυτό εικονίζονται με φτερά), μπορούν να λάβουν ανθρώπινη μορφή, όταν χρειασθεί, δεν περιορίζονται από υλικά εμπόδια.

Κάθε έθνος, κάθε πόλη και χωριό και κάθε ναός έχουν τον φύλακά τους άγγελο. Μα και κάθε Χριστιανός προσωπικά, την ώρα του Βαπτίσματος, λαμβάνει από τον Θεό φύλακα άγγελο, που τον φυλάει, ενισχύει και καθοδηγεί στον δρόμο του Θεού, όσο ζει, και παίρνει αυτός την ψυχή του την ώρα του θανάτου, να την οδηγήσει στον Θεό, να κριθεί την πρώτη κρίση, αλλά και να λογοδοτήσει αυτός, πόσο βοήθησε εκείνη την ψυχή. Και η αγία μας Εκκλησία καθόρισε ωραιότατες ευχές και επικλήσεις προς τον φύλακά μας Άγγελο (βλ. π.χ. την επίκληση στα Πληρωτικά, «Άγγελον ειρήνης, πιστόν οδηγόν, φύλακα των ψυχών και των σωμάτων ημών, παρά του Κυρίου αιτησώμεθα», την τελευταία ευχή του Μικρού Αποδείπνου και τον Ικετήριο Κανόνα προς τον Φύλακα Άγγελον, στο Μέγα Ωρολόγιον). Κι εμείς, να επικαλούμαστε τον φύλακα άγγελό μας όσο συχνότερα μπορούμε, και να αγωνιζόμαστε μάλιστα να μην τον πικραίνουμε και λυπούμε με τα αμαρτωλά μας έργα, ούτε να τον καταισχύνουμε την ώρα της Κρίσης για την αμετανοησία μας.

Και, για να καταλήξουμε στους δύο Αρχαγγέλους, που ιδιαίτερα σήμερα τιμούμε, ο Μιχαήλ, που το όνομά του σημαίνει δύναμις Θεού ή ποιος είναι σαν τον Θεό, είναι ο αρχάγγελος της δικαιοσύνης του Θεού, που κατεξοχήν δρα και εμφανίζεται την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης. Όποιος τη μελετήσει επισταμένως, θα διαπιστώσει τις πολλαπλές θαυμαστές εκεί εμφανίσεις και παρεμβάσεις του. Ο Γαβριήλ δε, που το όνομά του σημαίνει άνθρωπος του Θεού ή θεάνθρωπος, είναι ο κατεξοχήν ουράνιος λειτουργός της εποχής της Χάριτος: Προαναγγέλλει τη Γέννηση του Προδρόμου, ευαγγελίζεται την άσπορο σύλληψη του Υιού του Θεού στην Παναγία, αναγγέλλει στους Μάγους και Ποιμένες τη Γέννηση του Χριστού, και άλλα χαρμόσυνα γεγονότα.

Και εμείς, αγαπητοί μου αδελφοί, που συναθροισθήκαμε σήμερα να τιμήσουμε τον Αρχάγγελο Μιχαήλ και όλες τις αγγελικές Δυνάμεις, ας τους τιμήσουμε με ύμνους και προσευχές και τις προσφορές μας σε άρτους, λάδι, κρασί, κερί και θυμιάματα· προπάντων όμως με τα θεάρεστα έργα μας. Να αγωνιζόμαστε η ζωή μας να καταστεί όσο γίνεται αγγελική, δηλαδή πνευματική, ουράνια, όχι βυθισμένη στα του κόσμου τούτου, τα ψυχοφθόρα και πρόσκαιρα. Να έχουμε ακόμη θάρρος και ελπίδα στη ζωή μας, αφού έχουμε «τοσούτον περικείμενον ημίν νέφος μαρτύρων» και αγίων και αγγέλων.

Ο Θεός δεν είναι μόνο Δημιουργός. Είναι και προνοητής και έχει τη μέριμνά μας. Οι ποικίλες δοκιμασίες, που πέρασαμε και περνούμε, ως έθνος και ως κοινωνία, δεν είναι τυχαίες. Είναι αποτέλεσμα της παιδαγωγικής επέμβασης, της αγάπης του Θεού, για τη μετάνοια, τη σωτηρία μας. Οι όποιες τούτες κρίσεις είναι απόρροια της πνευματικής μας κρίσης, της αποστασίας μας, της απομάκρυνσης από τον Θεό, το άγιο θέλημά Του. Φθάνει να έχουμε αυτιά να ακούουμε και μάτια να βλέπουμε, όπως λέγει και ο Χριστός μας στο Ευαγγέλιο. Κι αν εμείς ζούμε με μετάνοια και εξομολόγηση, με ενσυνείδητη μυστηριακή ζωή, με αγάπη και συμπαράσταση μεταξύ μας, με ελεήμονα διάθεση, οι προσευχές μας και οι ικεσίες για μας όλων των αγίων και των αγγέλων, που σήμερα τιμούμε, θα γίνουν ιδιαίτερα ευπρόσδεκτες από τον Κύριο. Και θα μας φυλάξει από τα παρόντα και τα επερχόμενα δεινά. Θα αποδιώξει τον από βορρά ανηλεή τύραννο. Θα μας αξιώσει, ως ελεήμων, να επιστρέψουμε και σ’ όλες τις σκλαβωμένες μας πατρίδες. Μα, προπάντων, θα μας αξιώσει να εισέλθουμε στην αληθινή, την αιώνια, τη μόνιμη πατρίδα μας, την άνω Ιερουσαλήμ, όπου η ακατάλυτη χορεία των αγγέλων και αγίων, όπου το ανέσπερο Φως του Προσώπου Του, του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, του Τριαδικού μας Θεού, στον Οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες. Αμήν!

Αρχιμανδρίτης Φώτιος Ιωακείμ

Από την ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Μόρφου

Λόγος εις την Σύναξιν των Αρχιστρατήγων Μιχαήλ και Γαβριήλ και πασών των επουρανίων ασωμάτων Δυνάμεων

The post Λόγος εις την Σύναξιν των Αρχιστρατήγων Μιχαήλ και Γαβριήλ και πασών των επουρανίων ασωμάτων Δυνάμεων appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα, αγαπητοί εν Κυρίω αδελφοί, μας παραθέτει μία θαυμάσια παραβολή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού (Λουκ. 16:19-31). Και σ’ αυτή την παραβολή προβάλλουν τρία μεγάλα θέματα, που αφορούν στην επί γης ζωή του ανθρώπου: Ο πλούτος και η χρήση του, η πτωχεία και η αντιμετώπισή της, και το χρέος της ελεημοσύνης.

Και η διαχείριση των τρόπων τούτων ζωής, σύμφωνα και με την κατάληξη της παραβολής, καθορίζει τη μετά θάνατον, την αιώνια ζωή του ανθρώπου, δηλαδή τη σωτηρία του, ή, αλίμονο, την αιώνια απώλειά του.

Η τροφή και το ένδυμα αποτελούν αναμφίβολα δύο από τις βασικώτερες ανάγκες του ανθρώπου. Η τροφή για την αύξηση και συντήρηση του σώματος, και το ένδυμα για την κάλυψη της γυμνότητάς του και την προφύλαξή του από τις ποικίλες καιρικές συνθήκες. Για την εξασφάλιση των αναγκών αυτών εύλογα οι άνθρωποι αγωνιζόμαστε στον καθημερινό της ζωής αγώνα. Σ’ αυτό τον αγώνα όμως υποκρύβεται πάντοτε ένας κίνδυνος: η κάλυψη των δύο αυτών φυσικών αναγκών να μεταβληθεί σε πάθος, σε αυτοσκοπό. Η ανάγκη δηλαδή της ενδυμασίας να καταλήξει σε πάθος πολυτελούς ένδυσης που προκαλεί, σε χλιδή που διαφθείρει, σε ματαιοδοξία βδελυκτή στα μάτια του Θεού. Και η ανάγκη λήψης τροφής, να μεταβληθεί σε κοιλιοδουλία και κολακεία της σάρκας, με όλα τα φοβερά παρεπόμενα βλαβερά για το σώμα και την ψυχή πάθη.

Τον κίνδυνο τούτο μας επισημαίνει έντονα και τόσο παραστατικά ο Κύριος στην παραβολή του άφρονος πλουσίου και του πτωχού Λαζάρου, που μόλις ακούσαμε.

Ας εξετάσουμε, με τη βοήθεια του Θεού, το πρώτο θέμα, αυτό του πλούτου και της χρήσης του.

«Άνθρωπός τις ην πλούσιος», λέγει, αρχίζοντας την παραβολή ο Κύριος. Αντίθετα με ό,τι κάνει για τον πτωχό Λάζαρο, απαξιώνει να αναφέρει καν το όνομα του πλουσίου, ενώ μας περιγράφει με ζωηρά χρώματα τη ματαιόδοξη και φιλήδονη επί γης ζωή του. Απαγγέλλει το φοβερό κατηγορητήριό του και τον παρουσιάζει βαριά τιμωρούμενο στη μεταθανάτια ζωή. Γιατί όμως; Επειδή ήταν πλούσιος; Και, μήπως ο πλούτος και τα υλικά αγαθά είναι πράγματα καθεαυτά απαράδεκτα και κατακριτέα από τον Θεό;

Ασφαλώς όχι, αδελφοί! Το πρόβλημα, από πνευματικής πλευράς, δεν έγκειται στην ύπαρξη του νόμιμα αποκτηθέντος πλούτου, αλλά στη διαχείρισή του. Όπως και ένα μαχαίρι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κόψει κάποιος ψωμί ή να ενεργήσει κάτι άλλο καλό και, αντίθετα, να μαχαιρώσει και φονεύσει με αυτό έναν άνθρωπο. Ο Κύριος δίνει σε μερικούς πολύ πλούτο, σε άλλους λιγότερο, και αναμένει από τον καθένα πώς θα τον διαχειρισθεί: για τη δόξα του Θεού, το καλό των άλλων και τη σωτηρία της ψυχής του, ή για το νομιζόμενο καλό του εαυτούλη του, για να τον σπαταλήσει σε ηδονές και φαγοπότια, σαν τον πλούσιο της σημερινής παραβολής;

Γιατί, πρέπει εδώ να τονίσουμε, πως εμείς οι άνθρωποι είμαστε – πρέπει να είμαστε – οι καλοί οικονόμοι, δηλαδή διαχειριστές των χαρισμάτων του Θεού, είτε υλικών, είτε πνευματικών, και ουδέποτε να τα οικειοποιούμαστε, ούτε να τα απολυτοποιούμε, ούτε και να δένεται σ’ αυτά η καρδία μας. «Τι έχεις, όπερ ουκ έλαβες;», άνθρωπε, επισημαίνει θεόπνευστα και ο θεηγόρος Παύλος· «ει δε και έλαβες, τι καυχάσαι ως μη λαβών»; (Α’ Κορ. 4:7). Και αλλού θα ειπεί ο Κύριος: «όπου γάρ εστιν ο θησαυρός υμών, εκεί έσται και η καρδία υμών» (Ματθ. 6:21).

Ο πλούσιος πρέπει να προσέξει πολλαπλά τη ζωή του, για να μην καταλήξει δέσμιος του πλούτου, όπως έπαθε και ο σημερινός πλούσιος. Διέγραψε τον Θεό και τους άλλους από τη ζωή του και ζούσε μόνο για τον εαυτό του: Ντυνόταν με πορφύρα και βύσσο – τα πιο ακριβά δηλαδή και βαρύτιμα ενδύματα της εποχής – και ευφραινόταν «καθ’ ημέραν λαμπρώς». Όχι κάθε τόσο, τέλος πάντων, μα κάθε ημέρα! Οι φυσιολογικές ανάγκες της τροφής και του ενδύματος είχαν τελείως διαστραφεί και είχαν κυριέψει την καρδιά του σε τέτοιο βαθμό, που δεν αισθανόταν την ελεεινή και άθλια κατάσταση του πτωχού Λαζάρου.

Ας ιδούμε και το άλλο θέμα της παραβολής μας: Της πτωχείας και της αντιμετώπισής της. Ο Κύριος μας δίνει ανάγλυφα αποτυπωμένη και του Λαζάρου την εικόνα: Ρακένδυτος, άρρωστος, πληγιασμένος και παραπεταμένος στην εξώπορτα του μεγάρου του πλουσίου. Και προσπαθούσε να χορτάσει από τα ψίχουλα των λουκουλλείων γευμάτων του ασπλάχνου πλουσίου, που του πετούσαν πού και πού, σαν να ήταν άψυχο ζώο, οι υπηρέτες του σπιτιού.

Και όμως! Ο φαινομενικά αξιοθρήνητος Λάζαρος ήταν πάμπλουτος σε αρετές: Έδειχνε απέραντη υπομονή· δεχόταν, σαν από το χέρι του Θεού, και την πτωχεία και την πείνα και την αρρώστεια, και δεν γόγγυζε. Και, τελικά, αυτός αποδείχθηκε ο αληθινά πλούσιος. Για την υπομονή στις δοκιμασίες της πρόσκαιρης τούτης ζωής κληρονόμησε πλούτο άφθαρτο και ζωή αιώνιο.

Αντίθετα ο πλούσιος, που απόλαυσε αμαρτωλά και με αχαριστία στον Θεό τα αγαθά του βίου τούτου, τώρα φλογίζεται αιώνια στα βάσανα της κόλασης, και επιθυμεί μία σταγόνα νερού από τα χέρια του Λαζάρου, να σβήσει τη φοβερή του δίψα. Διψάει, δηλαδή, όπως ερμηνεύουν οι άγιοι Πατέρες, τη Χάρη του Θεού· γιατί κόλαση είναι ο φοβερός χωρισμός της ψυχής και του σώματος του αμαρτωλού από τη δροσοβόλο Χάρη του Θεού, την κοινωνία την αιώνια μαζί Του!

Ας αφήσουμε όμως τον πλούσιο και τον πτωχό Λάζαρο της παραβολής, κι ας έλθουμε στην εποχή μας. Πολύ φοβούμαι πως, όχι μόνο οι πλούσιοι, αλλά, λίγο πολύ, όλοι μας πάσχουμε από τη διπλή αρρώστεια του πλουσίου της παραβολής: την επιδεικτική πολυτέλεια και την ακόρεστη κοιλιοδουλία.

Κατάντησε η κοινωνία μας μία κοινωνία πολυτέλειας, σπατάλης, επίδειξης. Ο άνθρωπος σήμερα ντύνεται ή, αναλόγως, γδύνεται!, όχι γιατί το επιβάλλει έτσι η ανάγκη, αλλά η θεοποιημένη μόδα. Γιατί έτσι αποφασίζουν σκοτεινά και πανίσχυρα οικονομικά ξένα κέντρα και συμφέροντα. Χρόνος και χρήμα ξοδεύονται άφθονα στους νεοειδωλολατρικούς ναούς της εποχής, τα λεγόμενα «ινστιτούτα καλλονής», «αισθητικής», και ό,τι παρόμοιο.

Μα και στη λατρεία της κοιλιάς δεν υστερούμε: Χρήμα και χρόνος άφθονα ξοδεύονται και πάλιν, για να φάμε και να πιούμε ό,τι σπάνιο, ό,τι πολυτελές. Περιουσίες ολόκληρες ξοδεύονται συχνά για την κοιλιά και τις άλλες αισχρές ηδονές, που αναπότρεπτα συνδέονται με τα φαγοπότια. Βάκχος και Αφροδίτη λατρεύονταν και λατρεύονται πάντα – αλίμονο! – μαζί. Κι ολ’ αυτά, πότε; Όταν στον κόσμο όλο, στην Αφρική, την Ασία, και συχνότατα όχι πολύ μακρυά μας, δίπλα μας, χιλιάδες άνθρωποι πεθαίνουν καθημερινά από την πείνα. Όταν εκατομμύρια παιδιά υποσιτίζονται και πεινούν και ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες. Όλοι αυτοί είναι οι σύγχρονοι Λάζαροι. Και στέκονται κοντά μας, ανάμεσά μας. Φθάνει να έχουμε ανοιχτά τα μάτια της ψυχής να τους ιδούμε!

Μήπως δεν είναι για τούτο, που ο Θεός επέτρεψε να έλθει η οικονομική τούτη σύγχρονη κρίση; Ναι, ήλθε ως παιδαγωγική τιμωρία της πνευματικής μας κρίσης, της απομάκρυνσής μας από τον Θεό, από το άγιο θέλημά Του.

Γι’ αυτό, αδελφοί μου, ας διώξουμε μακρυά μας την πολυτέλεια, την κοιλιοδουλία. Να αγωνισθούμε να ζήσουμε με μετάνοια, να εκζητήσουμε τον Θεό πρώτα απ’ όλα. Ασφαλώς, και θα φάμε και θα πιούμε και θα ντυθούμε, αλλά με μέτρο, απλά και λιτά, όσο γίνεται. «Έχοντες τροφάς και σκεπάσματα, τούτοις αρκεσθησόμεθα», μας παραγγέλλει ο απόστολος Παύλος. Και, ταυτόχρονα, για να καταλήξουμε στο τρίτο μας θέμα, να ανοίξουμε τα σπλάχνα μας προς βοήθεια του πλησίον μας, του κάθε εμπερίστατου και πονεμένου αδελφού μας, όπως και όσο μπορεί ο καθένας· «έκαστος καθώς προαιρείται τη καρδία, μη εκ λύπης ή εξ ανάγκης· ιλαρόν γαρ δότην αγαπά ο Θεός» (Β’ Κορ. 9:7). Όπως έζησαν όλοι οι άγιοι. Όπως έζησαν και οι άγιοι Γαλακτίων και Επιστήμη, των οποίων σήμερα τελούμε τη μνήμη, που σκόρπισαν αφθονοπάροχα στους πτωχούς την περιουσία τους, υπέμειναν ποικίλα βασανιστήρια για την αγάπη του Χριστού και αξιώθηκαν αιώνιας δόξας στους ουρανούς.

Αν έτσι ζούμε, με αγάπη αληθινή προς τον Θεό και τον πλησίον μας, με μετάνοια, με ελεημοσύνη και ελεήμονα καρδία, θα έλθει αναμφίβολα και σ’ εμάς το έλεος του Θεού. Γιατί είναι «ελεήμων και μετανοεί επί κακίαις ανθρώπων». Και θα ευλογήσει και την παρούσα μας πρόσκαιρη ζωή, και θα μας αξιώσει εν ημέρα Κρίσεως της ιλαρής και γλυκείας του εκείνης φωνής: «Εφ’ όσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων, εμοί εποιήσατε· εισέλθετε εις την χαράν του Κυρίου υμών». Αμήν! Γένοιτο, Κύριε Ιησού!

Αρχιμανδρίτης Φώτιος Ιωακείμ

Από την ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Μόρφου

Ο πλούτος, η πτωχεία και το χρέος της ελεημοσύνης – Ε’ Κυριακή του Λουκά

The post Ο πλούτος, η πτωχεία και το χρέος της ελεημοσύνης – Ε’ Κυριακή του Λουκά appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.

Στη σημερινή ευαγγελική περικοπή, αγαπητοί εν Κυρίω αδελφοί, τίθεται ένα μεγάλο θέμα, ένα μεγάλο πρόβλημα, που ανέκαθεν απασχολούσε το γένος των ανθρώπων, όποιας φυλής και γλώσσας και εποχής: Ο θάνατος! Το μυστήριο του θανάτου! Μα, ταυτόχρονα, εξιστορείται σ’ αυτή, εκτυλίγεται ζωντανό στα μάτια μας κι ένα μεγάλο θαύμα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού: Η ανάστασις ενός νεκρού! Ένα θαύμα πάνω από κάθε έννοια και λογική!

Ο θάνατος, η λήξη της ζωής του ανθρώπου στον κόσμο τούτο, ο χωρισμός δηλαδή της αθάνατης ψυχής από το σώμα και η διάλυση του σώματός μας «εις τα εξ ων συνετέθη» στο χώμα, απ’ όπου έλαβε τη σύσταση, δεν ήσαν απαρχής στη δημιουργία, στο κατ’ ευδοκίαν θέλημα του Θεού. Αποτελεί μία από τις φοβερές συνέπειες της πτώσεως των πρωτοπλάστων, της αμαρτίας, της παρακοής τους στο θέλημα του Θεού. Αν δεν αμάρταναν οι προπάτορές μας, οι άνθρωποι θα έμεναν στην ανέκφραστη εκείνη τρυφή του Παραδείσου αθάνατοι και σωματικά. Η παράβασή τους επέφερε και τη δίκαιη απόφαση της τιμωρίας του Θεού: «Γη ει και εις γην απελεύση» (Γεν. 3:19)! Και τούτο, για να μην παραμείνει το κακό αθάνατο, ως ατιμώρητο, όπως ερμηνεύει θεόπνευστα ο Θεολόγος Γρηγόριος.

Η έλευση όμως του Θεανθρώπου Χριστού στον κόσμο σήμανε την κατάλυση του θανάτου. Ο Χριστός μας, όπως διακήρυξε στη Μάρθα που πενθούσε τον αδελφό της Λάζαρο, είναι «η ανάστασις και η ζωή» (Ιω. 11:25). Είναι η αυτοζωία. Αυτός, που χορηγεί τη ζωή. Ήλθε σωτήρας και λυτρωτής μας από τη δύναμη του διαβόλου, αλλά και του θανάτου. Και το έδειξε έμπρακτα, θαυματουργώντας. Κατά την επί γης πανάγια ζωή Του ανέστησε νεκρούς (τα Ευαγγέλια μας αφηγούνται τρεις νεκραναστάσεις, τις οποίες ενήργησε ο Κύριος, τη σημερινή, του υιού δηλαδή της χήρας της Ναΐν, της θυγατέρας του Ιαείρου και του τετραημέρου Λαζάρου στη Βηθανία), και μετά αναστήθηκε ο Ίδιος, ως παντοδύναμος, παρέχοντάς μας τη βεβαιότητα και της δικής μας ανάστασης.

Και, ναι μεν, κατά παραχώρηση Θεού, ο θάνατος ακόμη παραμένει και μετά την ανάσταση του Χριστού μας, αλλά πλέον σαν μια ουλή μετά που κλείνει μια πληγή, για να μας θυμίζει την προπατορική πτώση, αλλά και για να ταπεινώνει τον άνθρωπο και να περιορίζει το κακό. Γιατί, όπως λέει στην Παλαιά Διαθήκη ο σοφός Σειράχ, «μιμνήσκου τα έσχατά σου, και εις τον αιώνα ουχ αμαρτήσεις» (Σοφ. Σειρ. 7:36). Όμως με το τέλος της Ιστορίας, με τη Δευτέρα δηλαδή Παρουσία του Κυρίου, όλων των κεκοιμημένων ανθρώπων τα σώματα, από της αρχής της Δημιουργίας μέχρι τότε, θα αναστηθούν, θα ενωθούν με τις ψυχές τους και θα αφθαρτισθούν, δηλαδή δεν θα υπόκεινται πλέον στις υλικές ανάγκες και τη φθορά, και έτσι θα κριθούν, θα κριθούμε ο καθένας κατά τα έργα μας. Αυτών δε, που τότε θα ζουν, θα αφθαρτισθούν επίσης τα σώματα, για να κριθούν παρόμοια με όλους τους απ’ αιώνος κεκοιμημένους.

Και, αναστάσεις νεκρών, προς πίστωση της τελικής πανανθρώπινης ανάστασης, τέλεσαν και οι άγιοι απόστολοι και πολλοί άλλοι άγιοι της Εκκλησίας μας, με τη Χάρη πάντοτε του αναστημένου Ιησού Χριστού.

Ο θάνατος λοιπόν είναι ένα γεγονός. Αλλά πρέπει να το αντιμετωπίζουμε σωστά, με ορθή, Ορθόδοξη Πίστη και αντίληψη. Με την πίστη, ότι οι κεκοιμημένοι, οι ψυχές τους, ζουν, και θα αναστηθούν και τα σώματά τους. Γι’ αυτό και στην εποχή της χάριτος οι νεκροί ονομάζονται κεκοιμημένοι και ο χώρος ταφής τους κοιμητήριο. Και αναμένουν την «εσχάτην σάλπιγγα», για να εγερθούν από τον ύπνο! Και πρέπει να έχουμε κι εμείς «μνήμην θανάτου», όπως συμβουλεύουν οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας, δηλαδή να ενθυμούμαστε τον θάνατο, για να βάλουμε έτσι χαλινάρι στα πάθη, στις αμαρτίες μας, να μετανοούμε και να διορθώνουμε τη ζωή μας. Έτσι θα συντελεσθεί η ανάσταση της ψυχής μας, η πρώτη ανάσταση, από την πτώση στην αμαρτία. Όποιος την πέτυχε, δεν θα έχει εξουσία επάνω του ο δεύτερος θάνατος, ο αιώνιος, ο χωρισμός δηλαδή, αλίμονο, ο παντοτινός από τον Θεό, την Παναγία, τους αγγέλους και τους αγίους!

Την ανάσταση τούτη την πρώτη, της ψυχής δηλαδή από τα πάθη στη ζωή της Χάρης, εν όσω ακόμη ζούμε, και τη δεύτερη, δηλαδή την ανάσταση από τους νεκρούς και την αιώνια ζωή και βασιλεία, χαρίζει μόνος ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Ό,τι κι αν κάμει ο άνθρωπος, όσα κι αν κερδίσει, όσο κι αν προχωρήσει επιστημονικά, ό,τι κι αν ανακαλύψει, σε όσους άλλους πλανήτες κι αν φθάσει, μόνος του δεν σώζεται! Θα αποθάνει! Τη ζωή δεν μπορεί να τη δώσει: Ούτε την πρόσκαιρη, πολλώ μάλλον την αιώνια! Γιατί είναι κτίσμα, δημιούργημα!

Τούτη την ανάσταση αξιώθηκαν όλοι οι άγιοί μας. Γι’ αυτό και ορισμένων τα σώματα παραμένουν άφθαρτα, αιώνες τώρα, όπως του αγίου Σπυρίδωνος στην Κέρκυρα, του αγίου Διονυσίου στη Ζάκυνθο, του αγίου Γερασίμου στην Κεφαλληνία, του αγίου Χριστοδούλου στην Πάτμο, του αγίου Ιωάννου του Ρώσου στο Προκόπιο Ευβοίας, των οσίων εκείνων ασκητών στα σπήλαια της Λαύρας του Κιέβου, και πολλών άλλων. Όλων όμως των αγίων τα τίμια λείψανα ευωδιάζουν, αγιάζουν τους πιστούς και θαυματουργούν. Γιατί η πλούσια Χάρη, που είχαν εν ζωή, παραμένει και μετά θάνατον στα άγια λείψανά τους ανεκφοίτητη. Πρέπει λοιπόν να τους επικαλούμαστε στις καθημέραν προσευχές μας, να μας βοηθούν, να μας στηρίζουν, να μας ενισχύουν στις δύσκολες μέρες που περνούμε, στα ποικίλα προσωπικά και οικογενειακά προβλήματά μας· γιατί έχουν παρρησία στον Θεό, και εισακούονται οι δεήσεις και μεσιτείες τους.

Και με την ισχυρή και ουράνια στήριξη του νέφους τούτου των αγίων αδελφών και πατέρων μας, με τον κατά δύναμη μικρό μας αγώνα τον πνευματικό, και, κυρίως, με το έλεος και τη Χάρη του Αναστάντος Ιησού, του νικητού του θανάτου, ελπίζουμε και ευχόμαστε να τύχουμε και της πρώτης και της δεύτερης ανάστασης, «όπου ήχος καθαρός εορταζόντων», «ένθα απέδρα λύπη και στεναγμός», όπου η ανέκφραστη μακαριότητα όσων βλέπουν και όσων θα αξιωθούν να βλέπουν το πανυπέρλαμπρο Πρόσωπο του Θεού. Αμήν! Γένοιτο, Κύριε!

Αρχιμανδρίτης Φώτιος Ιωακείμ

Από την ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Μόρφου

Ο θάνατος και η κατάλυσή του – Γ’ Κυριακή του Λουκά

The post Ο θάνατος και η κατάλυσή του – Γ’ Κυριακή του Λουκά appeared first on Κοινωνία Ορθοδοξίας.