Πνευματική ζωή

Μη βλέπουμε δαιμονική παρουσία εκεί που δεν υπάρχει
Μη βλέπουμε δαιμονική παρουσία εκεί που δεν υπάρχει

Ερώτησις προς τον μέγα Γέροντα (αββά Βαρσανούφιο): Επειδή τους πόδας και τας χείρας ρευματίζομαι σφοδρώς και ευλαβούμαι, μήπως εκ των δαιμόνων εστίν… Τι δε εστί και ο βλέπω κατ’ όναρ άγρια θηρία;

Απόκρισις: Μη λυπηθής, αγαπητέ μου· ου γαρ των δαιμόνων εστίν, ως νομίζεις… Περί δε των ενυπνίων των αγρίων θηρίων, φαντάσματά εισι δαιμόνων, θελόντων σε πλανήσαι δια τούτων πιστεύσαι, ότι το πάθος σου εξ αυτών των δαιμόνων εστίν· αλλά καταργεί αυτούς ο Κύριος τω ρήματι του στόματος αυτού, ευχαίς αγίων. Αμήν. (Βαρσανουφίου Ερ. 174)

Μη λυπάσαι, του απαντά ο αββάς. Δεν προέρχεται από τους δαίμονες αυτό, όπως νομίζεις.

Και σήμερα, καθώς δεν έχουμε το κουράγιο να αντιμετωπίσουμε τα πράγματα όπως είναι, αλλά θέλουμε να πάμε πλαγίως και να ρίξουμε, τρόπον τινά, το φταίξιμο κάπου αλλού, υπάρχει αυτή η τάση, εύκολα οι άνθρωποι να αποδίδουν κάτι στους δαίμονες.

Σήμερα δίνουν και παίρνουν τα μάγια. «Μου έκαναν μάγια, έχω μάγια, υποφέρω από μάγια». Και στις εκατό φορές, ζήτημα αν μία φορά πράγματι συμβαίνει κάτι από μάγια. Ότι υπάρχουν μάγια, υπάρχουν. Αλλά, αν ακούσετε εκατό ανθρώπους να λένε ότι υποφέρουν από μάγια, η μία περίπτωση από αυτές θα είναι από μάγια. Οι άλλες, οι ενενήντα εννέα, όχι.

Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Πάρα πολύ συχνά –τουλάχιστον εγώ το συναντώ πολύ συχνά– έχουν τέτοια πεποίθηση οι άνθρωποι σ’ αυτό που λένε –«Υποφέρω από δαίμονες, με κυνηγούν οι δαίμονες, δεν με αφήνουν οι δαίμονες, έχω μέσα μου τους δαίμονες»– ώστε δεν υπάρχει δυνατότητα να τους πείσεις ότι μπορεί να συμβαίνει κάτι άλλο. Πάρα πολλοί είναι αυτοί οι οποίοι πιστεύουν κάτι τέτοιο.

Ότι υπάρχουν και οι δαίμονες, ότι ενεργούν και οι δαίμονες, ναι. Όμως άλλο είναι να νομίζεις ότι εκατό περιπτώσεις είναι από τον διάβολο, και άλλο να είναι μόνο οι δέκα ή μόνο οι πέντε και όχι οι εκατό.

Αν ζούσε σήμερα ο αββάς Βαρσανούφιος, δεν θα τα έλεγε έτσι όπως τα είπε σχετικά με τα άγρια θηρία που έβλεπε ο ερωτών στα όνειρά του, ότι δηλαδή ήταν φαντασίες δαιμονικές. Ότι μπορεί να είναι και φαντασίες δαιμονικές, ναι. Αλλά δεν είναι, σώνει και καλά, φαντασίες δαιμονικές τα άγρια θηρία που βλέπει κανείς τη νύχτα. Μπορεί να είναι από τον διάβολο, όμως πάρα πολλά όνειρα οφείλονται σε άλλους λόγους.

Εάν, επαναλαμβάνω, ο αββάς Βαρσανούφιος ζούσε στη δική μας εποχή και δεχόταν μια τέτοια ερώτηση, θα έλεγε: «Ναι μεν τα άγρια θηρία μπορεί να είναι από τους δαίμονες, αλλά μπορεί και να μην είναι».

Καθένας μας μέσα στη ζωή, θέλει δεν θέλει, ζει κάποιες καταστάσεις, έχει κάποια βιώματα. Ανά πάσαν στιγμήν έχουμε βιώματα. Έναν λόγο μας λέει ο άλλος, κι εμείς έχουμε ανάλογο βίωμα: ή λυπόμαστε ή στενοχωριόμαστε ή πιεζόμαστε ή ζούμε ένα βίωμα ντροπής, ρεζιλέματος εκείνη την ώρα. Είναι κάτι που το ζει η ύπαρξή μας. Αυτό θα πει βίωμα. Σαν να είναι μια οντότητα αυτό.

Σε κάποιους ανθρώπους, ό,τι κι αν συμβεί που θα τους δημιουργήσει ένα ανάλογο μη καλό βίωμα –είτε είναι ένα βίωμα ρεζιλέματος είτε ένα βίωμα πόνου, λύπης, καταθλίψεως, πληγώματος, πικρίας, φόβου, κάτι εφιαλτικό– το όλο βίωμα το απορροφά ο ψυχικός οργανισμός τους, και σαν να μη συνέβη ποτέ. Απλώς μένει μια ανάμνηση. Έζησε τι έζησε κανείς, και μπορεί να κράτησε μια μέρα, μπορεί να κράτησε δυό μέρες, και σιγά-σιγά αφομοιώνεται.

Στις μέρες μας οι άνθρωποι δεν λειτουργούν σωστά μέσα τους, όχι μόνο ένεκα αγνοίας, όχι μόνο ένεκα γενικώς μη σωστής στάσεως, αλλά και ένεκα ψυχοσυνθέσεως.

Πιστεύω δηλαδή ότι ορισμένοι άνθρωποι έρχονται στον κόσμο αυτό με τέτοιες προϋποθέσεις, που η όλη ψυχοσύνθεσή τους, η όλη δομή τους τους επιτρέπουν να ζήσουν φυσιολογικά τη ζωή, και άνετα ή έστω με κάποια δυσκολία να μπορούν να αφομοιώνουν τα όποια οδυνηρά, αρνητικά βιώματα αναγκασθούν να ζήσουν στη ζωή τους, έτσι που να μη δημιουργηθεί κανένα πρόβλημα.

Άλλοι όμως, και ένεκα ψυχοσυνθέσεως, δεν αντέχουν τα όποια οδυνηρά βιώματα. Και η όλη ενέργεια του εαυτού τους, η όλη λειτουργία της ψυχής τους μοιάζει με αυτό που κάνει εκείνη η νοικοκυρά η οποία ρίχνει τα σκουπίδια στο υπόγειο. Δεν τα πάει έξω, που είναι κάτι απλό, γιατί κάτι δεν την αφήνει να το κάνει αυτό. Και επομένως, όσο γίνεται, να μη φανούν σκουπίδια.

Έτσι λοιπόν, για κάποιους λόγους, λειτουργεί κατά τέτοιον τρόπο η ψυχή ορισμένων, ώστε τα βιώματα αυτά, αντί να τα αφομοιώσουν, τα ρίχνουν μέσα στο υπόγειο της ψυχής τους, στο υποσυνείδητο και στο ασυνείδητο. Και αυτά μπορεί να μείνουν εκεί ένα χρόνο, δύο, δέκα, τριάντα χρόνια· κάποτε όμως βγαίνουν.

Η ηλικία ή η περίοδος στην οποία βγαίνουν είναι η εποχή που ο άνθρωπος καλείται να αναλάβει την ευθύνη της ζωής του. Ενόσω ένας είναι παιδί, ακόμη και έφηβος, στηρίζεται στους γονείς του, και επομένως ζει ανεύθυνα. Καθώς όμως πάει στο πανεπιστήμιο, και μάλιστα όταν πλησιάζει προς το τέλος των σπουδών του, θέλει δεν θέλει, πρέπει να αντιμετωπίσει τη ζωή. Όσο κι αν εξαρτάται από τη μητέρα του και από τον πατέρα του, και όσο κι αν έχουν διάθεση εκείνοι να τον καλύπτουν, ντρέπεται να μην αρχίσει να αισθάνεται την ευθύνη της ζωής του. Αρχίζει λοιπόν, τρόπον τινά, μια καινούργια ζωή. Όμως αυτό δεν το αντέχει. Γιατί;

Καθώς έχει όλο αυτό το περιεχόμενο, που είπαμε, μέσα στο υποσυνείδητο, αν αυτός περάσει –περίπου σ’ αυτή την ηλικία, μπορεί όμως και σε μικρότερη ή και σε μεγαλύτερη– μια δοκιμασία, μια μεγάλη στενοχώρια, αν έρθουν έτσι τα πράγματα και απογυμνωθεί από όλα τα στηρίγματα που έχει τριγύρω του και μείνει μόνος με μόνο τον εαυτό του, ανοίγει η καταπακτή του υποσυνειδήτου, και βγαίνουν τα απωθημένα βιώματα. Και γι’ αυτό ξαφνικά ένας τέτοιος άνθρωπος σαν να μην είναι στα καλά του: κατελήφθη από μελαγχολία, από σχιζοφρενική κατάσταση ή από άλλες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις. (Στην ουσία, υποθέτω, περίπου κάτι τέτοιο συμβαίνει.)

Όμως, πριν γίνει αυτό, μπορεί να έρχονται στα όνειρα φοβερά πράγματα: άσχημες εικόνες, άσχημες παραστάσεις, άσχημες πράξεις. (Εδώ υπάγονται και αυτά που λέει στην ερώτησή του ο μοναχός.) Να αναφέρουμε εδώ το εξής: Είναι δύο αδέλφια δίδυμα, αλλά άλλης ψυχοσυνθέσεως το ένα, άλλης ψυχοσυνθέσεως το άλλο. Με αδύνατη ψυχοσύνθεση το ένα παιδί, με πιο δυνατή το άλλο. Έτυχε να βγουν στην ύπαιθρο κάποια μέρα, όπου όρμησε ένα σκυλί επάνω τους, και φοβήθηκαν πολύ τα παιδιά. Το ένα με τη δυνατή ψυχοσύνθεση, ναι μεν φοβήθηκε αλλά το ξεπέρασε, και τέλειωσε. Το άλλο όμως το καταχώνιασε μέσα του. Σ’ αυτό το παιδί, που όταν συνέβη αυτό μπορεί να ήταν πέντε χρονών, έξι, επτά, όταν γίνει είκοσι χρονών, είκοσι πέντε, τριάντα, ξαφνικά μπορεί να βγει αυτό το βίωμα το οδυνηρό, το φοβερό, που έζησε, και να φοβάται ακόμη και τις γάτες. Να βλέπεις έναν θεόρατο άνθρωπο μέχρι εκεί επάνω, και να φοβάται τις γάτες! Πριν όμως βγει αυτό, μπορεί να βλέπει όνειρα εφιαλτικά: άγρια θηρία, άγριες πράξεις, άγριες καταστάσεις και τέτοια.

Χωρίς λοιπόν να αποκλείουμε ότι και οι ίδιοι οι δαίμονες δημιουργούν και φέρνουν τέτοια πράγματα, για να κάνουν ζημιά στον άνθρωπο, όμως πάρα πολλές φορές κάτι τέτοια οφείλονται σε πραγματικότητες που αναφέραμε. Και έχω την ταπεινή γνώμη ότι ο άγιος Βαρσανούφιος, αν ζούσε σήμερα και τα γνώριζε αυτά –θα τα μάθαινε, έτσι ή αλλιώς– θα το έλεγε. Διότι αυτά που είπαμε τώρα δεν είναι φαντασίες, είναι πραγματικότητες. Άλλο τώρα ότι και ο διάβολος εκμεταλλεύεται αυτές τις καταστάσεις, για να κάνει κακό στον άνθρωπο.

Θυμάστε που είχαμε πει ότι ο άνθρωπος, όσο κακός κι αν είναι, θα σε λυπηθεί κάποια στιγμή. Ο διάβολος ποτέ-ποτέ δεν πρόκειται να λυπηθεί τον άνθρωπο. Ποτέ δεν πρόκειται να σε δει να τυραννιέσαι, να υποφέρεις, και να πει: «Ε, φτάνει. Αυτός τυραννιέται που τυραννιέται. Μην τον βασανίσω άλλο». Όχι· όσο πιο αδύναμο σε βρίσκει ο διάβολος, σε όσο πιο άσχημη κατάσταση σε βρίσκει, τόσο αυτός εκμεταλλεύεται την περίπτωση και θα σου κάνει ζημιά, όσο μπορεί. Αν μάλιστα έχεις και τέτοιες καταστάσεις μέσα σου, θα έρθει και αυτός και θα συντελέσει να έρθουν ως όνειρα τα άγρια θηρία και όλα τα άλλα.

Όμως, για να τελειώσουμε καλώς, να πω πως δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία –έτσι φρονώ, με βάση αυτό που κατάλαβα εγώ μέσα στη ζωή αυτή– ότι όλα αυτά τα επιτρέπει ο Θεός. Όπως επιτρέπει τις αρρώστιες, π.χ., να κρυολογήσεις ή να σπάσεις το πόδι, έτσι επιτρέπει και αυτά στον σύγχρονο άνθρωπο, καθώς ο σύγχρονος άνθρωπος, με τη ζωή που κάνει, τα ευνοεί. Όμως, ο Θεός τα επιτρέπει αυτά τελικά για τη σωτηρία μας.

Εκείνος στον οποίο συμβαίνουν αυτά, χρειάζεται πρώτα-πρώτα να συμβουλευθεί, να ρωτήσει και να έχει το κουράγιο να καταλάβει σε ποια κατάσταση είναι. Δεν πειράζει που τυχόν έχεις τέτοια βιώματα μέσα σου. Αυτά φέρνουν πολύ καλό. Σε όποια κατάσταση κι αν είναι κανείς, και ό,τι κι αν του συμβαίνει, έτσι να τα δει, έτσι να τα πάρει, ότι τελικά ο Θεός θα τα οικονομήσει κατά τέτοιον τρόπο τα πράγματα, που θα είναι για καλό.

Οπότε, δεν τρομάζει κανείς. Ήσυχα-ήσυχα κάθεται και ακούει που του λένε πώς έχουν τα πράγματα, καταλαβαίνει, αποκτά αυτογνωσία, μαθαίνει για ποιο λόγο είναι έτσι, μαθαίνει πώς πρέπει να τα πάρει, τι στάση να τηρήσει, πώς να κάνει την υπομονή του, πώς να περιμένει. Και μετά αυτά βγαίνουν όντως σε καλό.

 

 

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, «…πάντα συνεργεί εις αγαθόν», Πανόραμα Θεσσαλονίκης, 2014, σελ. 84 (αποσπάσματα).

 

 

 

 

Μη βλέπουμε δαιμονική παρουσία εκεί που δεν υπάρχει

Ορθόδοξη πίστη και ζωή στο email σας. Λάβετε πρώτοι όλες τις τελευταίες αναρτήσεις της Κοινωνίας Ορθοδοξίας:
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter! Θα λάβετε email επιβεβαίωσης σε λίγα λεπτά. Παρακαλούμε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο μέσα του για να επιβεβαιώσετε την εγγραφή. Εάν το email δεν εμφανιστεί στο γραμματοκιβώτιό σας, παρακαλούμε ελέγξτε τον φάκελο του spam.
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter!
Λυπούμαστε, υπήρξε ένα σφάλμα. Παρακαλούμε, ελέγξτε το email σας.