Μαρτυρία και διδαχή

Χωρίς τη χάρη διασαλεύεται ο όλος άνθρωπος
Χωρίς τη χάρη διασαλεύεται ο όλος άνθρωπος

Όπως ξέρετε, υπάρχουν διαφορές δογματικές μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και των καθολικών και προτεσταντών. Οι καθολικοί και οι προτεστάντες έχουν ως δόγμα τους το Filioque, ότι δηλαδή το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται και εκ του Υιού· όχι μόνο εκ του Πατρός. Οι καθολικοί έχουν επίσης το πρωτείο του πάπα, το αλάθητο του πάπα. Εμείς οι ορθόδοξοι δεν δεχόμαστε αυτά τα δόγματά τους. Υπάρχουν μεταξύ μας και άλλες διαφορές σε θέματα πίστεως, και μια διαφορά υπάρχει και σ᾿ αυτά που δέχονται για τη δημιουργία του ανθρώπου.

   Ο άνθρωπος, κατ᾿ αυτούς, επλάσθη τέλειος με το σώμα και την ψυχή, και του έδωσε ο Θεός και τη χάρη, αλλά σαν κάτι επιπλέον. Κάπως έτσι φρονούν και οι προτεστάντες. Για τους πατέρες όμως της Ορθοδόξου Εκκλησίας –η διδασκαλία των οποίων είναι καθολική, δηλαδή έχει καθολικό χαρακτήρα, που σημαίνει ότι είναι για όλο τον κόσμο– η χάρη που έδωσε ο Θεός στους πρωτοπλάστους, στον Αδάμ και στην Εύα, δεν είναι κάτι επιπλέον ώστε και χωρίς αυτήν ο άνθρωπος να είναι, τρόπον τινά, τέλειος. Η χάρη, κατά την ορθόδοξη διδασκαλία, είναι μέσα στην όλη ύπαρξη του ανθρώπου, και ο άνθρωπος είναι σε νορμάλ κατάσταση και σε νορμάλ σχέση με τον Θεό και σε νορμάλ πορεία προς τον σκοπό του, εφόσον έχει μέσα του τη χάρη του Θεού. Εάν δεν έχει τη χάρη, διασαλεύεται ο όλος άνθρωπος.

  Η αμαρτία είναι η αιτία που ο άνθρωπος χάνει τη χάρη. Εφόσον ο άνθρωπος δεν μένει στην υπακοή και στην αγάπη προς τον Θεό, ο ίδιος ξεχωρίζει, ο ίδιος απομακρύνει τον εαυτό του από τον Θεό, και έτσι δεν μπορεί να έχει κοινωνία με τον Θεό. Η κοινωνία με τον Θεό υπάρχει, εφόσον ο άνθρωπος έχει μέσα του χάρη Θεού. Με την πτώση, με την αμαρτία χάνει τη χάρη, και γι᾿ αυτό αμαυρώνεται η όλη ψυχή του ανθρώπου, σκοτίζεται ο νους του, αμβλύνεται η συνείδησή του, βυθίζεται στο σκοτάδι ο άνθρωπος, και γίνεται τόσο άχαρη η ζωή του. Κατά την ορθόδοξη διδασκαλία, επαναλαμβάνω, με την πτώση χάνει τη χάρη ο άνθρωπος και διασαλεύεται όλη η ύπαρξή του.                                                           Οι καθολικοί, ακόμη πιο πολύ οι προτεστάντες, πιο συγκεκριμένα, δέχονται ότι ο άνθρωπος επλάσθη από τον Θεό ευθύς εξαρχής να είναι στρώματα-στρώματα, δηλαδή να έχει το συνειδητό πάνω-πάνω και κάτω από κει το υποσυνείδητο και το ασυνείδητο. Είναι εντελώς αδύνατον να είναι έτσι. Η Ορθόδοξος Εκκλησία δεν το δέχεται αυτό.

 

Προ της πτώσεως ο άνθρωπος είχε μόνο συνειδητό

 Όπως ο Θεός είναι απλούς, έτσι έκανε και τον άνθρωπο. Απλούν τον έκανε τον άνθρωπο ο Θεός. Πριν πέσει δηλαδή ο άνθρωπος, δεν είχε βαθιά μέσα του σκοτεινά υπόγεια και τέτοια πράγματα. Όλη η ύπαρξή του ήταν, μπροστά στον Θεό και μπροστά στη συνείδησή του, γυμνή και τετραχηλισμένη. Όλα καθαρά και ξάστερα. Δεν υπήρχε τίποτε σε κατάσταση υποσυνείδητη και ασυνείδητη. Αυτή την κατάσταση, δηλαδή το να έχει όλα αυτά τα στρώματα ο άνθρωπος και να μπερδεύεται και να μη βρίσκει άκρη, τη δημιούργησε η αμαρτία.

  Και βλέπουμε τους αγίους, οι οποίοι μπαίνουν σ᾿ αυτόν τον αγώνα, πιστεύοντας πάντοτε στη βοήθεια του Θεού, έχοντας πάντοτε τη χάρη του Θεού, και χωρίς να κάνουν ποτέ πίσω –ακριβώς επειδή πιστεύουν ότι: «Τελείωσε· ο άνθρωπος μπορεί να αγιασθεί»– τους βλέπουμε να εργάζονται και να αγωνίζονται και να προσπαθούν ακούραστα, και δύο και πέντε και δέκα και τριάντα και πενήντα χρόνια καμιά φορά. (Άμα διαβάσει κανείς νηπτικούς πατέρες, βρίσκει στα έργα τους πολλά από αυτά που λέγονται σήμερα από τους ψυχολόγους.)

  Και έρχεται η ευλογημένη ώρα που ο άγιος –αυτός εκεί ο ασκητής, ο άνθρωπος του Θεού, αυτός που τα πήρε εντελώς αλλιώς τα πράγματα, και όχι όπως τα παίρνουμε εμείς οι έξυπνοι– έρχεται η ώρα που ενώπιον του Θεού είναι όλος συνειδητό, δηλαδή όλη η ψυχή του είναι συνειδητό. Δεν έχει υποσυνείδητο, ασυνείδητο, σκοτεινά υπόγεια, απωθημένα βιώματα, ανεξέλεγκτες καταστάσεις και αυτονόμηση του υποσυνειδήτου και του ασυνειδήτου.Δεν μπορούμε σε καμιά περίπτωση να πούμε ότι ο άγιος καλά μας λέει τούτα, μας λέει εκείνα, αλλά βαθύτερα έχει άλλες καταστάσεις που δεν τις ελέγχει. Δεν έχει τέτοια.

 Μας είναι αδιανόητο να δεχθούμε ότι ένας άγιος δεν ελέγχει τον εαυτό του, και κάποια στιγμή κάτι θα ξεπεταχτεί από μέσα του, από το υποσυνείδητο ή το ασυνείδητο, να τον προδώσει. Ας πούμε, ενώ αυτός θέλει να ενεργήσει σωστά, κάποια στιγμή μπορεί να ξεπεταχτεί από μέσα του κάτι, να βγει μια κακία, μια εμπάθεια, που είναι μέσα του ανεξέλεγκτη. Δεν είναι έτσι. Όλος ο άγιος ανήκει στον Θεό. Και γι᾿ αυτό ο άγιος ό,τι κι αν πει είναι άγιο, ό,τι κι αν κάνει είναι άγιο, όπως κι αν φερθεί, είναι αγία η ενέργειά του, και η όλη ζωή του. Στον άγιο άνθρωπο η χάρη του Θεού φθάνει κατάβαθα, προχωράει και στο συνειδητό και στο υποσυνείδητο και στο ασυνείδητο. Αυτό σημαίνει ότι προ της πτώσεως ο άνθρωπος είχε μόνο συνειδητό. Δεν είχε ούτε υποσυνείδητο ούτε ασυνείδητο, όπως φρονούν οι ρωμαιοκαθολικοί.

Για τους ορθοδόξους λοιπόν η χάρη προ της πτώσεως δεν ήταν κάτι επιπλέον και κατά τα άλλα ο άνθρωπος ήταν όπως είναι τώρα. Όχι· συγκροτούσε η χάρη τον όλο άνθρωπο, για να είναι αληθινός άνθρωπος, άνθρωπος του Θεού, για να έχει μέσα του θεανθρώπινη ζωή και όχι απλώς ανθρώπινη ζωή, για να έχει αληθινή κοινωνία με τον Θεό, αληθινή αναφορά στον Θεό

 

 

 

   Πάντα συνεργειν εις αγαθόν. Ψυχολογικές θεωρήσεις της πνευματικής ζωής  εκδ. Γενέσιον της Θεοτόκου.

Πανόραμα Θεσσαλονίκης 

 

 

 

 

 

 

Χωρίς τη χάρη διασαλεύεται ο όλος άνθρωπος

Ορθόδοξη πίστη και ζωή στο email σας. Λάβετε πρώτοι όλες τις τελευταίες αναρτήσεις της Κοινωνίας Ορθοδοξίας:
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter! Θα λάβετε email επιβεβαίωσης σε λίγα λεπτά. Παρακαλούμε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο μέσα του για να επιβεβαιώσετε την εγγραφή. Εάν το email δεν εμφανιστεί στο γραμματοκιβώτιό σας, παρακαλούμε ελέγξτε τον φάκελο του spam.
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter!
Λυπούμαστε, υπήρξε ένα σφάλμα. Παρακαλούμε, ελέγξτε το email σας.