Μαρτυρία και διδαχή

η σωστή αγωγή και ο σεβασμός στην ελευθερία του παιδιόυ.jpg
Η σωστή αγωγή και ο σεβασμός στην ελευθερία του παιδιού

Το παιδί ερχόμενο στον κόσμο –όχι μόνο το παιδί, αλλά και κάθε άνθρωπος ως τα βαθιά του γηρατειά– έχει ανάγκη από ελευθερία. Αυτό είναι βασικό βίωμα, αν θέλετε να το πούμε έτσι, βασική πραγματικότητα και κατάσταση εσωτερική σε κάθε άνθρωπο, και στο μικρό παιδί. Όλη δηλαδή, θα λέγαμε, η ευτυχία, όλη η μακαριότητα, που καλείται ο άνθρωπος να έχει από την πρώτη στιγμή της υπάρξεώς του και αιωνίως κοντά στον Θεό, στηρίζεται στην ελευθερία. Είναι εντελώς αδύνατο να μπορέσει να γίνει ο άνθρωπος κοινωνός της χαράς, της ευτυχίας, αν θέλετε να χρησιμοποιήσω αυτή τη λέξη, που δίνει ο Θεός, εάν δεν υπάρχει το πορτάκι της ελευθερίας, μέσα από το οποίο θα περάσει αυτή η χαρά.

Επομένως, έχουν χρέος και καθήκον οι γονείς να βοηθήσουν τον μικρό αυτό άνθρωπο να κινείται ελεύθερα, να αισθάνεται ελεύθερα, να πηγαίνει και να έρχεται ελεύθερα. Όχι αχαλίνωτα, όχι έξω από ορισμένους κανόνες και από ορισμένες αρχές, ωστόσο όμως αυτό το πλασματάκι πρέπει να αναπτύσσεται ελεύθερα.

Γενικά, ο τρόπος με τον οποίο φέρονται οι γονείς, και ιδιαίτερα η μητέρα, δείχνει κατά πόσο αφήνουν ελευθερία στο παιδί ή δεν αφήνουν, κατά πόσο το σέβονται ή δεν το σέβονται ως ένα ξεχωριστό πλάσμα, που δεν είναι δικό τους αντικείμενο και που έχει δούναι λαβείν προσωπικά και κατευθείαν με τον Θεό και επίσης με την κοινωνία της Εκκλησίας.

Όχι λίγες φορές παρατηρεί κανείς τους γονείς να λένε: «Μη έτσι, μη αλλιώς. Γιατί τρέχεις; Γιατί πέφτεις; Γιατί κτύπησες;» Ας πέσει και ας κτυπήσει και λίγο, ας ξεστρώσει το δωμάτιο και λίγο, ας λερώσει και λίγο. Δεν μπορεί δηλαδή να κάθεται κανείς με το μαστίγιο στο χέρι και να παραφυλάει το παιδί ή να του λέει: «Εκεί σου είπα να καθίσεις, και δεν θα κουνηθείς».

Βέβαια, δεν θα το αφήσουν οι γονείς το παιδί να αλωνίζει μέσα στο σπίτι, και να γίνει ένα ανταρτάκι, αλλά, όπως δεν πρέπει να πάρουν αυτό το άκρο, έτσι δεν πρέπει να πάρουν και το άλλο. Διότι, όσο πιο πολύ θα περισφίξει κανείς, θα περιορίσει και θα φοβίσει το παιδί του, τότε που είναι αδύναμο ακόμη, τόσο αυτό εσωτερικά θα αντιδράσει, και θα συσσωρεύεται μέσα του μια αντάρτικη διάθεση, και θα έλθει ώρα που όλα θα τα πετάξει.

Οπότε τι έγινε; Είχες εσύ την άνεσή σου, είχες την ησυχία σου, και τα κατάφερες και πέτυχες να μην κουνιέται το παιδί από το καθισματάκι που το έβαζες ή από το κρεβατάκι του. Τι έγινε όμως αυτό το παιδί; Πώς μεγάλωσε; Αναπτύχθηκε ελεύθερα; Περπάτησε κανονικά τον δρόμο που είχε να περπατήσει; Ή απλώς εσύ το καμάρωνες και έλεγες και στις φίλες σου «να, τι παιδί έχω»; Και όταν μεγάλωσε, τι έγινε αυτό το παιδί;

Όταν δηλαδή το παιδί, καθώς τρέχει λίγο, κάνει καμιά ζημιά, κι εμείς είμαστε με το μαστίγιο στο χέρι, για να το τιμωρήσουμε, κατά βάθος αυτό γίνεται, όχι επειδή τάχα θέλουμε να προλάβουμε το παιδί από κάποιο κακό, αλλά επειδή θέλουμε να ευχαριστήσουμε τους εαυτούς μας.

Γι’ αυτό χρειάζεται η αληθινή αγάπη. Πού να τη βρούμε όμως; Πού την πουλούν; Εάν υπάρχει η αληθινή αγάπη στην ψυχή του ανθρώπου, όποιος κι αν είναι αυτός –και μια αγράμματη γιαγιά, και ένας αγράμματος παππούς, και μια αγράμματη μητέρα αν είναι– καθώς δεν κινείται από δικά του φίλαυτα κίνητρα, από αγάπη προς τον εαυτό του, για να διασκεδάσει και να ευχαριστηθεί ο ίδιος, θα βρίσκει κάθε φορά τον κατάλληλο τρόπο, για να φέρεται ανάλογα στο μικρό παιδί και στο μεγαλύτερο παιδί και στους μεγαλυτέρους γενικώς, ώστε να βοηθάει τον άλλο, όποιος κι αν είναι, ειδικότερα το παιδί, να αναπτύσσεται κανονικά και να προχωράει τον δρόμο του, για να φθάσει στην τελειότητα.

Συνήθως οι γονείς, όταν φέρνουν παιδιά στον κόσμο, έχουν κάποιο όνειρο για το κάθε παιδί τους. Και ίσως το πρώτιστο και το σπουδαιότερο είναι να δουν τα παιδιά τους μια μέρα να είναι καλοί άνθρωποι, καλοί χριστιανοί, πιστοί στον Θεό.

Όμως, καθώς μεγαλώνουν τα παιδιά και φθάνουν στα δεκαπέντε χρόνια, στα είκοσι, και βλέπουν οι γονείς ότι δεν εκπληρώνονται τα όνειρά τους ειδικότερα σ’ αυτόν τον τομέα, διερωτώνται: Μήπως δεν ενεργήσαμε καλά; Μήπως δεν κάναμε εκείνο που έπρεπε να κάνουμε; Μήπως κάναμε λάθη; Μήπως δεν κάναμε το καθήκον μας από πλευράς θρησκευτικής, χριστιανικής, και γι’ αυτό τα παιδιά τελικά έγιναν ό,τι έγιναν ή δείχνουν ότι θα γίνουν;

Καμιά φορά μάλιστα σε μερικούς γονείς, καθώς έχουν μπροστά τους την πραγματικότητα των παιδιών, ότι δηλαδή τα παιδιά έχουν πάρει ένα δρόμο αλλιώτικο από αυτόν που αυτοί ως γονείς ήλπιζαν και επεδίωκαν, αυτό το ερώτημα δημιουργεί άγχος και δύσκολες καταστάσεις. Αυτό συμβαίνει, ανάλογα με την περίπτωση, άλλοτε πιο πολύ στη μητέρα, άλλοτε πιο πολύ στον πατέρα ή και στους δύο μαζί. Αισθάνονται ένοχοι, και, μολονότι αναγνωρίζουν την ενοχή τους και το λένε, το ξαναλένε, δεν μπορούν να ησυχάσουν από την ενοχή που αισθάνονται για τη διαγωγή των παιδιών, για την πορεία που παίρνουν τα παιδιά.

Πρέπει εδώ να τονίσουμε, εξ αφορμής αυτών των πραγματικοτήτων, ότι το παιδί, το κάθε παιδί, είναι ένας ξεχωριστός άνθρωπος, είναι μια ξεχωριστή οντότητα, μια ξεχωριστή προσωπικότητα, και ότι το παιδί τελικά δεν θα γίνει οπωσδήποτε αυτό που θέλουν οι γονείς. Αυτό πάρα πολύ καλά πρέπει να το καταλάβουν όσοι γονείς έχουν παιδιά ακόμη «εν τω γίγνεσθαι», αλλά και όσοι έχουν μεγάλα πλέον παιδιά, και δεν είναι ευχαριστημένοι από τα παιδιά τους, από τη ζωή των παιδιών τους.

Να καταλάβουμε λοιπόν καλά πως ό,τι και αν κάνουμε, τελικά τα παιδιά δεν θα γίνουν αυτό που θα θέλαμε να γίνουν, αυτό που θα επιθυμούσαμε να γίνουν. Τα παιδιά γίνονται αυτό που γίνονται, ανάλογα με την κληρονομικότητά τους, ανάλογα με την αγωγή που πήραν, αλλά και ανάλογα με την όλη στάση που έπαιρνε η προσωπικότητά τους, καθώς μεγάλωναν, απέναντι και της κληρονομικότητος και του περιβάλλοντος και γενικότερα της ζωής. Δεν είναι τα παιδιά άψυχα πράγματα, όπως ένα δενδράκι, ένας θάμνος, που μπορεί κανείς να του δώσει το σχήμα που θέλει και να το γείρει προς τα δω ή προς τα κει ή να το ανοίξει ή να το φτιάξει να ανεβαίνει κατευθείαν προς τα πάνω, αλλά είναι προσωπικότητες.

Οι γονείς, σεβόμενοι την προσωπικότητα των παιδιών τους, σεβόμενοι την ελευθερία που χαρίζει ο Θεός σε κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο, έχουν υποχρέωση να κάνουν το καθήκον τους. Να μάθουν στα παιδιά, από τη νηπιακή ακόμη ηλικία, να πιστεύουν στον Θεό, να τα μάθουν να προσεύχονται, να έχουν κοινωνία με τον Θεό, να τα μάθουν να ζουν, όσο είναι δυνατό, χριστιανικά. Τελικά όμως τα παιδιά θα γίνουν αυτό που και μόνα τους θα θελήσουν να γίνουν, αυτό που, τρόπον τινά, δημιουργείται μέσα τους ανάλογα, όπως είπαμε, με την κληρονομικότητα, με το περιβάλλον και με την ίδια την προσωπικότητά τους.

Ούτε λοιπόν από το ένα μέρος οι γονείς πρέπει να νομίζουν ότι οπωσδήποτε θα φτιάξουν τα παιδιά τους όπως τα θέλουν, ούτε από το άλλο μέρος πάλι θα πρέπει να πιστεύουν, να φρονούν πως, ό,τι και να κάνουν, το παιδί τελικά θα γίνει αυτό που θέλει να γίνει, αυτό που είναι να γίνει. Και το ένα είναι άκρο και το άλλο. Οι γονείς θα κάνουν το καθήκον τους. Τελικά, το παιδί θα γίνει εκείνο που θα γίνει, αλλά από τη δική τους πλευρά οι γονείς δεν θα το εγκαταλείψουν λέγοντας: «Θα γίνει ό,τι είναι να γίνει», αλλά θα προσπαθήσουν να το βοηθήσουν.

Εδώ πρέπει να πούμε ότι, όποια κληρονομικότητα κι αν έχει ένα παιδί, σε οποιαδήποτε δηλαδή κατάσταση κι αν βρίσκεται, όταν έρχεται στον κόσμο, δεν επιτρέπεται να το αφήσουμε έρμαιο αυτής της κληρονομικότητος και αυτών των καταβολών. Ούτε επίσης μπορούμε να πούμε ότι κάτι που είναι κληρονομικό δεν αλλάζει, δεν μεταβάλλεται· όχι. Δεν είναι δηλαδή ένα παιδί με την κληρονομικότητά του ένα κούτσουρο, ας πούμε έτσι, που δεν μπορεί κανείς να το κάνει τίποτε. Οποιαδήποτε κληρονομικότητα κι αν έχει, οποιαδήποτε καταβολή κι αν έχει, μπορεί να πλασθεί έτσι ή έτσι, να πάει προς τα δω ή προς τα κει, και με την επίδραση του περιβάλλοντος να πάρει μια νέα μορφή.

 

 

Αποσπάσματα από το βιβλίο του π. Συμεών Κραγιοπούλου Γονείς και παιδιά, τόμος Α’, σσ. 47-49, 50-51, 52-53, 54-57 και 58.

 

 

 

 

Η σωστή αγωγή και ο σεβασμός στην ελευθερία του παιδιού

 

Ορθόδοξη πίστη και ζωή στο email σας. Λάβετε πρώτοι όλες τις τελευταίες αναρτήσεις της Κοινωνίας Ορθοδοξίας:
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter! Θα λάβετε email επιβεβαίωσης σε λίγα λεπτά. Παρακαλούμε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο μέσα του για να επιβεβαιώσετε την εγγραφή. Εάν το email δεν εμφανιστεί στο γραμματοκιβώτιό σας, παρακαλούμε ελέγξτε τον φάκελο του spam.
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter!
Λυπούμαστε, υπήρξε ένα σφάλμα. Παρακαλούμε, ελέγξτε το email σας.