Μαρτυρία και διδαχή

Φως ο πιστός
Φως ο πιστός

Κυριακή προ των Φώτων σήμερα, και με την ευκαιρία αυτή ας στρέψουμε τη ματιά μας στην πανήγυρη των Φώτων, ας δούμε φως!

Φως! Ταυτόσημο με τη χαρά, τη δόξα, την καθαρότητα, σε αντιδιαστολή προς το σκοτάδι, το συνώνυμο της σκυθρωπότητας, της λύπης και της απελπισίας. Φως! Πολύτιμο. Κλείσε τα μάτια σου μιαν ώρα και προσπάθησε να επιδοθείς στις συνήθεις σου δραστηριότητες. Δύσκολο ασυνήθιστα. Τότε καταλαβαίνεις την αξία του.

Ας δούμε όμως το σκοτάδι – εννούμε το πνευματικό, αφού το άλλο… δεν φαίνεται! Σκότος είναι ο διάβολος που έπεσε από τον πάμφωτο Ουρανό στον σκοτεινό Άδη, ή μάλλον αυτός έγινε ο σκοτεινός Άδης. Έκτοτε αυτός και το τάγμα του απέβησαν οι κοσμοκράτορες «του σκότους του αιώνος τούτου» (Εφ. 6.12).

Υφίστανται ποικίλα σκοτάδια. Πρώτα-πρώτα η άγνοια του Θεού του Φωτοδότη, η αθεΐα. Μετά η λανθασμένη πίστη και η αίρεση, που σε παραπλανάει και περιπλανάσαι σαν τυφλοπόντικας σε παραδρόμους που δεν βγάζουν από το τούνελ στο ανοιχτό φως. Και βέβαια σκοτάδι είναι η αμαρτία: «τα γαρ κρυφή γινόμενα… αισχρόν εστι και λέγειν», λέει η προς Εφεσίους (5.12). Δεν μπορεί να συμβεί διαφορετικά: «πας γαρ ο φαύλα πράσσων μισεί το φως και ουκ έρχεται προς το φως, ίνα μη ελεχθή τα έργα αυτού» (Ιω. 3.20). Θυμίζει τους πρώτους διδάξαντες, τους Πρωτόπλαστους, που σκοτισμένοι μετά την Παρακοή κρύφθηκαν από τον Θεό – «ο Θεός φως εστι και σκοτία εν αυτώ ουκ έστιν ουδεμία» (Α’ Ιω. 1.5). Δεν ήσαν πια «υιοι φωτός… και υιοί ημέρας», αλλά «νυκτός και σκότους» (Α’ Θεσσ. 5.5). Πώς πια μπορούσαν να συμ-παρίστανται στον Ύψιστο, τη «φωτουργαία πηγή» και τον φωτοκράτορα; (Τροπάρια Ε’ και Θ’ Ωδής Τριαδικού κανόνος Δ’ ήχου).

Εφόσον είναι φως ο Πατήρ, είναι φως και ο Υιός, φως και το Πνεύμα. Ειδικώτερα πώς ομολογούμε τον Υιό στο Σύμβολο της Πίστεως; «Φως εκ φωτός, Θεόν αληθινόν εκ Θεού αληθινού». Τι θα ψάλουμε τώρα, στα Θεοφάνεια; «Φως από το φως έλαμψε στον κόσμο, Χριστός ο Θεός μας, ο Θεός που επιφάνηκε· τούτον, λαοί, ας προσκυνήσουμε» (Αίνοι).

Μας το διαβεβαίωσε ο ίδιος ο Χριστός: «Εγώ ειμι το φως του κόσμου» (Ιω. 8.12). Αυτοορίσθηκε ως το φως· πρόκειται για έναν από τους ελάχιστους χαρακτηρισμούς Του.

Αλλά και μεις, οι πιστοί, το ζούμε και το διακηρύσσουμε. Αφ’ ενός μέχρι πριν από λίγες ημέρες ψάλλαμε χαρμόσυνα το απολυτίκιο των Χριστουγέννων: «Η γέννησή σου, Χριστέ ο Θεός μας, ανέτειλε στον κόσμο το φως το της γνώσεως, γιατί κατ’ αυτή εκείνοι που λάτρευαν τα άστρα, από αστέρα διδάσκονταν να προσκυνούν Σε, τον ήλιο της δικαιοσύνης και να σε γνωρίζουν [σαν] ανατολή από ψηλά· Κύριε, δόξα σοι»!

Αφ’ ετέρου θα μελωδήσουμε σύντομα το κοντάκιο των Θεοφανίων: «Επιφάνηκες σήμερα στην οικουμένη και το φως σου, Κύριε, σημειώθηκε πάνω μας [Ψαλμ. 4.7], που με επίγνωση σε υμνούμε. Ήρθες, φάνηκες, το φως το απρόσιτο».

* * *

Η διαπίστωση ότι ο Σωτήρας είναι φως, τί συνεπάγεται για μας; Ήρθε για ν’ αρπάξει και βγάλει από τον γνόφο του Άδη τον γενάρχη μας και να μας καθαρίσει από κάθε ρύπο με το λουτρό του Βαπτίσματος πρώτα και με το λουτρό της μετανοίας (εξομολογήσεως) ύστερα. Ήρθε για να μας πλύνει και απαλλάξει από την αιθάλη των αμαρτιών και να μας λευκάνει. Διακήρυξε: «Εγώ φως εις τον κόσμον ελήλυθα, ίνα πας ο πιστεύων εις εμέ εν τη σκοτία μη μείνη» (Ιω. 12.46)· «ο ακολουθών εμοί ου μη περιπατήση εν τη σκοτία, αλλ’ έξει το φως της ζωής» (Ιω. 8.12). Αντίθετα, «ο περιπατών εν τη σκοτία ουκ οίδε που υπάγει» (Ιω. 12.35).

Λοιπόν οφείλουμε να γίνουμε «γιοί φωτός, οι πριν σκοτισμένοι» (Eιρμός Η’ Ωδής Ιαμβικού κανόνος Θεοφανείων). Προς τούτο ας πάρουμε τον τύπο του ηλιακού συστήματος, του αίσθητου ήλιου, για να αναχθούμε στον νοητό «ήλιο της δικαιοσύνης» που προαναφέραμε: Ο Θεός είναι ο αυτόφωτος και ο απλανής, δηλ. ο σταθερός, που δεν περιπλανάται μα και δεν πλανάται, χωρίς πλάνες. Εμείς οι λάτρεις Του είμαστε ετερόφωτοι, πλανήτες που περιστρέφονται γύρω από Αυτόν και παίρνουν φως από Αυτόν· που εστιάζονται και επικεντρώνονται σε Αυτόν, με αποτέλεσμα να περιλάμπονται οι ίδιοι και παραμετρικά ν’ ακτινοβολούν το φως Του στον κύκλο τους, στο περιβάλλον τους.

Η ζωή μας να περιστρέφεται γύρω από Αυτόν! Μεγάλος λόγος, πλην αναγκαίος· δεν γίνεται διαφορετικά. Πρέπει να είναι χριστοκεντρική. «Εν τω φωτί περιπατώμεν, ως αυτός εστιν εν τω φωτί», μας λέει ο Θεολόγος Ιωάννης (Α’ Ιω. 1.7).

Μας παροτρύνει και ο Παύλος: «Ως τέκνα φωτός περιπατείτε» (Εφ. 5.8). Φως ο Πατήρ, φως πρέπει και τα παιδιά. «Αποθώμεθα ουν τα έργα του σκότους και ενδυσώμεθα τα όπλα του φωτός. ως εν ημέρα ευσχημόνως περιπατήσωμεν» (Ρωμ. 13.12-13). Γι’ αυτό εντέλλεται ο ίδιος πρωτοκορυφαίος απόστολος «Μη συγκοινωνείτε τοις έργοις τοις ακάρποις του σκότους, μάλλον δε και ελέγχετε» (Εφ. 5.11). Να μη συγκοινωνούμε και συναναστρεφόμαστε με το σκοτάδι, τα παραπατήματα και τα παραπτώματά του. «Τις δε κοινωνία φωτί προς σκότος; τις δε συμφώνησις Χριστώ προς Βελίαρ;» (Β’ Κορ. 6.14-15).

Με μια τέτοια γνησιότητα και ακρίβεια οι πιστοί καθίστανται το φως του κόσμου. Το τόνιζε ο μέγας Διδάσκαλος: «Υμείς εστε το φως του κόσμου… Λαμψάτω το φως υμών έμπροσθεν των ανθρώπων» (Ματθ. 5.14, 16). Όσο και αν μας πνίγει το σκοτάδι γύρω μας, όμως «το φως εν τη σκοτία φαίνει, και η σκοτία αυτό ου κατέλαβεν» (Ιω. 1.5) ούτε και κατέβαλε. Έστω και ένα κεράκι, αποτελεί μαρτυρία ότι υπάρχει και το αντίθετο – και αντίδοτο – του σκότους.

Για ν’ αντιφεγγίζει επιτυχημένα ο χριστιανός τον Θεό, απαιτείται ο καθρέφτης της ψυχής του να είναι καθαρός, λείος, ολόκληρος. Τον αδρανοποιούν και αχρηστεύουν στίγματα και ακαθαρσίες, ακόμη και λεπτή σκόνη, ραγίσματα και σπασίματα αγιάτρευτα, ανεξομολόγητα, ανωμαλίες – κοιλώματα και εξογκώματα, δηλ. ελλείψεις αρετών και φουσκώματα εγωϊσμού. Ο προφήτης Ησαΐας στο ευαγγέλιο της παραμονής (Λουκ. 3.5) θα τα ονομάσει φάραγγες που πρέπει να επιχωματωθούν και βουνά που πρέπει να ισοπεδωθούν (40.4).

Στις ανωτέρω περιπτώσεις ο καθρέφτης καταντάει παραμορφωτικός και δείχνει ένα Θεό παρωδία, που σκανδαλίζει και απωθεί αντί να ελκύει. Ντροπιάζει τον Θεό αντί να Τον προβάλλει. Και τότε ακούμε από τους έξω: «Έτσι είσαι συ ο χριστιανός; Να τον χαίρεσαι τον Θεό σου»! Και τότε ακούμε από τους έσω, από τον Ησαΐα πάλι: «Αυτά λέει ο Κύριος: “Εξ αιτίας σας το όνομά Μου βλασφημείται πάντοτε μέσα στα έθνη» (59.5).

* * *

Ο Κύριος δεν αποτελεί μόνο το ηθικό φως, αλλά και όχι σπάνια παρουσιάζεται και με αισθητό φως. Να μνημονεύσουμε το εκθαμβωτικό φως της Μεταμορφώσεως, που ανθρώπινο μάτι δεν ξαναείδε ούτε πριν ούτε μετά (Ματθ. 17.1-9) ή την εκτυφλωτική αστραπόμορφη εμφάνεια που είχε ο Παύλος στον δρόμο προς τη Δαμασκό (Πρ. 9.3-9).

Ακόμη πολλές φορές παρουσιαζόταν ο Χριστός μέσα σε υπερκόσμια λάμψη στους φυλακισμένους μάρτυρες στα κατασκότεινα μπουντρούμια, όπως στον άγιο Θεόδωρο Τήρωνα, για να τους παρηγορήσει, να τους ενθαρρύνει και να τους υποσχεθεί «βραβεία και στέφη τα ουράνια» (Νεκρώσιμο Ευλογητάριο).

Επίσης στους οσίους. Το άκρο της εφέσεως και της κλίμακας του εξαγιασμού είναι η «έλλαμψη», η «θεωρία» του θείου φωτός, το οποίο είναι μια από τις «άκτιστες ενέργειες» του Θεού. Ο αγιασμός επισπά το φως. Ας είναι μαύρο το ράσο των οσίων, εξωτερίκευση της μετάνοιας και της «υψοποιού» ταπεινώσεως. Ας είναι μικρό και λιγόφωτο το κελλί τους. Με την παρουσία του θείου φωτός μεταβάλλεται σε ανείπωτο Παράδεισο, σε πανευφρόσυνο ολόλαμπρο Ουρανό. «Ελλάμπονται» και «αρπάζονται» προς τον Θεό (Συμεών Νέου Θεολόγου, Κατήχηση 16.4-5). Αυτή είναι η δυναμική του «χαροποιού πένθους».

Τα λέμε αυτά, γιατί είναι η πραγματικότητα και η πνευματικότητα της Εκκλησίας μας, ανεξάρτητα που «οι γιοί της νύχτας να μας νιώσουν δεν μπορούν» κατά τον ποιητή.

Δεν είναι λίγα τα περιστατικά στη διαδρομή των μετά Χριστό αιώνων, που μέσα στο φως παρουσιάζεται αισθητά ο Κύριος. Η εμφάνιση του Σαβαώθ στην Παλαιά Διαθήκη γινόταν συνήθως μέσα σε γνόφο, καταιγίδες, σκοτεινιά (π.χ. Έξ. 19.16-18 ή Ιώβ 38.1). Στην εποχή της Χάριτος γίνεται μέσα στο θείο φως που φέρνει ιλαρότητα, χαρά και ειρήνη.

* * *

Καλά Θεοφάνεια! «Το φως το αληθινόν ήδη φαίνει» (Α’ Ιω. 2.8). «Φως Χριστού φέγγει σ’ όλους» (Θ. Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων). Ας ευχηθούμε να το έχουμε και κατά τον νέο χρόνο και για πάντα. Αμήν!

 

Ιουστίνος ιερομόναχος

 

Φως ο πιστός

This site is protected by wp-copyrightpro.com

Ορθόδοξη πίστη και ζωή στο email σας. Λάβετε πρώτοι όλες τις τελευταίες αναρτήσεις της Κοινωνίας Ορθοδοξίας:
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter! Θα λάβετε email επιβεβαίωσης σε λίγα λεπτά. Παρακαλούμε, ακολουθήστε τον σύνδεσμο μέσα του για να επιβεβαιώσετε την εγγραφή. Εάν το email δεν εμφανιστεί στο γραμματοκιβώτιό σας, παρακαλούμε ελέγξτε τον φάκελο του spam.
Έχετε εγγραφεί επιτυχώς στο newsletter!
Λυπούμαστε, υπήρξε ένα σφάλμα. Παρακαλούμε, ελέγξτε το email σας.